ଏଵଂ ଵିନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ କୁଶୀଲଵୌ । ତଂ ଜନୌଘଂ ଵିସୃଜ୍ଯାଥ ପର୍ଣଶାଲାମୁପାଗମତ୍ । ତାମେଵ ଶୋଚତଃ ସୀତାଂ ସା ଵ୍ଯତୀଯାଯ ଶର୍ଵରୀ ।। ୭.୯୮.
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, କୁଶ ଓ ଲବକୁ ସହିତ ନେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ପତ୍ରର ଝୋପଡ଼ିକୁ ଗଲେ; ସୀତାଙ୍କୁ ଭାବି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ରାତିଟି କଟିଗଲା ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଽଷ୍ଟନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଆଦିକାବ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଅଠାନବେଁ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ରଜନ୍ଯାଂ ତୁ ପ୍ରଭାତାଯାଂ ସମାନୀଯ ମହାମୁନୀନ୍ । ଗୀଯତାମଵିଶଙ୍କାଭ୍ଯାଂ ରାମଃ ପୁତ୍ରାଵୁଵାଚ ହ ।। ୭.୯୯.
ରାତି ଶେଷ ହୋଇ ସକାଳ ହେଲାପରେ, ରାମ ମହାମୁନିମାନେକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଗାଇବାକୁ ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ ।
ତତଃ ସମୁପଵିଷ୍ଟେଷୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଷୁ ମହାତ୍ମସୁ । ଭଵିଷ୍ଯଦୁତ୍ତରଂ କାଵ୍ଯଂ ଜଗତୁସ୍ତୌ କୁଶୀଲଵୌ ।। ୭.୯୯.
ତାପରେ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ବସିବା ପରେ, କୁଶ ଓ ଲବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗାମୀ ଉତ୍ତର କାବ୍ୟ ଗାଇଲେ ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ସୀତାଯାଂ ଭୂତଲଂ ସତ୍ଯସମ୍ପଦା । ତସ୍ଯାଵସାନେ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରାମଃ ପରମଦୁର୍ମନାଃ ।। ୭.୯୯.
ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପା ସୀତା ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞର ଶେଷରେ, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
ଅପଶ୍ଯମାନୋ ଵୈଦେହୀଂ ମେନେ ଶୂନ୍ଯମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଶୋକେନ ପରମାଯସ୍ତୋ ନ ଶାନ୍ତିଂ ମନସା ଽଗମତ୍ ।। ୭.୯୯.
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ସେ ସମସ୍ତ ସଂସାରକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବିଲେ; ଗଭୀର ଶୋକରେ ଡୁବି, ମନରେ କେବେ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାନୃକ୍ଷଵାନରରାକ୍ଷସାନ୍ । ଜନୌଘଂ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵିତ୍ତପୂର୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ।। ୭.୯୯.
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା, ଭାଲୁ, ବନର, ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ଧନ ଦେଇ ବିଦାୟ କରିଦେଲେ ।
ଏଵଂ ସମାପ୍ଯ ଯଜ୍ଞଂ ତୁ ଵିଧିଵତ୍ସ ତୁ ରାଘଵଃ । ତତୋ ଵିସୃଜ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ ।। ୭.୯୯.
ଏପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଘବ ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ।
ହୃଦି କୃତ୍ଵା ତଦା ସୀତାମଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ଇଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋ ନରପତିଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯସମନ୍ଵିତଃ ।। ୭.୯୯.
ମନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ରାଜା ଆବଶ୍ୟକ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦୁଇ ପୁଅ ସହିତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ନ ସୀତାଯାଃ ପରାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵଵ୍ରେ ସ ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଜାନକୀ କାଞ୍ଚନୀ ଭଵତ୍ ।। ୭.୯୯.
ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା ରାମ, ସୀତା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ଝିଅକୁ ଜୀବନସଂଗୀନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ, ପତ୍ନୀ ପାଇଁ, ସୁନାର ଜାନକୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବନାଯାଉଥିଲା ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵାଜିମେଘାନଥାକରୋତ୍ । ଵାଜପେଯାନ୍ଦଶଗୁଣାଂସ୍ତଥା ବହୁସୁଵର୍ଣକାନ୍ ।। ୭.୯୯.
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣା ବାଡ଼ି ଭାବେ ବହୁ ବାଜପେୟ ଓ ସୁନାର ଯଜ୍ଞ କଲେ ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଗୋସଵୈଶ୍ଚ ମହାଧନୈଃ । ଈଜେ କ୍ରତୁଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସ ଶ୍ରୀମାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ ।। ୭.୯୯.
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଧନ ଦେଇ ଗୋସବ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ କରିଥିଲେ ।
ଏଵଂ ସ କାଲଃ ସୁମହାନ୍ରାଜ୍ଯସ୍ଥସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଧର୍ମେ ପ୍ରଯତମାନସ୍ଯ ଵ୍ଯତୀଯାଦ୍ରାଘଵସ୍ଯ ତୁ ।। ୭.୯୯.
ଏଭଳି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ରାଘବ ରାଜ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ରହିଲେ।
ଅନୁରଞ୍ଜନ୍ତି ରାଜାନମହନ୍ଯହନି ରାଘଵମ୍ । ଋକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷାଂସି ସ୍ଥିତା ରାମସ୍ଯ ଶାସନେ ।। ୭.୯୯.
ପ୍ରତିଦିନ ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରି, ରାଘବ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ।
କାଲେ ଵର୍ଷତି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସୁଭିକ୍ଷଂ ଵିମଲା ଦିଶଃ । ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ପୁରଂ ଜନପଦାସ୍ତଥା ।। ୭.୯୯.
ଠିକ୍ ସମୟରେ ମେଘ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା, ଦିଗଗୁଡିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ମଳ ଥିଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ନାକାଲେ ମ୍ରିଯତେ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵ୍ଯାଧିଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ତଥା । ନାନର୍ଥୋ ଵିଦ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି ।। ୭.୯୯.
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କେହି ଅସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁନଥିଲେ, କେହି ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଉନଥିଲେ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଥିଲା ନାହିଁ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ରାମମାତା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ପରିଵୃତା କାଲଧର୍ମମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୯୯.
ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଯଶସ୍ବିନୀ ରାମଙ୍କ ମାଆ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ନିଜ କାଳ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଅନ୍ଵିଯାଯ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୈକେଯୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଧର୍ମଂ କୃତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ତ୍ରିଦିଵେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତା ।। ୭.୯୯.
ସୁମିତ୍ରା ଓ ଯଶସ୍ବିନୀ କୈକେୟୀ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସର୍ଵାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ରାଜ୍ଞା ଦଶରଥେନ ଚ । ସମାଗତା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଂ ଚ ଲେଭିରେ ।। ୭.୯୯.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତାସାଂ ରାମୋ ମହାଦାନଂ କାଲେ କାଲେ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ମାତଽଣାମଵିଶେଷେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ତପସ୍ଵିଷୁ ।। ୭.୯୯.
ରାମ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜ ମାଆମାନଙ୍କ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ପିତ୍ର୍ଯାଣି ବ୍ରହ୍ମରତ୍ନାନି ଯଜ୍ଞାନ୍ପରମଦୁସ୍ତରାନ୍ । ଚକାର ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପିତଽନ୍ଦେଵାନ୍ଵିଵର୍ଧଯନ୍ ।। ୭.୯୯.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦୁର୍ଲଭ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବହୂନ୍ଯଥ ଯଯୁଃ ସୁଖମ୍ । ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଵିଧଂ ଧର୍ମଂ ଵର୍ଧଯାନସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ।। ୭.୯୯.
ଏଭଳି ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶୁଭ ଭାବେ କଟିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଶତତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ଆଦିକବି ଵାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଉନନବେଁ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଯୁଧାଜିତ୍କେକଯୋ ନୃପଃ । ସ୍ଵଗୁରୁଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଘଵାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଗାର୍ଗ୍ଯମଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମମିତପ୍ରଭମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
କିଛି ସମୟ ପରେ, କୈକେୟ ଦେଶର ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ନିଜ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ଗାର୍ଗ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ଦଶ ଚାଶ୍ଵସହସ୍ରାଣି ପ୍ରୀତିଦାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ଆନୁରାଗ ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
କମ୍ବଲାନି ଚ ରତ୍ନାନି ଚିତ୍ରଵସ୍ତ୍ରମଥୋତ୍ତମମ୍ । ରାମାଯ ପ୍ରଦଦୌ ରାଜା ଶୁଭାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ରାମଙ୍କୁ କମ୍ବଳ, ମଣି, ଚିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଶୁଭ ଗହନା ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ରାଘଵୋ ଧୀମାନ୍ମହର୍ଷିଂ ଗାର୍ଗ୍ଯମାଗତମ୍ । ମାତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଵପତିନଃ ପ୍ରହିତଂ ତନ୍ମହାଧନମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ମାମାଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ମହାଧନ ସହିତ ଗାର୍ଗ୍ୟ ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ସହାନୁଜଃ । ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ସମ୍ପୂଜଯାମାସ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିମ୍ ।। ୭.୧୦୦.
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଭାଇମାନେ ସହ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତଥା ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତମୃଷିଂ ତଦ୍ଧନଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ । ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିପଦଂ ସର୍ଵଂ କୁଶଲଂ ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ଉପଵିଷ୍ଟଂ ମହାଭାଗଂ ରାମଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ।। ୭.୧୦୦.
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ପ୍ରତି ପଦକୁ ମାମାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ମହାଭାଗ ଋଷି ବସିବା ପରେ ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କିମାହ ମାତୁଲୋ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦର୍ଥଂ ଭଗଵାନିହ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସାକ୍ଷାଦିଵ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୭.୧୦୦.
"ମୋ ମାମା କେଉଁ କଥା ପଠାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ଭଗବନ୍, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି?"