ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚନଵତିତମଃ ସର୍ଗ
ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପବିତ୍ର ଆଦିକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାନବେ ଶର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ତସ୍ଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାଂ ଯଜ୍ଞଵାଟଗତୋ ନୃପଃ । ଋଷୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ମହାତେଜାଃ ଶବ୍ଦାପଯତି ରାଘଵଃ ।। ୭.୯୬.
ସେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ରାଘବ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଜାବାଲିରଥ କାଶ୍ଯପଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଦୀର୍ଘତପା ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚ ମହାତପାଃ ।। ୭.୯୬.
ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦୀର୍ଘତପା ଓ ମହାତପସ୍ବୀ ଦୁର୍ବାସା ଆସିଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଽପି ତଥା ଶକ୍ତିର୍ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଵାମନଃ । ମାର୍କଣ୍ଡେଯଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୯୬.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଭୃଗୁବଂଶୀ, ବାମନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚୈଵ ଶତାନନ୍ଦଶ୍ଚ ଧର୍ମଵିତ୍ । ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ହ୍ଯଗ୍ନିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସୁପ୍ରଭଃ ।। ୭.୯୬.
ଗର୍ଗ, ଚ୍ୟବନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶତାନନ୍ଦ, ତେଜସ୍ବୀ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଓ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ସୁପ୍ରଭ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଗୌତମଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । କାତ୍ଯାଯନଃ ସୁଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତପସାଂ ନିଧିଃ ।। ୭.୯୬.
ନାରଦ, ପର୍ବତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୌତମ, କାତ୍ୟାୟନ, ସୁଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ । କୌତୂହଲସମାଵିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଗତାଃ ।। ୭.୯୬.
ଏହିମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସୁକତାରେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଵାନରାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ । ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁତୂହଲାତ୍ ।। ୭.୯୬.
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ, ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯେ ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ । ନାନାଦେଶଗତାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ ।। ୭.୯୬.
ହଜାର-ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୂଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠାଃ କର୍ମନିଷ୍ଠାଃ ଯୋଗନିଷ୍ଠାସ୍ତଥାପରେ । ସୀତାଶପଥଵୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଗତାଃ ।। ୭.୯୬.
ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ, କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ସୀତାଙ୍କର ଶପଥ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ତଦା ସମାଗତଂ ସର୍ଵମଶ୍ମଭୂତମିଵାଚଲମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଵରସ୍ତୂର୍ଣଂ ସସୀତଃ ସମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୯୬.
ସମସ୍ତେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଏକଠି ହେବାକୁ ଶୁଣି, ମହାନ ଋଷି ସୀତାଙ୍କୁ ସହ କ୍ଷିପ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମୃଷିଂ ପୃଷ୍ଠତଃ ସୀତା ତ୍ଵନ୍ଵଗଚ୍ଛଦଵାଙ୍ମୁଖୀ । କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ବାଷ୍ପଗଲା କୃତ୍ଵା ରାମଂ ମନୋଗତମ୍ ।। ୭.୯୬.
ସୀତା ଋଷିଙ୍କ ପଛରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି, କଣ୍ଠ ଭରି ଲୁହାରେ ଭିଜି, ମନେ ରାମଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଚାଲିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତିମିଵାଯାନ୍ତୀଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମନୁଗାମିନୀମ୍ । ଵାଲ୍ମୀକେଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ସୀତାଂ ସାଧୁଵାଦୋ ମହାନଭୂତ୍ ।। ୭.୯୬.
ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପଛରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଦ ପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବଡ଼ ସ୍ୱୀକୃତିର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦଃ ସର୍ଵେଷାମେଵମାବଭୌ । ଦୁଃଖଜନ୍ମଵିଶାଲେନ ଶୋକେନାକୁଲିତାତ୍ମନାମ୍ ।। ୭.୯୬.
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଲାହଲ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, କାରଣ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସାଧୁ ରାମେତି କେଚିତ୍ତୁ ସାଧୁ ସୀତେତି ଚାପରେ । ଉଭାଵେଵ ଚ ତତ୍ରାନ୍ଯେ ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମ୍ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ।। ୭.୯୬.
କିଛି ଲୋକ 'ସାଧୁ ରାମ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଅନ୍ୟେ 'ସାଧୁ ସୀତା' ବୋଲି କହିଲେ, ଆଉ କିଛି ଦର୍ଶକ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏକାସାଥିରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ।
ତତୋ ମଧ୍ଯେ ଜନୌଘସ୍ଯ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ସୀତାସହାଯୋ ଵାଲ୍ମୀକିରିତି ହୋଵାଚ ରାଘଵମ୍ ।। ୭.୯୬.
ତାପରେ, ଜନସମୂହର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବଡ଼ ମୁନି ବାଲ୍ମୀକି ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇଯଂ ଦାଶରଥେ ସୀତା ସୁଵ୍ରତା ଧର୍ମଚାରିଣୀ । ଅପଵାଦୈଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତା ମମାଶ୍ରମସମୀପତଃ ।। ୭.୯୬.
ହେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ, ଏହି ସୀତା ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଅପବାଦ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିଲେ।
ଲୋକାପଵାଦଭୀତସ୍ଯ ତଵ ରାମ ମହାଵ୍ରତ । ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଦାସ୍ଯତେ ସୀତା ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ।। ୭.୯୬.
ହେ ରାମ, ତୁମେ ମହାବ୍ରତୀ, ସୀତା ଲୋକର ଅପବାଦକୁ ଭୟ କରି, ତୁମକୁ ପ୍ରମାଣ ଦେବେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଇମୌ ତୁ ଜାନକୀପୁତ୍ରାଵୁଭୌ ଚ ଯମଜାତକୌ । ସୁତୌ ତଵୈଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ ।। ୭.୯୬.
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଜାନକୀଙ୍କର ପୁଅ, ଦୁଇଜଣ ତୁମର ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସନ୍ତାନ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ପ୍ରଚେତସୋ ଽହଂ ଦଶମଃ ପୁତ୍ରୋ ରାଘଵନନ୍ଦନ । ନ ସ୍ମରାମ୍ଯନୃତଂ ଵାକ୍ଯମିମୌ ତୁ ତଵ ପୁତ୍ରକୌ ।। ୭.୯୬.
ହେ ରାଘବବଂଶର ଗୌରବ, ମୁଁ ପ୍ରଚେତାସଙ୍କ ଦଶମ ପୁଅ, ମୋ ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ତୁମର ପୁଅ।
ବହୁଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପଶ୍ଚର୍ଯା ମଯା କୃତା । ନୋପାଶ୍ନୀଯାଂ ଫଲଂ ତସ୍ଯା ଦୁଷ୍ଟେଯଂ ଯଦି ମୈଥିଲୀ ।। ୭.୯୬.
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଛି; ଯଦି ମୈଥିଳୀ ଅଶୁଦ୍ଧ ହେବେ, ତେବେ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମୁଁ ପାଇବି ନାହିଁ।
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଭୂତପୂର୍ଵଂ ନ କିଲ୍ବିଷମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ଫଲମୁପାଶ୍ନୀଯାମପାପା ମୈଥିଲୀ ଯଦି ।। ୭.୯୬.
ମୈଥିଳୀ ପୂର୍ବରୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥାରେ କୌଣସି ପାପ କରିନାହିଁ, ଯଦି ସେ ଅପାପା ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇବି।
ଅହଂ ପଞ୍ଚସୁ ଭୂତେଷୁ ମନଷ୍ଷଷ୍ଠେଷୁ ରାଘଵ । ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସୀତାଂ ଶୁଦ୍ଧେତି ଜଗ୍ରାହ ଵନନିର୍ଝରେ ।। ୭.୯୬.
ରାଘବ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ମନକୁ ଭାବି, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲର ଝରଣା ପାଖରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ପାଇଥିଲି।
ଇଯଂ ଶୁଦ୍ଧସମାଚାରା ଅପାପା ପତିଦେଵତା । ଲୋକାପଵାଦଭୀତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ତଵ ଦାସ୍ଯତି ।। ୭.୯୬.
ଏହି ମୈଥିଳୀ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର, ପାପ ନାହିଁ, ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତ; ତୁମେ ଲୋକମାନେ କିଛି କହିବେ ଭୟ କରୁଛ, ସେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଦେବେ।
ତସ୍ମାଦିଯଂ ନରଵରାତ୍ମଜ ଶୁଦ୍ଧଭାଵା ଦିଵ୍ଯେନ ଦୃଷ୍ଟିଵିଷଯେଣ ତଦା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା । ଲୋକାପଵାଦକଲୁଷୀକୃତଚେତସା ଯା ତ୍ଯକ୍ତା ତ୍ଵଯା ପ୍ରିଯତମା ଵିଦିତା ଽପି ଶୁଦ୍ଧା ।। ୭.୯୬.
ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୀତା ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟର, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ଲୋକମାନେ କିଛି କହିବେ ଭୟରେ ତୁମର ପ୍ରିୟତମା ସୀତାକୁ ଛାଡିଥିଲ, ତଥାପି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଷଣ୍ଣଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଅନନ୍ତିଶ୍ ଶତ ଅଞ୍ଚଳର ଶେଷ।
ଵାଲ୍ମୀକିନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ । ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଜଗତୋ ମଧ୍ଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍ ।। ୭.୯୭.
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭାଲ୍ମୀକି କହିବା ପରେ, ରାଘବ ହାତ ଜୋଡି ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରୀକୁ ଦେଖି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଏଵମେତନ୍ମହାଭାଗ ଯଥା ଵଦସି ଧର୍ମଵିତ୍ । ପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ତୁ ମମ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଵ ଵାକ୍ଯୈରକଲ୍ମଷୈଃ ।। ୭.୯୭.
ଏହିପରି ଭାବରେ, ମହାଭାଗ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ; ତୁମର ଶୁଦ୍ଧ କଥା ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ତୁ ପୁରା ଵୃତ୍ତୋ ଵୈଦେହ୍ଯାଃ ସୁରସନ୍ନିଧୌ । ଶପଥସ୍ତୁ କୃତସ୍ତତ୍ର ତେନ ଵେଶ୍ମ ପ୍ରଵେଶିତା । ଲୋକାପଵାଦୋ ବଲଵାନ୍ଯେନ ତ୍ଯକ୍ତା ହି ମୈଥିଲୀ ।। ୭.୯୭.
ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ସାମ୍ନାରେ ବୈଦେହୀ ନିଶ୍ଚିତ କଥା ଦେଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶପଥ କରିଥିଲେ ଓ ତାପରେ ମୋ ଘରକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ କିଛି କହିବା ଭୟରେ ମୈଥିଳୀକୁ ଛାଡିଥିଲି।
ସେଯଂ ଲୋକଭଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନପାପେତ୍ଯଭିଜାନତା । ପରିତ୍ଯକ୍ତା ମଯା ସୀତା ତଦ୍ଭାଵନ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି ।। ୭.୯୭.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଜାଣିଥିଲି ସୀତା ଅପାପା, ଲୋକମାନେ କିଛି କହିବା ଭୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଥିଲି; ଏହି କାରଣକୁ କ୍ଷମା କର।