ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵାଜିମେଘାନଥାକରୋତ୍ । ଵାଜପେଯାନ୍ଦଶଗୁଣାଂସ୍ତଥା ବହୁସୁଵର୍ଣକାନ୍ ।। ୭.୯୯.
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣା ବାଡ଼ି ଭାବେ ବହୁ ବାଜପେୟ ଓ ସୁନାର ଯଜ୍ଞ କଲେ ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଗୋସଵୈଶ୍ଚ ମହାଧନୈଃ । ଈଜେ କ୍ରତୁଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସ ଶ୍ରୀମାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ ।। ୭.୯୯.
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଧନ ଦେଇ ଗୋସବ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ କରିଥିଲେ ।
ଏଵଂ ସ କାଲଃ ସୁମହାନ୍ରାଜ୍ଯସ୍ଥସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଧର୍ମେ ପ୍ରଯତମାନସ୍ଯ ଵ୍ଯତୀଯାଦ୍ରାଘଵସ୍ଯ ତୁ ।। ୭.୯୯.
ଏଭଳି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ରାଘବ ରାଜ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ରହିଲେ।
ଅନୁରଞ୍ଜନ୍ତି ରାଜାନମହନ୍ଯହନି ରାଘଵମ୍ । ଋକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷାଂସି ସ୍ଥିତା ରାମସ୍ଯ ଶାସନେ ।। ୭.୯୯.
ପ୍ରତିଦିନ ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରି, ରାଘବ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ।
କାଲେ ଵର୍ଷତି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସୁଭିକ୍ଷଂ ଵିମଲା ଦିଶଃ । ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ପୁରଂ ଜନପଦାସ୍ତଥା ।। ୭.୯୯.
ଠିକ୍ ସମୟରେ ମେଘ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା, ଦିଗଗୁଡିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ମଳ ଥିଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ନାକାଲେ ମ୍ରିଯତେ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵ୍ଯାଧିଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ତଥା । ନାନର୍ଥୋ ଵିଦ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି ।। ୭.୯୯.
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କେହି ଅସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁନଥିଲେ, କେହି ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଉନଥିଲେ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଥିଲା ନାହିଁ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ରାମମାତା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ପରିଵୃତା କାଲଧର୍ମମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୯୯.
ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଯଶସ୍ବିନୀ ରାମଙ୍କ ମାଆ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ନିଜ କାଳ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଅନ୍ଵିଯାଯ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୈକେଯୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଧର୍ମଂ କୃତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ତ୍ରିଦିଵେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତା ।। ୭.୯୯.
ସୁମିତ୍ରା ଓ ଯଶସ୍ବିନୀ କୈକେୟୀ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସର୍ଵାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ରାଜ୍ଞା ଦଶରଥେନ ଚ । ସମାଗତା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଂ ଚ ଲେଭିରେ ।। ୭.୯୯.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତାସାଂ ରାମୋ ମହାଦାନଂ କାଲେ କାଲେ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ମାତଽଣାମଵିଶେଷେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ତପସ୍ଵିଷୁ ।। ୭.୯୯.
ରାମ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜ ମାଆମାନଙ୍କ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ପିତ୍ର୍ଯାଣି ବ୍ରହ୍ମରତ୍ନାନି ଯଜ୍ଞାନ୍ପରମଦୁସ୍ତରାନ୍ । ଚକାର ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପିତଽନ୍ଦେଵାନ୍ଵିଵର୍ଧଯନ୍ ।। ୭.୯୯.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦୁର୍ଲଭ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବହୂନ୍ଯଥ ଯଯୁଃ ସୁଖମ୍ । ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଵିଧଂ ଧର୍ମଂ ଵର୍ଧଯାନସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ।। ୭.୯୯.
ଏଭଳି ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶୁଭ ଭାବେ କଟିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଶତତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ଆଦିକବି ଵାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଉନନବେଁ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଯୁଧାଜିତ୍କେକଯୋ ନୃପଃ । ସ୍ଵଗୁରୁଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଘଵାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଗାର୍ଗ୍ଯମଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମମିତପ୍ରଭମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
କିଛି ସମୟ ପରେ, କୈକେୟ ଦେଶର ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ନିଜ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ଗାର୍ଗ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ଦଶ ଚାଶ୍ଵସହସ୍ରାଣି ପ୍ରୀତିଦାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ଆନୁରାଗ ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
କମ୍ବଲାନି ଚ ରତ୍ନାନି ଚିତ୍ରଵସ୍ତ୍ରମଥୋତ୍ତମମ୍ । ରାମାଯ ପ୍ରଦଦୌ ରାଜା ଶୁଭାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ରାମଙ୍କୁ କମ୍ବଳ, ମଣି, ଚିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଶୁଭ ଗହନା ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ରାଘଵୋ ଧୀମାନ୍ମହର୍ଷିଂ ଗାର୍ଗ୍ଯମାଗତମ୍ । ମାତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଵପତିନଃ ପ୍ରହିତଂ ତନ୍ମହାଧନମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ମାମାଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ମହାଧନ ସହିତ ଗାର୍ଗ୍ୟ ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ସହାନୁଜଃ । ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ସମ୍ପୂଜଯାମାସ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଭାଇମାନେ ସହ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତଥା ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତମୃଷିଂ ତଦ୍ଧନଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ । ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିପଦଂ ସର୍ଵଂ କୁଶଲଂ ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ଉପଵିଷ୍ଟଂ ମହାଭାଗଂ ରାମଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ପ୍ରତି ପଦକୁ ମାମାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ମହାଭାଗ ଋଷି ବସିବା ପରେ ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କିମାହ ମାତୁଲୋ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦର୍ଥଂ ଭଗଵାନିହ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସାକ୍ଷାଦିଵ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୭.୧୦୦.
"ମୋ ମାମା କେଉଁ କଥା ପଠାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ଭଗବନ୍, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି?"
ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହର୍ଷିଃ କାର୍ଯଵିସ୍ତରମ୍ । ଵକ୍ତୁମଦ୍ଭୁତସଙ୍କାଶଂ ରାଘଵାଯୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୧୦୦.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ଆସିବାର କାରଣ ବିସ୍ତାରରେ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମାତୁଲସ୍ତେ ମହାବାହୋ ଵାକ୍ଯମାହ ନରର୍ଷଭଃ । ଯୁଧାଜିତ୍ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ ।। ୭.୧୦୦.
ମହାବାହୁ ରାମ, ତୁମ ମାମା ଯୁଧାଜିତ୍ ଭଲପାଇ ଏହି ଉପଦେଶ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଯଦି ତୁମ ପସନ୍ଦ ହୁଏ, ଶୁଣ।
ଅଯଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଵିଷଯଃ ଫଲମୂଲୋପଶୋଭିତଃ । ସିନ୍ଧୋରୁଭଯତଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦେଶଃ ପରମଶୋଭନଃ ।। ୭.୧୦୦.
ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବ ଦେଶ ଫଳ ଓ ମୂଳରେ ଶୋଭିତ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଅଛି।
ତଂ ଚ ରକ୍ଷନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସାଯୁଧା ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦାଃ । ଶୈଲୂଷସ୍ଯ ସୁତା ଵୀର ତ୍ରିକୋଟ୍ଯୋ ଵୈ ମହାବଲାଃ ।। ୭.୧୦୦.
ଏହି ଦେଶକୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୈଳୂଷଙ୍କ ପୁଅ ତିନି କୋଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତାନ୍ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରଂ ଶୁଭମ୍ । ନିଵେଶଯ ମହାବୋହୋ ସ୍ଵେ ପୁରେ ସୁସମାହିତେ ।। ୭.୧୦୦.
କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେମାନଙ୍କୁ ହରାଇ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିବା ସେଇ ଶୁଭ ନଗରରେ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ବସାଇଦିଅ।
ଅନ୍ଯସ୍ଯ ନ ଗତିସ୍ତତ୍ର ଦେଶଃ ପରମଶୋଭନଃ । ରୋଚତାଂ ତେ ମହାବାହୋ ନାହଂ ତ୍ଵାମହିତଂ ଵଦେ ।। ୭.୧୦୦.
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଶକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ମହାବାହୁ, ଯଦି ତୁମ ପସନ୍ଦ ହୁଏ, ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଅପକାରୀ କଥା କହେନି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵଃ ପ୍ରୀତୋ ମହର୍ଷେର୍ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ଉଵାଚ ବାଢମିତ୍ଯେଵ ଭରତଂ ଚାନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ।। ୭.୧୦୦.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ମହାର୍ଷି ଓ ତାଙ୍କ ମାମା ଉପରେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଭରତଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଘଵଃ ପ୍ରୀତଃ ସାଞ୍ଜଲିପ୍ରଗ୍ରହୋ ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଇମୌ କୁମାରୌ ତଂ ଦେଶଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଵିଚରିଷ୍ଯତଃ ।। ୭.୧୦୦.
ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ ରାଘବ ହାତ ଜୋଡି ସେ ଦ୍ୱିଜକୁ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ସେଇ ଦେଶ ଦେଖିବେ।'
ଭରତସ୍ଯାତ୍ମଜୌ ଵୀରୌ ତକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କଲ ଏଵ ଚ । ମାତୁଲେନ ସୁଗୁପ୍ତୌ ତୁ ଧର୍ମେଣ ସୁସମାହିତୌ ।। ୭.୧୦୦.
ଭରତଙ୍କ ଦୁଇ ସାହସୀ ପୁଅ ତକ୍ଷ ଓ ପୁଷ୍କଳ, ମାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ରକ୍ଷିତ ଓ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ଯିବେ।
ଭରତଂ ଚାଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା କୁମାରୌ ସବଲାନୁଗୌ । ନିହତ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵସୁତାନ୍ଦ୍ଵେ ପୁରେ ଵିଭଜିଷ୍ଯତଃ ।। ୭.୧୦୦.
ଭରତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ରାଜକୁମାରମାନେ ସେନା ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବପୁଅମାନେକୁ ହରାଇ, ଦୁଇଟି ନଗର ବାଣ୍ଟିଦେବେ।