ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ଽଥ ନିର୍ଯାନ୍ତଂ ରାମଂ ଜାନପଦୋ ଜନଃ । ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋ ଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସ୍ଵର୍ଗାଯାନୁଗତୋ ମୁଦା ।। ୭.୧୦୯.
ତାପରେ ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ରାମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେଖି ଖୁସିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଋକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷାଂସି ଜନାଶ୍ଚ ପୁରଵାସିନଃ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପୃଷ୍ଠତଃ ସୁସମାହିତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଭାଲୁ, ବାନର, ରାକ୍ଷସ ଓ ସହରବାସୀମାନେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଯାନି ଭୂତାନି ନଗରେ ଽପ୍ଯନ୍ତର୍ଧାନଗତାନି ଚ । ରାଘଵଂ ତାନ୍ଯନୁଯଯୁଃ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ସହରର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଯାନି ପଶ୍ଯନ୍ତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ । ସର୍ଵାଣି ରାମଗମନେ ହ୍ଯନୁଜଗ୍ମୁର୍ହି ତାନ୍ଯପି ।। ୭.୧୦୯.
ଯେଉଁ ସ୍ଥାବର କିମ୍ବା ଚର ଜୀବ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ନୋଚ୍ଛ୍ଵସତ୍ତଦଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଦୃଶ୍ଯତେ । ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵେ ରାମମନୁଵ୍ରତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ନଵାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏକଶଏ ନଅଟିଏ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଧ୍ଯର୍ଧଯୋଜନଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମୁଖାଶ୍ରିତାମ୍ । ସରଯୂଂ ପୁଣ୍ଯସଲିଲାଂ ଦଦର୍ଶ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଅଧା ଯୋଜନା ଦୂର ଚାଲିବା ପରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ପବିତ୍ର ସରୟୂ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ନଦୀମାକୁଲାଵର୍ତାଂ ସର୍ଵତ୍ରାନୁସରନ୍ନୃପଃ । ଆଗତଃ ସପ୍ରଜୋ ରାମସ୍ତଂ ଦେଶଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ନଦୀରେ ଚାରିପାଖରେ ତୀବ୍ର ସ୍ରୋତ ଘୁରୁଥିଲା। ରାଜା ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ସହିତ ସେଇଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । ସର୍ଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ଦେଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଲେ।
ଆଯଯୌ ଯତ୍ର କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ । ଵିମାନଶତକୋଟୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯାଭିରଭିସଂଵୃତଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ଶ୍ରୀରାମ ଯେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦିଵ୍ଯତେଜୋଵୃତଂ ଵ୍ଯୋମ ଜ୍ଯୋତିର୍ଭୂତମନୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରଭୈଃ ସ୍ଵତେଜୋଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗିଭିଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଆକାଶ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଦ୍ରୁତ ଚମକୁଥିଲା।
ପୁଣ୍ଯା ଵାତା ଵଵୁଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧଵନ୍ତଃ ସୁଖପ୍ରଦାଃ । ପପାତ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଦେଵୈର୍ମୁକ୍ତା ମହୌଘଵତ୍ ।। ୭.୧୧୦.
ପୁଣ୍ୟ ହଳକା ପବନ ବହୁଥିଲା, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଖ ଦେଉଥିଲା; ଦେବମାନେ ମହା ପ୍ରବାହ ପରି ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୂର୍ଯଶତୈଃ କୀର୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଙ୍କୁଲେ । ସରଯୂସଲିଲଂ ରାମଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୧୧୦.
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ବାଜା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସରୟୂ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତତଃ ପିତାମହୋ ଵାଣୀମନ୍ତରିକ୍ଷାଦଭାଷତ । ଆଗଚ୍ଛ ଵିଷ୍ଣୋ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ରାଘଵ ।। ୭.୧୧୦.
ତାପରେ, ପିତାମହ ଆକାଶରୁ କହିଲେ: 'ଆସ, ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ରାଘବ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।'
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଦେଵାଭୈଃ ପ୍ରଵିଶସ୍ଵ ସ୍ଵିକାଂ ତନୁମ୍ । ଯାମିଚ୍ଛସି ମହାବାହୋ ତାଂ ତନୁଂ ପ୍ରଵିଶ ସ୍ଵିକାମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ତାଂ ମହାତେଜସ୍ତଦ୍ଵାକାଶଂ ସନାତନମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ନିଜ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ହେ ମହାବାହୁ, ଯେଉଁ ଦେହ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦିବ୍ୟ, ଅମର ବୈଷ୍ଣବ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର।’
ତ୍ଵଂ ହି ଲୋକଗତିର୍ଦେଵ ନ ତ୍ଵାଂ କେଚିତ୍ପ୍ରଜାନତେ । ଋତେ ମାଯାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ତଵ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହାମ୍ । ତ୍ଵାମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ମହଦ୍ଭୂତମକ୍ଷଯଂ ସର୍ଵସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳନ; କେବଳ ତୁମ ଅପାର ମାୟା, ତୁମ ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ୟତୀତ କେହି ତୁମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ସମସ୍ତର ସାର।’
ଯାମିଚ୍ଛସି ମହାତେଜସ୍ତାଂ ତନୁଂ ପ୍ରଵିଶ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଯେଉଁ ଦେହ ଇଚ୍ଛା କର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସେଇ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର।’
ାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ତଵ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହାମ୍ । ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମହାମତିଃ । ଵିଵେଶ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତେଜଃ ସଶରୀରଃ ସହାନୁଜଃ ।। ୭.୧୧୦.
ପିତାମହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ମହାମନା ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶରୀର ସହ ବୈଷ୍ଣବ ତେଜକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ସେଇ ତୁମ ପୂର୍ବ ସ୍ତ୍ରୀ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ଦେଵଂ ପୂଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ଦେଵତାଃ । ସାଧ୍ଯା ମରୁଦ୍ଗଣାଶ୍ଚୈଵ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁରେ ଭରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ସେମାନଙ୍କ ନାୟକମାନେ ପୂଜା କରିଲେ।
ଯେ ଚ ଦିଵ୍ଯା ଋଷିଗଣା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚ ଯାଃ । ସୁପର୍ଣନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ପୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରମୁଦିତଂ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣମନୋରଥମ୍ । ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତୈର୍ଦେଵୈସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତକଲ୍ମଷମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
ସମସ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଖୁସି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ‘ଭଲ ହେଲା, ଭଲ ହେଲା’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ ପିତାମହମୁଵାଚ ହ । ଏଷାଂ ଲୋକଂ ଜନୌଘାନାଂ ଦାତୁମର୍ହସି ସୁଵ୍ରତ ।। ୭.୧୧୦.
ତାପରେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ହେ ସଦ୍ବ୍ରତ, ଏହି ଅନେକ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଏକ ନୂତନ ଲୋକ ଦେବା ଉଚିତ।’
ଇମେ ହି ସର୍ଵେ ସ୍ନେହାନ୍ମାମନୁଯାତା ଯଶସ୍ଵିନଃ । ଭକ୍ତା ହି ଭଜିତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ତାତ୍ମାନଶ୍ଚ ମତ୍କୃତେ ।। ୭.୧୧୦.
‘ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଭକ୍ତ, ପ୍ରେମର ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋ ପାଇଁ ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।’
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଵଚନଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଗୁରୁଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଲୋକାନ୍ସାନ୍ତାନିକାନ୍ନାମ ଯାସ୍ଯନ୍ତୀମେ ସମାଗତାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ‘ଏହି ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସାନ୍ତାନିକ ନାମକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।’
ଯଚ୍ଚ ତିର୍ଯଗ୍ଗତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ତ୍ଵାମେଵମନୁଚିନ୍ତଯତ୍ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ତତ୍ସନ୍ତାନେ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି ।। ୭.୧୧୦.
ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଯାହା ଜନ୍ମୁ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ତୁମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ, ସେ ପ୍ରାଣୀ ସେହି ବଂଶରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ।
ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦନନ୍ତରେ ।। ୭.୧୧୦.
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ ତଳେ ବାସ କରିବେ।
ଵାନରାଶ୍ଚ ସ୍ଵିକାଂ ଯୋନିମୃକ୍ଷାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଯଯୁଃ । ଯେଭ୍ଯୋ ଵିନିସ୍ସୃତାଃ ସର୍ଵେ ସୁରେଭ୍ଯଃ ସୁରସମ୍ଭଵାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜନ୍ମସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ତେଷୁ ପ୍ରଵିଵିଶେ ଚୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସ୍ଵାନ୍ପିତଽନ୍ପ୍ରତିପେଦିରେ ।। ୭.୧୧୦.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତଥୋକ୍ତଵତି ଦେଵେଶେ ଗୋପ୍ରତାରମୁପାଗତାଃ । ଭେଜିରେ ସରଯୂଂ ସର୍ଵେ ହର୍ଷପୂର୍ଣାଶ୍ରୁଵିକ୍ଲଵାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତେ ନଦୀତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆନନ୍ଦ ଅଶୁରେ ଭିଜା ଚକ୍ଷୁରେ ସରୟୂ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଵଗାହ୍ଯ ଜଲଂ ଯୋ ଯଃ ପ୍ରାଣୀ ହ୍ଯାସୀତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍ । ମାନୁଷଂ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵିମାନଂ ସୋ ଽଧ୍ଯରୋହତ ।। ୭.୧୧୦.
ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଖୁସି ହୋଇ ପାଣିରେ ଲୁହାଇଲେ, ସେ ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।