ପିତାମହସ୍ତୁ ମାମାହ ତଵାହାରଃ ସୁଦେଵଜ । ସ୍ଵାଦୂନି ସ୍ଵାନି ମାଂସାନି ତାନି ଭକ୍ଷଯ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୭.୭୮.
ପିତାମହ କହିଲେ, 'ସୁଦେବଜ, ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମର ନିଜ ମଧୁର ମାଂସ; ଏହି ମାଂସକୁ ସଦା ଖାଅ।'
ସ୍ଵଶରୀରଂ ତ୍ଵଯା ପୁଷ୍ଟଂ କୁର୍ଵତା ତପ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅନୁପ୍ତଂ ରୋହତେ ଶ୍ଵେତ ନ କଦାଚିନ୍ମହାମତେ ।। ୭.୭୮.
ଶ୍ୱେତ, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରି ଯେ ଶରୀର ପୁଷ୍ଟ କରିଛ, ଏହି ଶରୀର ଅଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଉଗୁଠେ, ମହାମତି, କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତୃପ୍ତିର୍ନ ତେ ଽସ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମା ଽପି ଵନେ ସତ୍ଵନିଷେଵିତେ । ପୁରା ତୁ ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଭିକ୍ଷା ଵୈ ଯତଯେ ନୃପ । ନ ହି ଦତ୍ତା ତ୍ଵଯେନ୍ଦ୍ରାଭ ଯସ୍ମାଦତିଥଯେ ଽପି ଵୈ ।। ୭.୭୮.
ବନରେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ରହୁଛ, ତୁମର ଅତି ସାନା ତୃପ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲା, ଭିକ୍ଷୁ ହେଇ, ତୁମେ ଦେବତା ସଦୃଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଲା ନାହିଁ।
ଦତ୍ତଂ ନ ତେ ଽସ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଽପି ତପ ଏଵ ନିଷେଵସେ । ତେନ ସ୍ଵର୍ଗଗତୋ ଵତ୍ସ ବାଧ୍ଯସେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସଯା ।। ୭.୭୮.
ତୁମେ କେବେ ଅତି ସାନା ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଲା ନାହିଁ, କେବଳ ତପସ୍ୟା କରିଛ; ତେଣୁ, ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭୋକ ଓ ତିଆଁରେ ପୀଡିତ ହେଉଛି, ବତ୍ସ।
ସ ତ୍ଵଂ ସୁପୁଷ୍ଟମାହାରୈଃ ସ୍ଵଶରୀରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାମୃତରସଂ ତେନ ତୃପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୭୮.
ତୁମେ ନିଜ ଭଲ ଭାବେ ପୁଷ୍ଟ ଏହି ଶରୀର, ଯାହା ଅମୃତ ରସ ସଦୃଶ, ଖାଇଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଇବ।
ଯଦା ତୁ ତଦ୍ଵନଂ ଶ୍ଵେତ ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ ସୁମହାନୃଷିଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତଦା କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୭.୭୮.
ଶ୍ୱେତ, ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ମହା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି ବନକୁ ଆସିବେ, ତେବେ ତୁମେ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ସ ହି ତାରଯିତୁଂ ସୌମ୍ଯ ଶକ୍ତଃ ସୁରଗଣାନପି । କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଵଶଂ ଗତମ୍ ।। ୭.୭୮.
ସୌମ୍ୟ, ସେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ; ତେବେ ତୁମେ, ମହାବାହୁ, ଭୋକ ଓ ତିଆଁରେ ପୀଡିତ ହେଉଛ, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହେବ।
ସୋ ଽହଂ ଭଗଵତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯମ୍ । ଆହାରଂ ଗର୍ହିତଂ ସ୍ଵଶରୀରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୭.୭୮.
ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ଦେବଦେବଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗର୍ହିତ ଖାଦ୍ୟ କରିଛି।
ବହୂନ୍ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭୁଜ୍ଯମାନମିଦଂ ମଯା । କ୍ଷଯଂ ନାଭ୍ଯେତି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ତୃପ୍ତିଶ୍ଚାପି ମମୋତ୍ତମା ।। ୭.୭୮.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୁଞ୍ଜିଛି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହି ଶରୀର କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ତୃପ୍ତି ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ।
ତସ୍ଯ ମେ କୃଚ୍ଛ୍ରଭୂତସ୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦସ୍ମାଦ୍ଵିମୋଚଯ । ଅନ୍ଯେଷାଂ ନ ଗତିର୍ହ୍ଯତ୍ର କୁମ୍ଭଯୋନିମୃତେ ଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟରେ ପୀଡିତ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଦ୍ୱିଜ, କୁମ୍ଭଯୋନି ଛଡ଼ା ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଉଦ୍ଧାର ନାହିଁ।
ଇଦମାଭରଣଂ ସୌମ୍ଯ ତାରଣାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୭୮.
ସୌମ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହି ଆଭୂଷଣ ମୋ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଭଲ ହେଉ, ଦୟା କରି ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଇଦଂ ତାଵତ୍ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ଧନଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଦ୍ଵିଜ । ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଦଦାତ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ।। ୭.୭୮.
ଦ୍ୱିଜ, ଏଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଧନ, ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଏବଂ ଆଭୂଷଣ ଅଛି; ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏସବୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି।
ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ । ତାରଣେ ଭଗଵନ୍ମହ୍ଯଂ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୭୮.
ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ଦେଉଛି; ଭଗବନ୍, ମୋ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାହଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତମ୍ । ତାରଣାଯୋପଜଗ୍ରାହ ତଦାଭରଣମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁରୁଷର ଦୁଃଖ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସେ ଉତ୍ତମ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି।
ମଯା ପ୍ରତିଗୃହୀତେ ତୁ ତସ୍ମିନ୍ନାଭରଣେ ଶୁଭେ । ମାନୁଷଃ ପୂର୍ଵକୋ ଦେହୋ ରାଜର୍ଷେର୍ଵିନନାଶ ହ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ରାଜାର୍ଷିଙ୍କର ପୂର୍ବ ମାନବ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ପ୍ରନଷ୍ଟେ ତୁ ଶରୀରେ ଽସୌ ରାଜର୍ଷିଃ ପରଯା ମୁଦା । ତୃପ୍ତଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ରାଜା ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ସୁଖମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ରାଜାର୍ଷି ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ତୃପ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସୁଖରେ ତିନିଦିବକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେନେଦଂ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯେନ ଦିଵ୍ଯମାଭରଣଂ ମମ । ତସ୍ମିନ୍ନିମିତ୍ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦତ୍ତମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଏହି କାରଣରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଽଷ୍ଟସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରିଅଠ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଲେଖା ପୁରାତନ ଏବଂ ମହାନ କାବ୍ୟରେ ଶେଷ ହେଲା।
ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ରାଘଵଃ । ଗୌରଵାଦ୍ଵିସ୍ମଯାଚ୍ଚୈଵ ପୁନଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୯.
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି, ରାଘବ ଆଦର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଭଗଵଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଘୋରଂ ତପସ୍ତପ୍ଯତି ଯତ୍ର ସଃ । ଶ୍ଵେତୋ ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା କଥଂ ସ୍ଯାଦମୃଗଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୭.୭୯.
ଭଗବନ୍, ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଏଠି କିପରି ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନଥିଲେ?
ତଦ୍ଵନଂ ସ କଥ ରାଜା ଶୂନ୍ଯଂ ମନୁଜଵର୍ଜିତମ୍ । ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୭.୭୯.
ସେ ରାଜା କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଲୋକ ନଥିଲେ, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ? ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵାକ୍ଯଂ ପରମତେଜସ୍ଵୀ ଵକ୍ତୁମେଵୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୯.
ରାମଙ୍କ କୁତୁହଳ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଋଷି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାମ ମନୁର୍ଦଣ୍ଡଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାନାସୀଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁଃ କୁଲନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୭୯.
ପୁର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ, ରାମ, ଦଣ୍ଡଧର ମନୁ ନାମକ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାର ନାମ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସେ ତାଙ୍କ କୁଳର ଆନନ୍ଦ।
ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପୂର୍ଵଂକଂ ରାଜ୍ଯେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଵି ଦୁର୍ଜଯମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜଵଂଶାନାଂ ଭଵ କର୍ତେତ୍ଯୁଵାଚ ହ ।। ୭.୭୯.
ମନୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅକୁ ଭୂମିରେ ଅଜୟ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, କହିଲେ— 'ପୃଥିବୀରେ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି କର।'
ତଥୈଵେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରେଣ ରାଘଵ । ତତଃ ପରମସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମନୁଃ ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୭୯.
ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ରାଘବ; ତାପରେ ମନୁ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁଅକୁ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ପରମୋଦାର ତ୍ଵଂ କର୍ତା ଽସି ନ ସଂଶଯଃ । ଦଣ୍ଡେନ ଚ ପ୍ରଜା ରକ୍ଷ ମା ଚ ଦଣ୍ଡମକାରଣେ ।। ୭.୭୯.
ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ଖୁସି, ଅତି ଉଦାର; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା; ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, କିନ୍ତୁ ଅକାରଣରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଅନି।
ଅପରାଧିଷୁ ଯୋ ଦଣ୍ଡଃ ପାତ୍ଯତେ ମାନଵେଷୁ ଵୈ । ସ ଦଣ୍ଡୋ ଵିଧିଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯତି ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୭.୭୯.
ମାନବମାନେ ଅପରାଧ କଲେ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡ ଯଥାଯଥିକ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଦଣ୍ଡ ରାଜାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦଣ୍ଡେ ମହାବାହୋ ଯତ୍ନଵାନ୍ଭଵ ପୁତ୍ରକ । ଧର୍ମୋ ହି ପରମୋ ଲୋକେ କୁର୍ଵତସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୭୯.
ତେଣୁ, ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ଦଣ୍ଡରେ ଯତ୍ନ କର; କାରଣ ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଧର୍ମ ଉପସ୍ଥିତ ହେବ।
ଇତି ତଂ ବହୁ ସନ୍ଦିଶ୍ଯ ମନୁଃ ପୁତ୍ରଂ ସମାଧିନା । ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ହୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନମ୍ ।। ୭.୭୯.
ଏପରି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମନୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଦେଇ, ଖୁସି ହୋଇ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଯାତେ ତ୍ରିଦିଵଂ ତସ୍ମିନ୍ନିକ୍ଷ୍ଵାକୁରମିତପ୍ରଭଃ । ଜନଯିଷ୍ଯେ କଥଂ ପୁତ୍ରାନିତି ଚିନ୍ତାପରୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୭୯.
ମନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଅପରିମିତ ତେଜ ଥିଲେ, କିପରି ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି ଭାବିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ।