ତତ୍ର ଶୃଣ୍ଵନ୍ ସୁଖା ଵାଚଃ ସୂତମାଗଧଵନ୍ଦିନାମ୍। ପୂର୍ଵାଂ ସଂଧ୍ଯାମୁପାସୀନୋ ଜଜାପ ସୁସମାହିତଃ
ସେଠାରେ, ସୁତ, ମାଗଧ, ବନ୍ଦିମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ପ୍ରଥମ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉପାସନା କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଜପ କଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତଶ୍ଚୈଵ ଶିରସା ମଧୁସୂଦନମ୍। ଵିମଲକ୍ଷୌମସଂଵୀତୋ ଵାଚଯାମାସ ସ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଶୁଦ୍ଧ କ୍ଷୌମ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱେଦ ପାଠ କରିବାକୁ ଲଗାଇଲେ।
ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯାହଘୋଷୋଽଥ ଗମ୍ଭୀରମଧୁରସ୍ତଥା। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପୂରଯାମାସ ତୂର୍ଯଘୋଷାନୁନାଦିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ଗଭୀର, ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣ, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପୂରିଦେଲା।
କୃତୋପଵାସଂ ତୁ ତଦା ଵୈଦେହ୍ଯା ସହ ରାଘଵମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାନିଲଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ଜନଃ
ରାଘବ ଏବଂ ବୈଦେହୀ ସହିତ ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଅୟୋଧ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତଃ ପୌରଜନଃ ସର୍ଵଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ପ୍ରଭାତାଂ ରଜନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଶୋଭଯିତୁଂ ପୁରୀମ୍
ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶୁଣି, ଏବଂ ରାତି ଶେଷ ହେବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ନଗରକୁ ସଜାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସିତାଭ୍ରଶିଖରାଭେଷୁ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ। ଚତୁଷ୍ପଥେଷୁ ରଥ୍ଯାସୁ ଚୈତ୍ଯେଷ୍ଵଟ୍ଟାଲକେଷୁ ଚ
ଧଳା ମେଘର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦେବତା ମନ୍ଦିର, ଚଉମୁହା, ରାସ୍ତା, ଚୈତ୍ୟ, ଏବଂ ବାଲକନୀରେ,
ନାନାପଣ୍ଯସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଵଣିଜାମାପଣେଷୁ ଚ। କୁଟୁମ୍ବିନାଂ ସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଶ୍ରୀମତ୍ସୁ ଭଵନେଷୁ ଚ
ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଭରିଥିବା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ଦୋକାନ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଭରିଥିବା ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଘରରେ,
ସଭାସୁ ଚୈଵ ସର୍ଵାସୁ ଵୃକ୍ଷେଷ୍ଵାଲକ୍ଷିତେଷୁ ଚ। ଧ୍ଵଜାଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଃ ସାଧୁ ପତାକାଶ୍ଚାଭଵଂସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ସଭା ଏବଂ ଚିହ୍ନ ନଥିବା ଗଛରେ, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଯାଇଲା ଏବଂ ପତାକା ଲଗାଯାଇଲା।
ନଟନର୍ତକସଙ୍ଘାନାଂ ଗାଯକାନାଂ ଚ ଗାଯତାମ୍। ମନଃକର୍ଣସୁଖା ଵାଚଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ଜନତା ତତଃ
ନଟ, ନୃତ୍ୟକ ଦଳ ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ଗାଇଥିବା ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ମନ ଏବଂ କାନକୁ ଖୁସି କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେ।
ରାମାଭିଷେକଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ କଥାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମିଥୋ ଜନାଃ। ରାମାଭିଷେକେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଚତ୍ଵରେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ
ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆସୁଛି ବୋଲି, ଲୋକମାନେ ଚଉମୁହା ଏବଂ ଘରରେ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ।
ବାଲା ଅପି କ୍ରୀଡମାନା ଗୃହଦ୍ଵାରେଷୁ ସଙ୍ଘଶଃ। ରାମାଭିଷଵସଂଯୁକ୍ତାଶ୍ଚକ୍ରୁରେଵ କଥା ମିଥଃ
ଘର ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମିଶିମିଶି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ମাত্ৰ କଥା କହୁଥିଲେ।
କୃତପୁଷ୍ପୋପହାରଶ୍ଚ ଧୂପଗନ୍ଧାଧିଵାସିତଃ। ରାଜମାର୍ଗଃ କୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୌରୈ ରାମାଭିଷେଚନେ
ନାଗରିକମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜପଥକୁ ଫୁଲ ଦେଇ ସଜାଇ, ଧୂପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ମନୋହର କରିଥିଲେ।
ପ୍ରକାଶକରଣାର୍ଥଂ ଚ ନିଶାଗମନଶଙ୍କଯା। ଦୀପଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତଥା ଚକ୍ରୁରନୁରଥ୍ଯାସୁ ସର୍ଵଶଃ
ରାତିରେ ଅନ୍ଧାର ହେବାର ଭୟରୁ ସମସ୍ତ ଗଲିରେ ଦୀପ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଅଲଂକାରଂ ପୁରସ୍ଯୈଵଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ ପୁରଵାସିନଃ। ଆକାଂକ୍ଷମାଣା ରାମସ୍ଯ ଯୌଵରାଜ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍
ପୁରୀକୁ ଭଲଭାବରେ ସଜାଇ ନିବାସୀମାନେ ରାମଙ୍କ ଯୁବରାଜ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସମେତ୍ଯ ସଙ୍ଘଶଃ ସର୍ଵେ ଚତ୍ଵରେଷୁ ସଭାସୁ ଚ। କଥଯନ୍ତୋ ମିଥସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଶଶଂସୁର୍ଜନାଧିପମ୍
ସମସ୍ତେ ଚତ୍ବର ଓ ସଭାରେ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଆପସରେ କଥା କହି ଜନାଧିପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଅହୋ ମହାତ୍ମା ରାଜାଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନଃ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵୃଦ୍ଧଂ ସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତି
ଅହୋ, ମହାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗୌରବ, ନିଜର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଜାଣି, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।
ସର୍ଵେ ହ୍ଯନୁଗୃହୀତାଃ ସ୍ମ ଯନ୍ନୋ ରାମୋ ମହୀପତିଃ। ଚିରାଯ ଭଵିତା ଗୋପ୍ତା ଦୃଷ୍ଟଲୋକପରାଵରଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ରାମ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମର ରାଜା ଓ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ଯିଏ ଜଗତର ଉପର ଓ ତଳ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଅନୁଦ୍ଧତମନା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ। ଯଥା ଚ ଭ୍ରାତୃଷୁ ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ତଥାସ୍ମାସ୍ଵପି ରାଘଵଃ
ରାଘବଙ୍କ ମନ ଅହଂକାର ରହିତ, ଶିକ୍ଷିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ସ্নେହଶୀଳ; ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ଯେପରି ସ୍ନେହ, ଆମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତାହିଁପରି।
ଚିରଂ ଜୀଵତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥୋଽନଘଃ। ଯତ୍ପ୍ରସାଦେନାଭିଷିକ୍ତଂ ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ନିର୍ମଳ ରାଜା ଦଶରଥ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହେଉନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିପାରିବା।
ଏଵଂଵିଧଂ କଥଯତାଂ ପୌରାଣାଂ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ପରେ। ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଵିଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତାନ୍ତାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଜାନପଦା ଜନାଃ
ପୌରଜନେ ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ଦିଗଦିଗରୁ ଖବର ଶୁଣି ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ତେ ତୁ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ରାମସ୍ଯ ପୂରଯାମାସୁଃ ପୁରୀଂ ଜାନପଦା ଜନାଃ
ସେହି ଜନମାନେ ଦିଗଦିଗରୁ ଆସି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ପୁରୀକୁ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ଜନୌଘୈସ୍ତୈର୍ଵିସର୍ପଦ୍ଭିଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ତତ୍ର ନିଃସ୍ଵନଃ। ପର୍ଵସୂଦୀର୍ଣଵେଗସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯେଵ ନିଃସ୍ଵନଃ
ସେହି ଜନସମୂହ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାର ହେବାରୁ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସାଗରର ଗର୍ଜନ।
ତତସ୍ତଦିନ୍ଦ୍ରକ୍ଷଯସଂନିଭଂ ପୁରଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଭିର୍ଜାନପଦୈରୁପାହିତୈଃ। ସମନ୍ତତଃ ସସ୍ଵନମାକୁଲଂ ବଭୌ ସମୁଦ୍ରଯାଦୋଭିରିଵାର୍ଣଵୋଦକମ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେହି ପୁରୀ, ଉତ୍ସୁକ ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଭିଡ଼ କରି, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ସାଗରର ଜଳରେ ଭରିଥିବା ଅର୍ଣ୍ଣବ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
thumb|ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏବେ ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଜ୍ଞାତିଦାସୀ ଯତୋ ଜାତା କୈକେଯ୍ଯା ତୁ ସହୋଷିତା। ପ୍ରାସାଦଂ ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶମାରୁରୋହ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ଜଣେ ଜ୍ଞାତିଦାସୀ, ଯିଏ କୈକେୟୀ ସହ ରହୁଥିଲେ, ସଂଯୋଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଚମକୁଥିବା ଏକ ପ୍ରାସାଦକୁ ଅପେକ୍ଷା ଚଢ଼ିଗଲେ।
ସିକ୍ତରାଜପଥାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପ୍ରକୀର୍ଣକମଲୋତ୍ପଲାମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ମନ୍ଥରା ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାସାଦାଦନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ
ସେହି ପ୍ରାସାଦରୁ ମନ୍ଥରା ଦେଖିଲେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ଜଳ ଦେଇ ଭିଜାଯାଇଛି, ଏବଂ କମଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ଚାଉଁ ହୋଇଛି।
ପତାକାଭିର୍ଵରାର୍ହାଭିର୍ଧ୍ଵଜୈଶ୍ଚ ସମଲଂକୃତାମ୍। ସିକ୍ତାଂ ଚନ୍ଦନତୋଯୈଶ୍ଚ ଶିରଃସ୍ନାତଜନୈର୍ଯୁତାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ସହର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସଜିଛି, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦେଇ ଭିଜାଯାଇଛି, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭରିଛନ୍ତି।
ମାଲ୍ଯମୋଦକହସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରୈରଭିନାଦିତାମ୍। ଶୁକ୍ଲଦେଵଗୃହଦ୍ଵାରାଂ ସର୍ଵଵାଦିତ୍ରନାଦିତାମ୍
ମାଳା ଓ ମିଠା ହାତରେ ଧରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର ଧଳା ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା।
ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷନିନାଦିତାମ୍। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵରହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାଂ ସମ୍ପ୍ରଣର୍ଦିତଗୋଵୃଷାମ୍
ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ ଭରି ରହିଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଶ୍ରୁତିମଧୁର ଚାଣ୍ଡି ଗଞ୍ଜି ଉଠିଛି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡାମାନେ ଖୁସିରେ ମହିମାମୟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ଗାଁ ଓ ବଳଦମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
ହୃଷ୍ଟପ୍ରମୁଦିତୈଃ ପୌରୈରୁଚ୍ଛ୍ରିତଧ୍ଵଜମାଲିନୀମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ମନ୍ଥରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତା
ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ, ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଇ ରହିଥିବା ଦେଖି, ମନ୍ଥରା ଭୟଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରି ଗଲା।