ତମୁଵାଚ ତତଃ ସୂତୋ ରାଜା ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରମାଣଂ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଗମନାଯେତରାଯ ଵା
ତାପରେ ସୂତ କହିଲେ, ‘ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତୁମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି ନାହିଁ, ନିଜେ ଭଲ ଭାବି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ।’
ଇତି ସୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋଽପି ତ୍ଵରଯାନ୍ଵିତଃ। ପ୍ରଯଯୌ ରାଜଭଵନଂ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନରେଶ୍ଵରମ୍
ସୂତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ ହୋଇ, ପୁନି ରାଜଭବନକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ରାମଂ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ। ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ଗୃହଂ ଵିଵକ୍ଷୁଃ ପ୍ରିଯମୁତ୍ତମମ୍
ରାମ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଇଯିବାକୁ କହିଲେ, କାରଣ ସେ ଭଲ କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ଚ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘଵୋ ଭଵନଂ ପିତୁଃ। ଦଦର୍ଶ ପିତରଂ ଦୂରାତ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘବ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୂରରୁ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ।
ପ୍ରଣମନ୍ତଂ ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଭୂମିପଃ। ପ୍ରଦିଶ୍ଯ ଚାସନଂ ଚାସ୍ମୈ ରାମଂ ଚ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଭୂପତି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆସନ ଦେଇ, ପୁନି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାମ ଵୃଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଭୁକ୍ତା ଭୋଗା ଯଥେପ୍ସିତାଃ। ଅନ୍ନଵଦ୍ଭିଃ କ୍ରତୁଶତୈର୍ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ
‘ରାମ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛି। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଛି ଏବଂ ବହୁ ଦାନ ଦେଇଛି।
ଜାତମିଷ୍ଟମପତ୍ଯଂ ମେ ତ୍ଵମଦ୍ଯାନୁପମଂ ଭୁଵି। ଦତ୍ତମିଷ୍ଟମଧୀତଂ ଚ ମଯା ପୁରୁଷସତ୍ତମ
‘ଆଜି ତୁମେ ମୋର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଅପୂର୍ବ ପୁଅ। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରିଛି।
ଅନୁଭୂତାନି ଚେଷ୍ଟାନି ମଯା ଵୀର ସୁଖାନ୍ଯପି। ଦେଵର୍ଷିପିତୃଵିପ୍ରାଣାମନୃଣୋଽସ୍ମି ତଥାଽଽତ୍ମନଃ
‘ବୀର, ମୁଁ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିଛି। ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନିଜ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଋଣ ରହିନାହିଁ।
ନ କିଂଚିନ୍ମମ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଵାନ୍ଯତ୍ରାଭିଷେଚନାତ୍। ଅତୋ ଯତ୍ତ୍ଵାମହଂ ବ୍ରୂଯାଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୋର ଅଭିଷେକ ଛଡ଼ି ମୋର କିଛି ଦାୟିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେହି କଥା ତୁ ମୋ ପାଇଁ କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ଅଦ୍ଯ ପ୍ରକୃତଯଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵାମିଚ୍ଛନ୍ତି ନରାଧିପମ୍। ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ଯୁଵରାଜାନମଭିଷେକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକ
ଆଜି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ତୁକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ପୁଆ, ମୁଁ ତୁକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବି।
ଅପି ଚାଦ୍ଯାଶୁଭାନ୍ ରାମ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ ପଶ୍ଯାମି ରାଘଵ। ସନିର୍ଘାତା ଦିଵୋଲ୍କାଶ୍ଚ ପତନ୍ତି ହି ମହାସ୍ଵନାଃ
ଏହା ସହ, ଆଜି ରାମ, ମୁଁ ଅଶୁଭ୍ ଶ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି; ଆଗ୍ନି ଗୋଳା ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧଂ ଚ ମେ ରାମ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଦାରୁଣଗ୍ରହୈଃ। ଆଵେଦଯନ୍ତି ଦୈଵଜ୍ଞାଃ ସୂର୍ଯାଙ୍ଗାରକରାହୁଭିଃ
ରାମ, ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୋର ନକ୍ଷତ୍ର କ୍ରୂର ଗ୍ରହମାନେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାହୁ—ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ।
ପ୍ରାଯେଣ ଚ ନିମିତ୍ତାନାମୀଦୃଶାନାଂ ସମୁଦ୍ଭଵେ। ରାଜା ହି ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ଘୋରାଂ ଚାପଦମୃଚ୍ଛତି
ସାଧାରଣତଃ, ଏପରି ଅଶୁଭ୍ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବାରେ, ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିଥାଏ।
ତଦ୍ ଯାଵଦେଵ ମେ ଚେତୋ ନ ଵିମୁହ୍ଯତି ରାଘଵ। ତାଵଦେଵାଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ଚଲା ହି ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଃ
ତେଣୁ, ରାଘବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଇଯା; କାରଣ, ଜୀବମାନଙ୍କର ମନ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ।
ଅଦ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରୋଽଭ୍ଯୁପଗମତ୍ ପୁଷ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପୁନର୍ଵସୁମ୍। ଶ୍ଵଃ ପୁଷ୍ଯଯୋଗଂ ନିଯତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଦୈଵଚିନ୍ତକାଃ
ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ପୁଷ୍ୟର ପୂର୍ବରୁ; କାଲି ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଷ୍ୟ ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍ଯେଽଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ମନସ୍ତ୍ଵରଯତୀଵ ମାମ୍। ଶ୍ଵସ୍ତ୍ଵାହମଭିଷେକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ପରଂତପ
ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ ହେଇଯା; ମୋର ମନ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଉତ୍ସାହ ଦେଉଛି। କାଲି ମୁଁ ତୁକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ନିଶେଯଂ ନିଯତାତ୍ମନା। ସହ ଵଧ୍ଵୋପଵସ୍ତଵ୍ଯା ଦର୍ଭପ୍ରସ୍ତରଶାଯିନା
ଏଠାରୁ ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ତୁ ତୋର ଜନାନୀ ସହିତ ଦର୍ଭା ଶୟନରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସୁହୃଦଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ। ଭଵନ୍ତି ବହୁଵିଘ୍ନାନି କାର୍ଯାଣ୍ଯେଵଂଵିଧାନି ହି
ତୋର ମିତ୍ରମାନେ ଆଜି ସତର୍କ ହୋଇ ତୋକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; କାରଣ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବହୁ ବାଧା ଆସିଥାଏ।
ଵିପ୍ରୋଷିତଶ୍ଚ ଭରତୋ ଯାଵଦେଵ ପୁରାଦିତଃ। ତାଵଦେଵାଭିଷେକସ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ମତୋ ମମ
ଭରତ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହରରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୋର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି, ଏହି ମୋର ମତ।
କାମଂ ଖଲୁ ସତାଂ ଵୃତ୍ତେ ଭ୍ରାତା ତେ ଭରତଃ ସ୍ଥିତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନୁଵର୍ତୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାନୁକ୍ରୋଶୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ତୋର ଭାଇ ଭରତ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୟାଳୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି।
କିଂ ନୁ ଚିତ୍ତଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାମନିତ୍ଯମିତି ମେ ମତମ୍। ସତାଂ ଚ ଧର୍ମନିତ୍ଯାନାଂ କୃତଶୋଭି ଚ ରାଘଵ
ତଥାପି, ମୋ ମନେ ଭାବ ଆସେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ରାଘବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ଯଭିଷେଚନେ। ଵ୍ରଜେତି ରାମଃ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯାଭ୍ଯଯାଦ୍ ଗୃହମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଓ ଆଗାମୀ ଦିନ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାମ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚାତ୍ମନୋ ଵେଶ୍ମ ରାଜ୍ଞାଽଽଦିଷ୍ଟେଽଭିଷେଚନେ। ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମାତୁରନ୍ତଃପୁରଂ ଯଯୌ
ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରି ମାତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତାଂ ପ୍ରଵଣାମେଵ ମାତରଂ କ୍ଷୌମଵାସିନୀମ୍। ଵାଗ୍ଯତାଂ ଦେଵତାଗାରେ ଦଦର୍ଶାଯାଚତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଠାରେ, ସେ ନମ୍ର ଭାବରେ ରହିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଥିବା, ଦେବତାଗୃହରେ ବସି ଶ୍ରୀର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବା ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ଚାଗତା ତତ୍ର ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଥା। ସୀତା ଚାନଯିତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍
ସେଠାରେ, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ; ସୀତା ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର ସୁସମ୍ବାଦ ଶୁଣି।
ତସ୍ମିନ୍ କାଲେଽପି କୌସଲ୍ଯା ତସ୍ଥାଵାମୀଲିତେକ୍ଷଣା। ସୁମିତ୍ରଯାନ୍ଵାସ୍ଯମାନା ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେ ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ଯେ ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚନମ୍। ପ୍ରାଣାଯାମେନ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯମାନା ଜନାର୍ଦନମ୍
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଶ୍ୱାସକୁ ଅଟକାଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ତଥା ସନିଯମାମେଵ ସୋଽଭିଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାମୋ ହର୍ଷଯଂସ୍ତାମିଦଂ ଵରମ୍
ସେ ନିୟମରେ ଲଗିଥିବାବେଳେ, ରାମ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅମ୍ବ ପିତ୍ରା ନିଯୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ପ୍ରଜାପାଲନକର୍ମଣି। ଭଵିତା ଶ୍ଵୋଽଭିଷେକୋ ମେ ଯଥା ମେ ଶାସନଂ ପିତୁଃ
ମା, ପିତା ମୋତେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବା କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମିକାଲି ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୋର ଅଭିଷେକ ହେବ।
ସୀତଯାପ୍ଯୁପଵସ୍ତଵ୍ଯା ରଜନୀଯଂ ମଯା ସହ। ଏଵମୁକ୍ତମୁପାଧ୍ଯାଯୈଃ ସ ହି ମାମୁକ୍ତଵାନ୍ ପିତା
ସୀତା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତିରେ ମୋ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ କହିଛନ୍ତି, କାରଣ ପିତା ମୋତେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି।