ରାମୋ ଽପି ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପାର୍ଥିଵୈଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଗୀତିମାଧୁର୍ଯଂ କର୍ମଶାଲାମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୯୪.
ରାମ, ମୁନିମାନେ ଓ ମହାନ ରାଜାମାନେ ସହିତ, ସେହି ଗୀତର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, କାର୍ଯ୍ୟ ଶାଳାକୁ ଯାଇଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତାଲଲଯୋପପନ୍ନଂ ସର୍ଗାନ୍ଵିତଂ ସ ସ୍ଵରଶବ୍ଦଯୁକ୍ତମ୍ । ତନ୍ତ୍ରୀଲଯଵ୍ଯଞ୍ଜନଯୋଗଯୁକ୍ତଂ କୁଶୀଲଵାଭ୍ଯାଂ ପରିଗୀଯମାନମ୍ ।। ୭.୯୪.
ସେ ଏହି ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତାଳ ଓ ଲୟରେ ଭରିଥିଲା, ସର୍ଗ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ସ୍ବର ଓ ଶବ୍ଦରେ ଅନୁସୂତି ଥିଲା, ତାନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲୟର ମିଶ୍ରଣରେ ଦକ୍ଷ ଭାବରେ, କୁଶ ଓ ଲବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଯାଉଥିଲା।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଚଉନବେ ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ବାଲ୍ମୀକି ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପ୍ରଥମ ମହାକାବ୍ୟ।
ରାମୋ ବହୂନ୍ଯହାନ୍ଯେଵଂ ତଦ୍ଗୀତଂ ପରମଂ ଶୁଭମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସହ ଵାନରୈଃ ।। ୭.୯୫.
ରାମ, ଅନେକ ଦିନ ଧରି, ମୁନିମାନେ, ରାଜାମାନେ ଓ ବାନରମାନେ ସହିତ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଗୀତେ ତୁ ଵିଜ୍ଞାଯ ସୀତାପୁତ୍ରୌ କୁଶୀଲଵୌ । ତସ୍ଯାଃ ପରିଷଦୋ ମଧ୍ଯେ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଦୂତାଞ୍ଛୁଦ୍ଧସମାଚାରାନାହୂଯାତ୍ମମନୀଷଯା ।। ୭.୯୫.
ସେ ଗୀତରେ ସୀତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ରାମ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ସଭାର ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ । ସେ ନିଜ ମନରେ ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଦୂତମାନେକୁ ଡାକିଲେ ।
ମଦ୍ଵଚୋ ବ୍ରୂତ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵମିତୋ ଭଗଵତୋ ଽନ୍ତିକମ୍ ।। ୭.୯୫.
ମୋର କଥା କହି, ଏଠାରୁ ଯାଅ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚ ।
ପରିଷଦୋ ମଧ୍ଯେ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦି ଶୁଦ୍ଧସମାଚାରା ଯଦି ଵା ଵୀତକଲ୍ମଷା । କରୋତ୍ଵିହାତ୍ମନଃ ଶୁଦ୍ଧିମନୁମାନ୍ଯ ମହାମୁନିମ୍ ।। ୭.୯୫.
ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ରାମ କହିଲେ— ଯଦି ସେମାନେ ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯଦି ସେମାନେ ପାପରୁ ଦୂରେ, ତେବେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଏଠାରେ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରମାଣ କରନ୍ତୁ ।
ଛନ୍ଦଂ ମୁନେଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ସୀତାଯାଶ୍ଚ ମନୋଗତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଦାତୁକାମାଯାସ୍ତତଃ ଶଂସତ ମେ ଲଘୁ ।। ୭.୯୫.
ମୁନିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ସୀତାଙ୍କ ମନର ଭାବ ବୁଝି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଖବର ଦିଅ ।
ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ଶପଥଂ ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା । କରୋତୁ ପରିଷନ୍ମଧ୍ଯେ ଶୋଧନାର୍ଥଂ ମମୈଵ ଚ ।। ୭.୯୫.
ଆସନ୍ତା କାଲି ସକାଳେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଲୀ ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଓ ମୋର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶପଥ ନିଅନ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ର଼ାଗଵସ୍ଯୈତଦ୍ଵଚଃ ପରମମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଦୂତାଃ ସମ୍ପ୍ରଯଯୁର୍ବାଟଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ ।। ୭.୯୫.
ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ମହାମୁନି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ ।
ତେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମମିତପ୍ରଭମ୍ । ଊଚୁସ୍ତେ ରାମଵାକ୍ଯାନି ମୃଦୂନି ମଧୁରାଣି ଚ ।। ୭.୯୫.
ସେମାନେ ଅସୀମ ତେଜ ଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାମଙ୍କ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହିଲେ ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଚ ମନୋଗତମ୍ । ଵିଜ୍ଞାଯ ସୁମହାତେଜା ମୁନିର୍ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୯୫.
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଓ ରାମଙ୍କ ମନର ଭାବ ଜାଣି, ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନି ପରେ କହିଲେ ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଯଥା ଵଦତି ରାଘଵଃ । ତଥା କରିଷ୍ଯତେ ସୀତା ଦୈଵତଂ ହି ପତିଃ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ ।। ୭.୯୫.
ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମମାନେ ଶୁଭ ହେଉ । ଯେପରି ରାଘବ କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ହେବ । ସୀତା ତାହା ଅନୁସରିବେ, କାରଣ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଦେବତା ସମାନ ।
ତଥୋକ୍ତା ମୁନିନା ସର୍ଵେ ରାଜଦୂତା ମହୌଜସମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯେତ୍ଯ ରାଘଵଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମୁନିଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷିରେ ।। ୭.୯୫.
ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରି, ମୁନିଙ୍କ କଥା ଜଣାଇଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ । ଋଷୀଂସ୍ତତ୍ର ସମେତାଂଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵାଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୯୫.
ମହାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ ।
ଭଗଵନ୍ତଃ ସଶିଷ୍ଯା ଵୈ ସାନୁଗାଶ୍ଚ ନରାଧିପାଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ସୀତାଶପଥଂ ଯଶ୍ଚୈଵାନ୍ଯୋ ଽପି କାଙ୍କ୍ଷତେ ।। ୭.୯୫.
ପୂଜ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ସୀତାଙ୍କ ଶପଥ ଦେଖନ୍ତୁ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସର୍ଵେଷାମୃଷିମୁଖ୍ଯାନାଂ ସାଧୁଵାଦୋ ମହାନଭୂତ୍ ।। ୭.୯୫.
ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଋଷିମାନେ ବଡ଼ ଖୁସି ହେଇ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ।
ରାଜାନଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସ୍ମ ରାଘଵମ୍ । ଉପପନ୍ନଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ଭୁଵି ନାନ୍ଯତଃ ।। ୭.୯୫.
ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ— ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଆଚରଣ ଏ ଭୂମିରେ କେବଳ ତୁମରେ ହିଁ ଦେଖାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ ।
ଏଵଂ ଵିନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵୋଭୂତ ଇତି ରାଘଵଃ । ଵିସର୍ଜଯାମାସ ତଦା ସର୍ଵାଂସ୍ତାଞ୍ଛତ୍ରୁସୂଦନଃ ।। ୭.୯୫.
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାଘବ ସେ ଦିନ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ।
ଇତି ସମ୍ପ୍ରଵିଚାର୍ଯ ରାଜସିଂହଃ ଶ୍ଵୋଭୂତେ ଶପଥସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଂ ଵୈ । ଵିସସର୍ଜ ମୁନୀନ୍ନୃପାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ସ ମହାତ୍ମା ମହତୋ ମହାନୁଭାଵଃ ।। ୭.୯୫.
ଏଭଳି ଭାବେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ମହାତ୍ମା ଓ ଶୂରବୀର ରାଜା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ଶପଥ ଆସନ୍ତା କାଲି ହେବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନି ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚନଵତିତମଃ ସର୍ଗ
ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପବିତ୍ର ଆଦିକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାନବେ ଶର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ତସ୍ଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାଂ ଯଜ୍ଞଵାଟଗତୋ ନୃପଃ । ଋଷୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ମହାତେଜାଃ ଶବ୍ଦାପଯତି ରାଘଵଃ ।। ୭.୯୬.
ସେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ରାଘବ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଜାବାଲିରଥ କାଶ୍ଯପଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଦୀର୍ଘତପା ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚ ମହାତପାଃ ।। ୭.୯୬.
ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦୀର୍ଘତପା ଓ ମହାତପସ୍ବୀ ଦୁର୍ବାସା ଆସିଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଽପି ତଥା ଶକ୍ତିର୍ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଵାମନଃ । ମାର୍କଣ୍ଡେଯଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୯୬.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଭୃଗୁବଂଶୀ, ବାମନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚୈଵ ଶତାନନ୍ଦଶ୍ଚ ଧର୍ମଵିତ୍ । ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ହ୍ଯଗ୍ନିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସୁପ୍ରଭଃ ।। ୭.୯୬.
ଗର୍ଗ, ଚ୍ୟବନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶତାନନ୍ଦ, ତେଜସ୍ବୀ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଓ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ସୁପ୍ରଭ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଗୌତମଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । କାତ୍ଯାଯନଃ ସୁଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତପସାଂ ନିଧିଃ ।। ୭.୯୬.
ନାରଦ, ପର୍ବତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୌତମ, କାତ୍ୟାୟନ, ସୁଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ । କୌତୂହଲସମାଵିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଗତାଃ ।। ୭.୯୬.
ଏହିମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସୁକତାରେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଵାନରାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ । ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁତୂହଲାତ୍ ।। ୭.୯୬.
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ, ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯେ ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ । ନାନାଦେଶଗତାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ ।। ୭.୯୬.
ହଜାର-ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୂଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠାଃ କର୍ମନିଷ୍ଠାଃ ଯୋଗନିଷ୍ଠାସ୍ତଥାପରେ । ସୀତାଶପଥଵୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଗତାଃ ।। ୭.୯୬.
ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ, କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ସୀତାଙ୍କର ଶପଥ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।