ମୁହୂର୍ତମପି ରାମ ତ୍ଵାଂ ଯେ ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତି କେଚନ । ପାଵିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଭୂତାଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ।। ୭.୮୨.
ରାମ, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଶ୍ୱର୍ଗର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସେମାନେକୁ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ଘୋରଚକ୍ଷୁର୍ଭିଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି । ହତାସ୍ତେ ଯମଦଣ୍ଡେନ ସଦ୍ଯୋ ନିରଯଗାମିନଃ ।। ୭.୮୨.
ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତୁମକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଙ୍କର ଦଣ୍ଡରେ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ଈଦୃଶସ୍ତ୍ଵଂ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଵନଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ଭୁଵି ତ୍ଵାଂ କଥଯନ୍ତୋ ଽପି ସିଦ୍ଧିମେଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ ।। ୭.୮୨.
ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର କରିବା ଅଟା। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁମର କଥା କହନ୍ତି, ରାଘବ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ।
ଗଚ୍ଛ ଚାରିଷ୍ଟମଵ୍ଯାଗ୍ରଃ ପନ୍ଥାନମକୁତୋଭଯମ୍ । ପ୍ରଶାଧି ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଗତିର୍ହି ଜଗତୋ ଭଵାନ୍ ।। ୭.୮୨.
ଅଟା, ଭୟ ଓ ବାଧା ଚିନ୍ତା ନ କରି, ନିରାପଦ ପଥରେ ଯାଅ। ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ମୁନିନା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଗ୍ରହୋ ନୃପଃ । ଅଭ୍ଯଵାଦଯତ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତମୃଷିଂ ପୁଣ୍ଯଶାଲିନମ୍ ।। ୭.୮୨.
ମୁନିଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଏବଂ ବିନୟରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଋଷିଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାଂସ୍ତପୋଧନାନ୍ । ଅଧ୍ଯାରୋହତ୍ତଦଵ୍ଯଗ୍ରଃ ପୁଷ୍ପକଂ ହେମଭୂଷିତମ୍ ।। ୭.୮୨.
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ରାମ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ସୁନାରେ ସଜିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢିଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମୁନିଗଣା ହ୍ଯାଶୀର୍ଵାଦୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ଅପୂଜଯନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରାଭଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷମିଵାମରାଃ ।। ୭.୮୨.
ରାମ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତ ପାଖରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସେଉଁଠି ପୂଜା କଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ହେମନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ୍ଵସ୍ଥଃ ସ ଦଦୃଶେ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକେ ହେମଭୂଷିତେ । ଶଶୀ ମେଘସମୀପସ୍ଥୋ ଯଥା ଜଲଧରାଗମେ ।। ୭.୮୨.
ସୁନାରେ ସଜିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ରାମ ଏପରି ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପାଖରେ ଚାନ୍ଦ ରୁତୁ ଆସିବାବେଳେ ଦେଖାଯାଏ।
ତତୋ ଽର୍ଧଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତତସ୍ତତଃ । ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ମଧ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାମଵାରୁହତ୍ ।। ୭.୮୨.
ଅର୍ଧ ଦିନ ଗଲା ପରେ, ଯାତ୍ରାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚି ମଧ୍ୟ କକ୍ଷରେ ଉତରିଲେ।
ତତୋ ଵିସୃଜ୍ଯ ରୁଚିରଂ ପୁଷ୍ପକଂ କାମଗାମି ତତ୍ । ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେତି ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତ୍ଵିତି ଚ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୭.୮୨.
ତାପରେ, ରାମ ଏହି ଚମତ୍କାରି ଏବଂ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, 'ଯାଅ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ' ବୋଲି କହି ରଥକୁ ପଠାଇଲେ।
କକ୍ଷାନ୍ତରଵିନିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଦ୍ଵାସ୍ସ୍ଥଂ ରାମୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ । ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଭରତଂ ଚୈଵ ଗତ୍ଵା ତୌ ଲଘୁଵିକ୍ରମୌ ୭.୮୨.
ମଧ୍ୟ କକ୍ଷରେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଉଡ଼ିଥିବା ଦ୍ୱାରପାଳକକୁ ରାମ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭରତ, ଏହି ଦ୍ରୁତ ଓ ସାହସୀ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ଆଣିନେ।'
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଵ୍ଦ୍ଯଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏକାଶୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟ କର୍ମଣଃ । ଦ୍ଵାସ୍ସ୍ଥଃ କୁମାରାଵାହୂଯ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ।। ୭.୮୩.
ରାମଙ୍କର ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଓ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରପାଳକ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଡାକି ରାଘବଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଘଵଃ ପ୍ରାପ୍ତୌ ପ୍ରିଯୌ ଭରତଲକ୍ଷ୍ମଣୌ । ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ତଦା ରାମୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୭.୮୩.
ରାଘବ ଦେଖିଲେ ଭରତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରାମ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କୃତଂ ମଯା ଯଥା ତଥ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜକାର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍ । ଧର୍ମସେତୁମଥୋ ଭୂଯଃ କର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ରାଘଵୌ ।। ୭.୮୩.
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏବେ, ରଘୁବଂଶର ଦୁଇ ଭାଇ, ମୁଁ ପୁନି ଧର୍ମର ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅକ୍ଷଯ୍ଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମସେତୁର୍ମତୋ ମମ । ଧର୍ମପ୍ରସାଧକଂ ହ୍ଯେତତ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୭.୮୩.
ମୋ ପାଇଁ ଧର୍ମର ସେତୁ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ। ଏହା ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯୁଵାଭ୍ଯାମାତ୍ମଭୂତାଭ୍ଯାଂ ରାଜସୂଯମନୁତ୍ତମମ୍ । ସହିତୋ ଯଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ର ଧର୍ମୋ ହି ଶାଶ୍ଵତଃ ।। ୭.୮୩.
ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନିଜ ପରି ଭାବୁଛି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଏକ ଉତ୍ତମ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କାରଣ ଏହିଠାରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ ଅଛି।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜସୂଯେନ ମିତ୍ରଃ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ । ସୁହୁତେନ ସୁଯଜ୍ଞେନ ଵରୁଣତ୍ଵମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୮୩.
ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ହୋମ କରି ବରୁଣ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସୋମଶ୍ଚ ରାଜସୂଯେନ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମଵିତ୍ । ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ କୀର୍ତିସ୍ଥାନଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୭.୮୩.
ଏବଂ ସୋମ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରେ ରହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ।
ଅସ୍ମିନ୍ନହନି ଯଚ୍ଛ୍ରେଯଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯତାଂ ତନ୍ମଯା ସହ । ହିତଂ ଚାଯତିଯୁକ୍ତଂ ଚ ପ୍ରଯତୌ କର୍ତୁମର୍ହଥଃ ।। ୭.୮୩.
ଏହି ଦିନରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି କଣ ଭଲ ହେବ, ତାହା ଭାବିବା; ଏବଂ ଯାହା ଉପକୃତିକର ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଉଚିତ, ତାହା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ରାଘଵସ୍ଯୈତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ଭରତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୭.୮୩.
ରାଘବଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଭରତ ହାତ ଜୋଡି ଏହିପରି କହିଲେ।
ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଃ ପରଃ ସାଧୋ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵା ଵସୁନ୍ଧରା । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ମହାବାହୋ ଯଶଶ୍ଚାମିତଵିକ୍ରମ ।। ୭.୮୩.
ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ତୁମରେ ନିର୍ଭର କରିଛି।
ମହୀପାଲାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଜାପତିମିଵାମରାଃ । ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ମହାତ୍ମାନଂ ଲୋକାନାଥଂ ଯଥା ଵଯମ୍ ।। ୭.୮୩.
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଆମେ ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ଦେଖୁଛୁ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପିତୃଵଦ୍ରାଜନ୍ପଶ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ମହାବଲ । ପୃଥିଵ୍ଯା ଗତିଭୂତୋ ଽସି ପ୍ରାଣିନାମପି ରାଘଵ ।। ୭.୮୩.
ହେ ମହାବଳୀ ରାଜା, ପୁଅମାନେ ତୁମକୁ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖନ୍ତି; ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଗ।
ସ ତ୍ଵମେଵଂଵିଧଂ ଯଜ୍ଞମାହର୍ତାସି କଥଂ ନୃପ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜଵଂଶାନାଂ ଵିନାଶୋ ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୭.୮୩.
ହେ ରାଜା, ଏପରି ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜବଂଶମାନଙ୍କର ନାଶ ଦେଖାଯାଏ, ତୁମେ କିପରି ଏହା କରିପାରିବେ?
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ଚ ପୁରୁଷା ରାଜନ୍ପୌରୁଷମାଗତାଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ଭଵିତା ତତ୍ର ସଙ୍କ୍ଷଯଃ ସର୍ଵକୋପଜଃ ।। ୭.୮୩.
ହେ ରାଜା, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର କ୍ରୋଧରୁ ନାଶ ପାଇବେ।
ସ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ଗୁଣୈରତୁଲଵିକ୍ରମ । ପୃଥିଵୀଂ ନାର୍ହସେ ହନ୍ତୁଂ ଵଶେ ହି ତଵ ଵର୍ତତେ ।। ୭.୮୩.
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣ ଅଛି, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ନାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସବୁ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଅଛି।
ଭରତସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଽମୃତମଯଂ ତଦା । ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।। ୭.୮୩.
ଭରତଙ୍କର ଏହି ଅମୃତ ସମ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବୀର ରାମ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ କୈକେଯ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନମ୍ । ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତଵାଦ୍ଯ ଵଚନେ ଽନଘ ।। ୭.୮୩.
ସେ କୈକେୟୀପୁତ୍ରଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢାଇ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର କଥାରେ ଆଜି ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସଂତୁଷ୍ଟ।'
ଇଦଂ ଵଚନମକ୍ଲୀବଂ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମସମାହିତମ୍ । ଵ୍ଯାହୃତଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପରିପାଲନମ୍ ।। ୭.୮୩.
ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଧର୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏହି ପୁରୁଷସ୍ଥ କଥା ତୁମେ କହିଛ, ଯାହା ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା ପାଇଁ।