ଵେଦା ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ଗାଯତ୍ରୀ ସର୍ଵରକ୍ଷିଣୀ । ଓଙ୍କାରୋ ଽଥ ଵଷଟ୍କାରଃ ସର୍ଵେ ରାମମନୁଵ୍ରତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ବେଦମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗାୟତ୍ରୀ, ଓଁ ଏବଂ ବଷଟ୍ ଧ୍ୱନି—ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ନିଷ୍ଠାରେ ଚାଲିଲେ।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ମହୀସୁରାଃ । ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମପାଵୃତମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂଦେବତାମାନେ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଖୋଲା ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ଦିଗରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତଂ ଯାନ୍ତମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ହ୍ଯନ୍ତଃପୁରଚରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସଵୃଦ୍ଧବାଲଦାସୀକାଃ ସଵର୍ଷଵରକିଙ୍କରାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ଦାସୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚାକରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସାନ୍ତଃପୁରଶ୍ଚ ଭରତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତୋ ଯଯୌ । ରାମଂ ଗତିମୁପାଗମ୍ଯ ସାଗ୍ନିହୋତ୍ରମନୁଵ୍ରତଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁର ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ଯୋଗ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତେ ଚ ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନଃ ସାଗ୍ନିହୋତ୍ରାଃ ସମାଗତାଃ । ସପୁତ୍ରଦାରାଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥମନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାମତିମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସହିତ, ପୁଅ ଓ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ, ମହାବୁଦ୍ଧି କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗାଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରପଶୁବାନ୍ଧଵାଃ । ସର୍ଵେ ସହାନୁଗା ରାମମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ମନ୍ତ୍ରୀ, ଚାକରମାନେ, ପୁଅ, ପଶୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ—ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ସହଚର ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତଯୋ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାଵୃତାଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତମନ୍ଵଗଛଂସ୍ତଂ ରାଘଵଂ ଗୁଣରଞ୍ଜିତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଗୁଣମୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତତଃ ସସ୍ତ୍ରୀପୁମାଂସସ୍ତେ ସପକ୍ଷିପଶୁଵାହନାଃ । ରାଘଵସ୍ଯାନୁଗାଃ ସର୍ଵେ ହୃଷ୍ଟା ଵିଗତକଲ୍ମଷାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ତାପରେ, ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ଯାନସହିତ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପାପରହିତ ଭାବେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସ୍ନାତାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ହୃଷ୍ଟାଃ ପୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ । ଦୃଢଂ କିଲକିଲାଶବ୍ଦୈଃ ସର୍ଵଂ ରାମମନୁଵ୍ରତମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ସମସ୍ତ ବାନର, ସ୍ନାନ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉଲ୍ଲାସର ସବ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ନ ତତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ଦୀନୋ ଵା ଵ୍ରୀଡିତୋ ଵା ଽପି ଦୁଃଖିତଃ । ହୃଷ୍ଟଂ ସମୁଦିତଂ ସର୍ଵଂ ବଭୂଵ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖୀ, ଲଜ୍ଜିତ କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ନଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଏକତ୍ରିତ ଥିଲେ, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ଽଥ ନିର୍ଯାନ୍ତଂ ରାମଂ ଜାନପଦୋ ଜନଃ । ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋ ଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସ୍ଵର୍ଗାଯାନୁଗତୋ ମୁଦା ।। ୭.୧୦୯.
ତାପରେ ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ରାମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେଖି ଖୁସିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଋକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷାଂସି ଜନାଶ୍ଚ ପୁରଵାସିନଃ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପୃଷ୍ଠତଃ ସୁସମାହିତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଭାଲୁ, ବାନର, ରାକ୍ଷସ ଓ ସହରବାସୀମାନେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଯାନି ଭୂତାନି ନଗରେ ଽପ୍ଯନ୍ତର୍ଧାନଗତାନି ଚ । ରାଘଵଂ ତାନ୍ଯନୁଯଯୁଃ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୧୦୯.
ସହରର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଯାନି ପଶ୍ଯନ୍ତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ । ସର୍ଵାଣି ରାମଗମନେ ହ୍ଯନୁଜଗ୍ମୁର୍ହି ତାନ୍ଯପି ।। ୭.୧୦୯.
ଯେଉଁ ସ୍ଥାବର କିମ୍ବା ଚର ଜୀବ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ନୋଚ୍ଛ୍ଵସତ୍ତଦଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଦୃଶ୍ଯତେ । ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵେ ରାମମନୁଵ୍ରତାଃ ।। ୭.୧୦୯.
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ନଵାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏକଶଏ ନଅଟିଏ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଧ୍ଯର୍ଧଯୋଜନଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମୁଖାଶ୍ରିତାମ୍ । ସରଯୂଂ ପୁଣ୍ଯସଲିଲାଂ ଦଦର୍ଶ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଅଧା ଯୋଜନା ଦୂର ଚାଲିବା ପରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ପବିତ୍ର ସରୟୂ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ନଦୀମାକୁଲାଵର୍ତାଂ ସର୍ଵତ୍ରାନୁସରନ୍ନୃପଃ । ଆଗତଃ ସପ୍ରଜୋ ରାମସ୍ତଂ ଦେଶଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ନଦୀରେ ଚାରିପାଖରେ ତୀବ୍ର ସ୍ରୋତ ଘୁରୁଥିଲା। ରାଜା ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ସହିତ ସେଇଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । ସର୍ଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ଦେଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଲେ।
ଆଯଯୌ ଯତ୍ର କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ । ଵିମାନଶତକୋଟୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯାଭିରଭିସଂଵୃତଃ ।। ୭.୧୧୦.
ସେ ଶ୍ରୀରାମ ଯେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦିଵ୍ଯତେଜୋଵୃତଂ ଵ୍ଯୋମ ଜ୍ଯୋତିର୍ଭୂତମନୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରଭୈଃ ସ୍ଵତେଜୋଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗିଭିଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଆକାଶ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଦ୍ରୁତ ଚମକୁଥିଲା।
ପୁଣ୍ଯା ଵାତା ଵଵୁଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧଵନ୍ତଃ ସୁଖପ୍ରଦାଃ । ପପାତ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଦେଵୈର୍ମୁକ୍ତା ମହୌଘଵତ୍ ।। ୭.୧୧୦.
ପୁଣ୍ୟ ହଳକା ପବନ ବହୁଥିଲା, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଖ ଦେଉଥିଲା; ଦେବମାନେ ମହା ପ୍ରବାହ ପରି ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୂର୍ଯଶତୈଃ କୀର୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଙ୍କୁଲେ । ସରଯୂସଲିଲଂ ରାମଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୧୧୦.
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ବାଜା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସରୟୂ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତତଃ ପିତାମହୋ ଵାଣୀମନ୍ତରିକ୍ଷାଦଭାଷତ । ଆଗଚ୍ଛ ଵିଷ୍ଣୋ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ରାଘଵ ।। ୭.୧୧୦.
ତାପରେ, ପିତାମହ ଆକାଶରୁ କହିଲେ: 'ଆସ, ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ରାଘବ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।'
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଦେଵାଭୈଃ ପ୍ରଵିଶସ୍ଵ ସ୍ଵିକାଂ ତନୁମ୍ । ଯାମିଚ୍ଛସି ମହାବାହୋ ତାଂ ତନୁଂ ପ୍ରଵିଶ ସ୍ଵିକାମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ତାଂ ମହାତେଜସ୍ତଦ୍ଵାକାଶଂ ସନାତନମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ନିଜ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ହେ ମହାବାହୁ, ଯେଉଁ ଦେହ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦିବ୍ୟ, ଅମର ବୈଷ୍ଣବ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର।’
ତ୍ଵଂ ହି ଲୋକଗତିର୍ଦେଵ ନ ତ୍ଵାଂ କେଚିତ୍ପ୍ରଜାନତେ । ଋତେ ମାଯାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ତଵ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହାମ୍ । ତ୍ଵାମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ମହଦ୍ଭୂତମକ୍ଷଯଂ ସର୍ଵସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳନ; କେବଳ ତୁମ ଅପାର ମାୟା, ତୁମ ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ୟତୀତ କେହି ତୁମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ସମସ୍ତର ସାର।’
ଯାମିଚ୍ଛସି ମହାତେଜସ୍ତାଂ ତନୁଂ ପ୍ରଵିଶ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୧୦.
‘ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଯେଉଁ ଦେହ ଇଚ୍ଛା କର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସେଇ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କର।’
ାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ତଵ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହାମ୍ । ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମହାମତିଃ । ଵିଵେଶ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତେଜଃ ସଶରୀରଃ ସହାନୁଜଃ ।। ୭.୧୧୦.
ପିତାମହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ମହାମନା ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶରୀର ସହ ବୈଷ୍ଣବ ତେଜକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ସେଇ ତୁମ ପୂର୍ବ ସ୍ତ୍ରୀ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ଦେଵଂ ପୂଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ଦେଵତାଃ । ସାଧ୍ଯା ମରୁଦ୍ଗଣାଶ୍ଚୈଵ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁରେ ଭରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ସେମାନଙ୍କ ନାୟକମାନେ ପୂଜା କରିଲେ।
ଯେ ଚ ଦିଵ୍ଯା ଋଷିଗଣା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚ ଯାଃ । ସୁପର୍ଣନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ ।। ୭.୧୧୦.
ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।