ସଂଦିଶ୍ଯ ରାମଂ ନୃପତିଃ ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ପୁରୋହିତଂ ସମାହୂଯ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମଙ୍କୁ ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ରାଜା ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛୋପଵାସଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ କାରଯାଦ୍ଯ ତପୋଧନ। ଶ୍ରେଯସେ ରାଜ୍ଯଲାଭାଯ ଵଧ୍ଵା ସହ ଯତଵ୍ରତ
ତପସ୍ୱୀ, ଆଜି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସହ ଉପବାସ କରା, ଏହା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ତଥେତି ଚ ସ ରାଜାନମୁକ୍ତ୍ଵା ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ସ୍ଵଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଯୌ ରାମନିଵେଶନମ୍
‘ଠିକ ଅଛି’ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବସିଷ୍ଠ ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଉପଵାସଯିତୁଂ ଵୀରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିନ୍ମନ୍ତ୍ରକୋଵିଦମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଂ ରଥଵରଂ ଯୁକ୍ତମାସ୍ଥାଯ ସୁଧୃତଵ୍ରତଃ
ବୀର, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବା ପାଇଁ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ବସିଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ।
ତମାଗତମୃଷିଂ ରାମସ୍ତ୍ଵରନ୍ନିଵ ସସମ୍ଭ୍ରମମ୍। ମାନଯିଷ୍ଯନ୍ ସ ମାନାର୍ହଂ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ନିଵେଶନାତ୍
ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଋଷି ଆସିଲେ, ରାମ ଆଦର ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଏବଂ ମାନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ତ୍ଵରମାଣୋଽଥ ରଥାଭ୍ଯାଶଂ ମନୀଷିଣଃ। ତତୋଽଵତାରଯାମାସ ପରିଗୃହ୍ଯ ରଥାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ରାମ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ରଥ ନିକଟରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସ୍ୱୟଂ ରଥରୁ ଉତରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
ସ ଚୈନଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ଭାଷ୍ଯାଭିପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚ। ପ୍ରିଯାର୍ହଂ ହର୍ଷଯନ୍ ରାମମିତ୍ଯୁଵାଚ ପୁରୋହିତଃ
ରାମଙ୍କ ନମ୍ରତା ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ମିଳୁଥିବା ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦରେ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତେ ପିତା ରାମ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ଉପଵାସଂ ଭଵାନଦ୍ଯ କରୋତୁ ସହ ସୀତଯା
ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା; ଆଜି ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାତସ୍ତ୍ଵାମଭିଷେକ୍ତା ହି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ନରାଧିପଃ। ପିତା ଦଶରଥଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଯାତିଂ ନହୁଷୋ ଯଥା
କାଲି ସକାଳେ, ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଆନୁରାଗରେ ତୁମକୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି Nahusha Yayātiଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତଦା ରାମମୁପଵାସଂ ଯତଵ୍ରତଃ। ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ କାରଯାମାସ ଵୈଦେହ୍ଯା ସହିତଂ ଶୁଚିଃ
ଏପରି କଥା କହି, ଶୁଚି ଏବଂ ନିୟମିତ ଋଷି ରାମ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଉପବାସ କରାଇଲେ।
ତତୋ ଯଥାଵଦ୍ ରାମେଣ ସ ରାଜ୍ଞୋ ଗୁରୁରର୍ଚିତଃ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଯଯୌ ରାମନିଵେଶନାତ୍
ତାପରେ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ରାଜଗୁରୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ରାମଙ୍କ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ସୁହୃଦ୍ଭିସ୍ତତ୍ର ରାମୋଽପି ସହାସୀନଃ ପ୍ରିଯଂଵଦୈଃ। ସଭାଜିତୋ ଵିଵେଶାଥ ତାନନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ, ରାମ ନିଜ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ବସି, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ହୃଷ୍ଟନାରୀନରଯୁତଂ ରାମଵେଶ୍ମ ତଦା ବଭୌ। ଯଥା ମତ୍ତଦ୍ଵିଜଗଣଂ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନଲିନଂ ସରଃ
ସେ ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଘର ଖୁସି ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଭରିଥିଲା, ଯେପରି ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମର ଝିଲି।
ସ ରାଜଭଵନପ୍ରଖ୍ଯାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ରାମନିଵେଶନାତ୍। ନିର୍ଗତ୍ଯ ଦଦୃଶେ ମାର୍ଗଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଜନସଂଵୃତମ୍
ରାମଙ୍କ ରାଜଭବନ ସମାନ ଘରରୁ ବାହାରି, ବସିଷ୍ଠ ମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ରାସ୍ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵୃନ୍ଦଵୃନ୍ଦୈରଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜମାର୍ଗାଃ ସମନ୍ତତଃ। ବଭୂଵୁରଭିସମ୍ବାଧାଃ କୁତୂହଲଜନୈର୍ଵୃତାଃ
ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦଳ ଦଳ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲା।
ଜନଵୃନ୍ଦୋର୍ମିସଂଘର୍ଷହର୍ଷସ୍ଵନଵୃତସ୍ତଦା। ବଭୂଵ ରାଜମାର୍ଗସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯେଵ ନିଃସ୍ଵନଃ
ସେ ସମୟରେ, ରାଜପଥରେ ଲୋକମାନେ ଦଳ ଦଳ ଆନନ୍ଦର ଲହରୀ ଭରିଥିଲା, ଏହା ସାଗରର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ସିକ୍ତସମ୍ମୃଷ୍ଟରଥ୍ଯା ହି ତଥା ଚ ଵନମାଲିନୀ। ଆସୀଦଯୋଧ୍ଯା ତଦହଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଗୃହଧ୍ଵଜା
ସେ ଦିନ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାସ୍ତା ଚିତ୍ରା ଓ ପରିସ୍କୃତ, ଅରଣ୍ୟ ମାଲା ଓ ଉଚ୍ଚ ଘର ଝଣ୍ଡା ସହିତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ତଦା ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାନିଲଯଃ ସସ୍ତ୍ରୀବାଲାକୁଲୋ ଜନଃ। ରାମାଭିଷେକମାକାଂକ୍ଷନ୍ନାକାଂକ୍ଷନ୍ନୁଦଯଂ ରଵେଃ
ସେତେବେଳେ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ନାଗରିକମାନେ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଭରି, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଜାଲଂକାରଭୂତଂ ଚ ଜନସ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନମ୍। ଉତ୍ସୁକୋଽଭୂଜ୍ଜନୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତମଯୋଧ୍ଯାମହୋତ୍ସଵମ୍
ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଆୟୋଧ୍ୟାର ଏହି ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ତଜ୍ଜନସମ୍ବାଧଂ ରାଜମାର୍ଗଂ ପୁରୋହିତଃ। ଵ୍ଯୂହନ୍ନିଵ ଜନୌଘଂ ତଂ ଶନୈ ରାଜକୁଲଂ ଯଯୌ
ଏପରି ଭାବରେ, ପୁରୋହିତ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ରାଜପଥରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଲୋକ ଦଳକୁ ଭାଗ କରି ରାଜଭବନ ଦିଗରେ ଗଲେ।
ସିତାଭ୍ରଶିଖରପ୍ରଖ୍ଯଂ ପ୍ରାସାଦମଧିରୁହ୍ଯ ଚ। ସମୀଯାଯ ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଶକ୍ରେଣେଵ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଧଳା ମେଘ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଚଡ଼ି, ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ହିତ୍ଵା ରାଜାସନଂ ନୃପଃ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ୍ଵମତଂ ତସ୍ମୈ କୃତମିତ୍ଯଭିଵେଦଯତ୍
ସେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ରାଜାସନ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ମତ ପଚାରି, ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛି ବୋଲି ଜଣାଇଲେ।
ତେନ ଚୈଵ ତଦା ତୁଲ୍ଯଂ ସହାସୀନାଃ ସଭାସଦଃ। ଆସନେଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ ପୂଜଯନ୍ତଃ ପୁରୋହିତମ୍
ସେତେବେଳେ, ସଭାରେ ବସିଥିବା ସଭ୍ୟମାନେ ସମାନ ମନେ କରି, ସେଠାରୁ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଗୁରୁଣା ତ୍ଵଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ମନୁଜୌଘଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ତମ୍। ଵିଵେଶାନ୍ତଃପୁରଂ ରାଜା ସିଂହୋ ଗିରିଗୁହାମିଵ
ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାଜା ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଛାଡି, ଶିଂହ ଗିରିଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଦଗ୍ର୍ଯଵେଷପ୍ରମଦାଜନାକୁଲଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଵେଶ୍ମପ୍ରତିମଂ ନିଵେଶନମ୍। ଵ୍ଯଦୀପଯଂଶ୍ଚାରୁ ଵିଵେଶ ପାର୍ଥିଵଃ ଶଶୀଵ ତାରାଗଣସଂକୁଲଂ ନଭଃ
ସେ ନିବେଶନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ମହେନ୍ଦ୍ରର ମହଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରାଜା ଏହାକୁ ଚମକୁଥିବା ଚାନ୍ଦ ପରି ତାରାମାନେ ଭରିଥିବା ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଅଟିଏ ପର୍ବ ଶୁଣିବାକୁ ଆସିଛି।
ଗତେ ପୁରୋହିତେ ରାମଃ ସ୍ନାତୋ ନିଯତମାନସଃ। ସହ ପତ୍ନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯା ନାରାଯଣମୁପାଗମତ୍
ପୁରୋହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାମ ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ସ୍ନାନ କରି, ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା ଜନନୀ ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଶିରସା ପାତ୍ରୀଂ ହଵିଷୋ ଵିଧିଵତ୍ ତତଃ। ମହତେ ଦୈଵତାଯାଜ୍ଯଂ ଜୁହାଵ ଜ୍ଵଲିତାନଲେ
ପରେ, ହବି ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ବିଧିମତ ଭାବେ, ତିନି ଜ୍ୱଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ମହାଦେବତାଙ୍କୁ ଘିଅ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଶେଷଂ ଚ ହଵିଷସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାଶ୍ଯାଶାସ୍ଯାତ୍ମନଃ ପ୍ରିଯମ୍। ଧ୍ଯାଯନ୍ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣେ କୁଶସଂସ୍ତରେ
ହବିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଇ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହି, କୁଶ ଛାଡ଼ିଥିବା ଆସନରେ ବସି, ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଏକଯାମାଵଶିଷ୍ଟାଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ପ୍ରତିଵିବୁଧ୍ଯ ସଃ। ଅଲଂକାରଵିଧିଂ ସମ୍ଯକ୍ କାରଯାମାସ ଵେଶ୍ମନଃ
ରାତିର ଏକ ଯାମା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲାବେଳେ, ସେ ଜାଗି, ଘରକୁ ସଠିକ୍ ରୀତିରେ ସଜାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।