କିଂ ନୁ ଚିତ୍ତଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାମନିତ୍ଯମିତି ମେ ମତମ୍। ସତାଂ ଚ ଧର୍ମନିତ୍ଯାନାଂ କୃତଶୋଭି ଚ ରାଘଵ
ତଥାପି, ମୋ ମନେ ଭାବ ଆସେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ରାଘବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ଵ୍ରଜେତି ରାମଃ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯାଭ୍ଯଯାଦ୍ ଗୃହମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଓ ଆଗାମୀ ଦିନ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାମ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚାତ୍ମନୋ ଵେଶ୍ମ ରାଜ୍ଞାଽଽଦିଷ୍ଟେଽଭିଷେଚନେ। ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମାତୁରନ୍ତଃପୁରଂ ଯଯୌ
ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରି ମାତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତାଂ ପ୍ରଵଣାମେଵ ମାତରଂ କ୍ଷୌମଵାସିନୀମ୍। ଵାଗ୍ଯତାଂ ଦେଵତାଗାରେ ଦଦର୍ଶାଯାଚତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଠାରେ, ସେ ନମ୍ର ଭାବରେ ରହିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଥିବା, ଦେବତାଗୃହରେ ବସି ଶ୍ରୀର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବା ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ଚାଗତା ତତ୍ର ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଥା। ସୀତା ଚାନଯିତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍
ସେଠାରେ, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ; ସୀତା ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର ସୁସମ୍ବାଦ ଶୁଣି।
ତସ୍ମିନ୍ କାଲେଽପି କୌସଲ୍ଯା ତସ୍ଥାଵାମୀଲିତେକ୍ଷଣା। ସୁମିତ୍ରଯାନ୍ଵାସ୍ଯମାନା ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେ ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ଯେ ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚନମ୍। ପ୍ରାଣାଯାମେନ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯମାନା ଜନାର୍ଦନମ୍
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଶ୍ୱାସକୁ ଅଟକାଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ତଥା ସନିଯମାମେଵ ସୋଽଭିଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାମୋ ହର୍ଷଯଂସ୍ତାମିଦଂ ଵରମ୍
ସେ ନିୟମରେ ଲଗିଥିବାବେଳେ, ରାମ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅମ୍ବ ପିତ୍ରା ନିଯୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ପ୍ରଜାପାଲନକର୍ମଣି। ଭଵିତା ଶ୍ଵୋଽଭିଷେକୋ ମେ ଯଥା ମେ ଶାସନଂ ପିତୁଃ
ମା, ପିତା ମୋତେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବା କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମିକାଲି ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୋର ଅଭିଷେକ ହେବ।
ସୀତଯାପ୍ଯୁପଵସ୍ତଵ୍ଯା ରଜନୀଯଂ ମଯା ସହ। ଏଵମୁକ୍ତମୁପାଧ୍ଯାଯୈଃ ସ ହି ମାମୁକ୍ତଵାନ୍ ପିତା
ସୀତା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତିରେ ମୋ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ କହିଛନ୍ତି, କାରଣ ପିତା ମୋତେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଯାନି ଯାନ୍ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯାନି ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ତାନି ମେ ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଦ୍ଯ ଵୈଦେହ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ କାରଯ
ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଗୁଡିକ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ କରା।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌସଲ୍ଯା ଚିରକାଲାଭିକାଂକ୍ଷିତମ୍। ହର୍ଷବାଷ୍ପାକୁଲଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ରାମମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌସଲ୍ୟା ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଆଶା କରିଥିଲେ, ଖୁସିର ଲୁହାରେ ଭରି ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵତ୍ସ ରାମ ଚିରଂ ଜୀଵ ହତାସ୍ତେ ପରିପନ୍ଥିନଃ। ଜ୍ଞାତୀନ୍ ମେ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଃ ସୁମିତ୍ରାଯାଶ୍ଚ ନନ୍ଦଯ
ରାମ, ବତ୍ସ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ହେଉ। ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଧନ-ଉତ୍ତମତାରେ ଭରିତ ହୋଇ, ମୋ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଉ।
କଲ୍ଯାଣେ ବତ ନକ୍ଷତ୍ରେ ମଯା ଜାତୋଽସି ପୁତ୍ରକ। ଯେନ ତ୍ଵଯା ଦଶରଥୋ ଗୁଣୈରାରାଧିତଃ ପିତା
ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଦଶରଥ ପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛ।
ଅମୋଘଂ ବତ ମେ କ୍ଷାନ୍ତଂ ପୁରୁଷେ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣେ। ଯେଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁରାଜଶ୍ରୀଃ ପୁତ୍ର ତ୍ଵାଂ ସଂଶ୍ରଯିଷ୍ଯତି
ଏହି ଅପେକ୍ଷା ମୋର ଅନ୍ୟଥା ହୋଇନି, ମୋର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନି, ମୋ ଲଟସ୍ ଆଖି ଥିବା ପୁତ୍ର, ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ଏବେ ତୁମେ ଉପରେ ଆସିଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତୋ ମାତ୍ରା ତୁ ରାମୋ ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ପ୍ରହ୍ଵମାସୀନମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ମାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେମାଂ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଶାଧି ତ୍ଵଂ ଵସୁଂଧରାମ୍। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମେଽନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ତ୍ଵାମିଯଂ ଶ୍ରୀରୁପସ୍ଥିତା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କର। ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ତୁମେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା ଭାବି, ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଛି।
ସୌମିତ୍ରେ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାଂସ୍ତ୍ଵମିଷ୍ଟାନ୍ ରାଜ୍ଯଫଲାନିଚ। ଜୀଵିତଂ ଚାପି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଦର୍ଥମଭିକାମଯେ
ସୌମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟର ଫଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ମୋ ଜୀବନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶା କରିଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ମାତରାଵଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ସୀତାଂ ଚ ଯଯୌ ସ୍ଵଂ ଚ ନିଵେଶନମ୍
ଏପରି କଥା କହି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ମାମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ପଠିତ ହେଉ।
ସଂଦିଶ୍ଯ ରାମଂ ନୃପତିଃ ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ପୁରୋହିତଂ ସମାହୂଯ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମଙ୍କୁ ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ରାଜା ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛୋପଵାସଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ କାରଯାଦ୍ଯ ତପୋଧନ। ଶ୍ରେଯସେ ରାଜ୍ଯଲାଭାଯ ଵଧ୍ଵା ସହ ଯତଵ୍ରତ
ତପସ୍ୱୀ, ଆଜି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସହ ଉପବାସ କରା, ଏହା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ତଥେତି ଚ ସ ରାଜାନମୁକ୍ତ୍ଵା ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ସ୍ଵଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଯୌ ରାମନିଵେଶନମ୍
‘ଠିକ ଅଛି’ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବସିଷ୍ଠ ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଉପଵାସଯିତୁଂ ଵୀରଂ ମନ୍ତ୍ରଵିନ୍ମନ୍ତ୍ରକୋଵିଦମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଂ ରଥଵରଂ ଯୁକ୍ତମାସ୍ଥାଯ ସୁଧୃତଵ୍ରତଃ
ବୀର, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବା ପାଇଁ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ବସିଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ।
ତମାଗତମୃଷିଂ ରାମସ୍ତ୍ଵରନ୍ନିଵ ସସମ୍ଭ୍ରମମ୍। ମାନଯିଷ୍ଯନ୍ ସ ମାନାର୍ହଂ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ନିଵେଶନାତ୍
ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଋଷି ଆସିଲେ, ରାମ ଆଦର ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଏବଂ ମାନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ତ୍ଵରମାଣୋଽଥ ରଥାଭ୍ଯାଶଂ ମନୀଷିଣଃ। ତତୋଽଵତାରଯାମାସ ପରିଗୃହ୍ଯ ରଥାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ରାମ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ରଥ ନିକଟରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସ୍ୱୟଂ ରଥରୁ ଉତରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
ସ ଚୈନଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ଭାଷ୍ଯାଭିପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚ। ପ୍ରିଯାର୍ହଂ ହର୍ଷଯନ୍ ରାମମିତ୍ଯୁଵାଚ ପୁରୋହିତଃ
ରାମଙ୍କ ନମ୍ରତା ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ମିଳୁଥିବା ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦରେ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତେ ପିତା ରାମ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ଉପଵାସଂ ଭଵାନଦ୍ଯ କରୋତୁ ସହ ସୀତଯା
ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା; ଆଜି ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାତସ୍ତ୍ଵାମଭିଷେକ୍ତା ହି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ନରାଧିପଃ। ପିତା ଦଶରଥଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଯାତିଂ ନହୁଷୋ ଯଥା
କାଲି ସକାଳେ, ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଆନୁରାଗରେ ତୁମକୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି Nahusha Yayātiଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତଦା ରାମମୁପଵାସଂ ଯତଵ୍ରତଃ। ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ କାରଯାମାସ ଵୈଦେହ୍ଯା ସହିତଂ ଶୁଚିଃ
ଏପରି କଥା କହି, ଶୁଚି ଏବଂ ନିୟମିତ ଋଷି ରାମ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଉପବାସ କରାଇଲେ।