ଅପି ଚାଦ୍ଯାଶୁଭାନ୍ ରାମ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ ପଶ୍ଯାମି ରାଘଵ। ସନିର୍ଘାତା ଦିଵୋଲ୍କାଶ୍ଚ ପତନ୍ତି ହି ମହାସ୍ଵନାଃ
ଏହା ସହ, ଆଜି ରାମ, ମୁଁ ଅଶୁଭ୍ ଶ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି; ଆଗ୍ନି ଗୋଳା ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧଂ ଚ ମେ ରାମ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଦାରୁଣଗ୍ରହୈଃ। ଆଵେଦଯନ୍ତି ଦୈଵଜ୍ଞାଃ ସୂର୍ଯାଙ୍ଗାରକରାହୁଭିଃ
ରାମ, ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୋର ନକ୍ଷତ୍ର କ୍ରୂର ଗ୍ରହମାନେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାହୁ—ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ।
ପ୍ରାଯେଣ ଚ ନିମିତ୍ତାନାମୀଦୃଶାନାଂ ସମୁଦ୍ଭଵେ। ରାଜା ହି ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ଘୋରାଂ ଚାପଦମୃଚ୍ଛତି
ସାଧାରଣତଃ, ଏପରି ଅଶୁଭ୍ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବାରେ, ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିଥାଏ।
ତଦ୍ ଯାଵଦେଵ ମେ ଚେତୋ ନ ଵିମୁହ୍ଯତି ରାଘଵ। ତାଵଦେଵାଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ଚଲା ହି ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଃ
ତେଣୁ, ରାଘବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଇଯା; କାରଣ, ଜୀବମାନଙ୍କର ମନ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ।
ଅଦ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରୋଽଭ୍ଯୁପଗମତ୍ ପୁଷ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପୁନର୍ଵସୁମ୍। ଶ୍ଵଃ ପୁଷ୍ଯଯୋଗଂ ନିଯତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଦୈଵଚିନ୍ତକାଃ
ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ପୁଷ୍ୟର ପୂର୍ବରୁ; କାଲି ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଷ୍ୟ ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍ଯେଽଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ମନସ୍ତ୍ଵରଯତୀଵ ମାମ୍। ଶ୍ଵସ୍ତ୍ଵାହମଭିଷେକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ପରଂତପ
ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ ହେଇଯା; ମୋର ମନ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଉତ୍ସାହ ଦେଉଛି। କାଲି ମୁଁ ତୁକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ନିଶେଯଂ ନିଯତାତ୍ମନା। ସହ ଵଧ୍ଵୋପଵସ୍ତଵ୍ଯା ଦର୍ଭପ୍ରସ୍ତରଶାଯିନା
ଏଠାରୁ ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ତୁ ତୋର ଜନାନୀ ସହିତ ଦର୍ଭା ଶୟନରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସୁହୃଦଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ। ଭଵନ୍ତି ବହୁଵିଘ୍ନାନି କାର୍ଯାଣ୍ଯେଵଂଵିଧାନି ହି
ତୋର ମିତ୍ରମାନେ ଆଜି ସତର୍କ ହୋଇ ତୋକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; କାରଣ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବହୁ ବାଧା ଆସିଥାଏ।
ଵିପ୍ରୋଷିତଶ୍ଚ ଭରତୋ ଯାଵଦେଵ ପୁରାଦିତଃ। ତାଵଦେଵାଭିଷେକସ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ମତୋ ମମ
ଭରତ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହରରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୋର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି, ଏହି ମୋର ମତ।
କାମଂ ଖଲୁ ସତାଂ ଵୃତ୍ତେ ଭ୍ରାତା ତେ ଭରତଃ ସ୍ଥିତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନୁଵର୍ତୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାନୁକ୍ରୋଶୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ତୋର ଭାଇ ଭରତ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୟାଳୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି।
କିଂ ନୁ ଚିତ୍ତଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାମନିତ୍ଯମିତି ମେ ମତମ୍। ସତାଂ ଚ ଧର୍ମନିତ୍ଯାନାଂ କୃତଶୋଭି ଚ ରାଘଵ
ତଥାପି, ମୋ ମନେ ଭାବ ଆସେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ରାଘବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ଵ୍ରଜେତି ରାମଃ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯାଭ୍ଯଯାଦ୍ ଗୃହମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଓ ଆଗାମୀ ଦିନ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାମ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚାତ୍ମନୋ ଵେଶ୍ମ ରାଜ୍ଞାଽଽଦିଷ୍ଟେଽଭିଷେଚନେ। ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମାତୁରନ୍ତଃପୁରଂ ଯଯୌ
ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରି ମାତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତାଂ ପ୍ରଵଣାମେଵ ମାତରଂ କ୍ଷୌମଵାସିନୀମ୍। ଵାଗ୍ଯତାଂ ଦେଵତାଗାରେ ଦଦର୍ଶାଯାଚତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଠାରେ, ସେ ନମ୍ର ଭାବରେ ରହିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଥିବା, ଦେବତାଗୃହରେ ବସି ଶ୍ରୀର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବା ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ଚାଗତା ତତ୍ର ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଥା। ସୀତା ଚାନଯିତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍
ସେଠାରେ, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ; ସୀତା ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର ସୁସମ୍ବାଦ ଶୁଣି।
ତସ୍ମିନ୍ କାଲେଽପି କୌସଲ୍ଯା ତସ୍ଥାଵାମୀଲିତେକ୍ଷଣା। ସୁମିତ୍ରଯାନ୍ଵାସ୍ଯମାନା ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେ ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ଯେ ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚନମ୍। ପ୍ରାଣାଯାମେନ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯମାନା ଜନାର୍ଦନମ୍
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଶ୍ୱାସକୁ ଅଟକାଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ତଥା ସନିଯମାମେଵ ସୋଽଭିଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାମୋ ହର୍ଷଯଂସ୍ତାମିଦଂ ଵରମ୍
ସେ ନିୟମରେ ଲଗିଥିବାବେଳେ, ରାମ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅମ୍ବ ପିତ୍ରା ନିଯୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ପ୍ରଜାପାଲନକର୍ମଣି। ଭଵିତା ଶ୍ଵୋଽଭିଷେକୋ ମେ ଯଥା ମେ ଶାସନଂ ପିତୁଃ
ମା, ପିତା ମୋତେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବା କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମିକାଲି ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୋର ଅଭିଷେକ ହେବ।
ସୀତଯାପ୍ଯୁପଵସ୍ତଵ୍ଯା ରଜନୀଯଂ ମଯା ସହ। ଏଵମୁକ୍ତମୁପାଧ୍ଯାଯୈଃ ସ ହି ମାମୁକ୍ତଵାନ୍ ପିତା
ସୀତା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତିରେ ମୋ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ କହିଛନ୍ତି, କାରଣ ପିତା ମୋତେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଯାନି ଯାନ୍ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯାନି ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ତାନି ମେ ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଦ୍ଯ ଵୈଦେହ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ କାରଯ
ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଗୁଡିକ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ କରା।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌସଲ୍ଯା ଚିରକାଲାଭିକାଂକ୍ଷିତମ୍। ହର୍ଷବାଷ୍ପାକୁଲଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ରାମମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌସଲ୍ୟା ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଆଶା କରିଥିଲେ, ଖୁସିର ଲୁହାରେ ଭରି ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵତ୍ସ ରାମ ଚିରଂ ଜୀଵ ହତାସ୍ତେ ପରିପନ୍ଥିନଃ। ଜ୍ଞାତୀନ୍ ମେ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତଃ ସୁମିତ୍ରାଯାଶ୍ଚ ନନ୍ଦଯ
ରାମ, ବତ୍ସ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ହେଉ। ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଧନ-ଉତ୍ତମତାରେ ଭରିତ ହୋଇ, ମୋ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଉ।
କଲ୍ଯାଣେ ବତ ନକ୍ଷତ୍ରେ ମଯା ଜାତୋଽସି ପୁତ୍ରକ। ଯେନ ତ୍ଵଯା ଦଶରଥୋ ଗୁଣୈରାରାଧିତଃ ପିତା
ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଦଶରଥ ପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛ।
ଅମୋଘଂ ବତ ମେ କ୍ଷାନ୍ତଂ ପୁରୁଷେ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣେ। ଯେଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁରାଜଶ୍ରୀଃ ପୁତ୍ର ତ୍ଵାଂ ସଂଶ୍ରଯିଷ୍ଯତି
ଏହି ଅପେକ୍ଷା ମୋର ଅନ୍ୟଥା ହୋଇନି, ମୋର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନି, ମୋ ଲଟସ୍ ଆଖି ଥିବା ପୁତ୍ର, ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ଏବେ ତୁମେ ଉପରେ ଆସିଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତୋ ମାତ୍ରା ତୁ ରାମୋ ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ପ୍ରହ୍ଵମାସୀନମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ମାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେମାଂ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଶାଧି ତ୍ଵଂ ଵସୁଂଧରାମ୍। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମେଽନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ତ୍ଵାମିଯଂ ଶ୍ରୀରୁପସ୍ଥିତା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କର। ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ତୁମେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା ଭାବି, ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଛି।
ସୌମିତ୍ରେ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାଂସ୍ତ୍ଵମିଷ୍ଟାନ୍ ରାଜ୍ଯଫଲାନିଚ। ଜୀଵିତଂ ଚାପି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଦର୍ଥମଭିକାମଯେ
ସୌମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟର ଫଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ମୋ ଜୀବନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶା କରିଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ମାତରାଵଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ସୀତାଂ ଚ ଯଯୌ ସ୍ଵଂ ଚ ନିଵେଶନମ୍
ଏପରି କଥା କହି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ମାମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ପଠିତ ହେଉ।