ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁପୁଙ୍ଗଵ । ଆରୋଢୁମୁପଚକ୍ରାମ ଵିମାନଵରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୭.
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଉତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତମହଂ ଦେଵସଙ୍କାଶମାରୋହନ୍ତମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ । ଅଥାହମବ୍ରୁଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଦେବତା ସମାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କହିଲି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ।
କୋ ଭଵାନ୍ଦେଵସଙ୍କାଶ ଆହାରଶ୍ଚ ଵିଗର୍ହିତଃ । ତ୍ଵଯେଦଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ସୌମ୍ଯ କିମର୍ଥଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୭୭.
ଦେବତା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆପଣ କିଏ? ଏବଂ ଏହି ଅପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଖାଉଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ, ମୂଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ।
କସ୍ଯ ସ୍ଯାଦୀଦୃଶୋ ଭାଵ ଆହାରୋ ଦେଵସମ୍ମତଃ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵର୍ତତେ ସୌମ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୭.୭୭.
ଦେବମାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଥିବା ଏପରି ଅବସ୍ଥା କାହା ପାଇଁ ହେବ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ମୂଦ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି; ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନାହମୌପଯିକଂ ମନ୍ଯେ ତଵ ଭକ୍ଷ୍ଯମିଦଂ ଶଵମ୍ ।। ୭.୭୭.
ମୁଁ ଭାବୁନି ଏହି ମୃତଦେହ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ ସ ନରେନ୍ଦ୍ର ନାକୀ କୌତୂହଲାତ୍ସୂନୃତଯା ଗିରା ଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ସର୍ଵମେତତ୍ସର୍ଵଂ ତଥା ଚାକଥଯନ୍ମମେତି ।। ୭.୭୭.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି କୌତୁହଳ ଓ ମୂଦ୍ର ଶବ୍ଦରେ, ମୋର ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ଆଦିକବି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଭାଷିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ରାମ ଶୁଭାକ୍ଷରମ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନନ୍ଦନ ।। ୭.୭୮.
ମୋର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତ ଜୋଡି ମୋତେ ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶୃଣୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁରା ଵୃତ୍ତଂ ମମୈତତ୍ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ । ଅନତିକ୍ରମଣୀଯଂ ହି ଯଥା ପୃଚ୍ଛସି ମାଂ ଦ୍ଵିଜ ।। ୭.୭୮.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଛ, ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖର କଥା ଶୁଣ; ଏହା ଏକ ଅଟଳ ଘଟଣା।
ପୁରା ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ପିତା ମମ ମହାଯଶାଃ । ସୁଦେଵ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୭.୭୮.
ପୂର୍ବରୁ ମୋର ପିତା ବିଦର୍ଭର ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ତିନି ଜଗତରେ 'ସୁଦେବ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯାମଜାଯତ । ଅହଂ ଶ୍ଵେତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯଵୀଯାନ୍ସୁରଥୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୭୮.
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଦୁଇ ଜଣ ଜନନୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ମୁଁ 'ଶ୍ୱେତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଛୋଟ ଭାଇ 'ସୁରଥ'।
ତତଃ ପିତରି ସ୍ଵର୍ଯାତେ ପୌରା ମାମଭ୍ଯଷେଚଯନ୍ । ତତ୍ରାହଂ କୃତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଚ ସୁସମାହିତଃ ।। ୭.୭୮.
ପିତା ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ପୌରବାସୀମାନେ ମୋତେ ରାଜା କରିଲେ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲି।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନି ସୁଵ୍ରତ । ରାଜ୍ଯଂ କାରଯତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରକ୍ଷତଃ ।। ୭.୭୮.
ଏଭଳି ଶୁଭ ଆଚରଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଗଲା, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲି।
ସୋ ଽହଂ ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞାତାଯୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କାଲଧର୍ମଂ ହୃଦି ନ୍ଯସ୍ଯ ତତୋ ଵନମୁପାଗମମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଏପରି, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଆୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବାର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ମୁଁ ମନରେ କାଳର ନିୟମ ଧରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲି।
ସୋ ଽହଂ ଵନମିଦଂ ଦୁର୍ଗଂ ମୃଗପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ସମୀପେ ସରସଃ ଶୁଭେ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଯେଉଁଠି ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ ସରୋବର ନିକଟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଲି।
ଭ୍ରାତରଂ ସୁରଥଂ ରାଜ୍ଯେ ହ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯ ମହୀପତିମ୍ । ଇଦଂ ସରଃ ସମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ମଯା ଚିରମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ମୋର ଭାଇ ସୁରଥକୁ ରାଜା କରି, ଏହି ସରୋବରକୁ ଆସି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କଲି।
ସୋ ଽହଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତ୍ରୀଣି ମହାଵନେ । ତପ୍ତ୍ଵା ସୁଦୁଷ୍କରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି।
ତସ୍ଯ ମେ ସ୍ଵର୍ଗଭୂତସ୍ଯ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ବାଧେତେ ପରମୋଦାର ତତୋ ଽହଂ ଵ୍ଯଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଗତ୍ଵା ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପିତାମହମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୭୮.
କିନ୍ତୁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ବର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା; ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ମୁଁ ତିନି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଭଗଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ଽଯଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଵିଵର୍ଜିତଃ । କସ୍ଯାଯଂ କର୍ମଣଃ ପାକଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନୁଗୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଭଗବନ୍, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ କହାଯାଏ ଯେ ଏଠାରେ କେବେ ଭୋକ ଓ ତିଆଁ ନାହିଁ; ତେବେ କେଉଁ ଦେଖି ମୁଁ ଏଠାରେ ଏଭଳି ଭୋକ ଓ ତିଆଁ ଭୁଗୁଛି?
ଆହାରଃ କଶ୍ଚ ମେ ଦେଵ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ ।। ୭.୭୮.
ଦେବ, ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
ପିତାମହସ୍ତୁ ମାମାହ ତଵାହାରଃ ସୁଦେଵଜ । ସ୍ଵାଦୂନି ସ୍ଵାନି ମାଂସାନି ତାନି ଭକ୍ଷଯ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୭.୭୮.
ପିତାମହ କହିଲେ, 'ସୁଦେବଜ, ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମର ନିଜ ମଧୁର ମାଂସ; ଏହି ମାଂସକୁ ସଦା ଖାଅ।'
ସ୍ଵଶରୀରଂ ତ୍ଵଯା ପୁଷ୍ଟଂ କୁର୍ଵତା ତପ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅନୁପ୍ତଂ ରୋହତେ ଶ୍ଵେତ ନ କଦାଚିନ୍ମହାମତେ ।। ୭.୭୮.
ଶ୍ୱେତ, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରି ଯେ ଶରୀର ପୁଷ୍ଟ କରିଛ, ଏହି ଶରୀର ଅଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଉଗୁଠେ, ମହାମତି, କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତୃପ୍ତିର୍ନ ତେ ଽସ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମା ଽପି ଵନେ ସତ୍ଵନିଷେଵିତେ । ପୁରା ତୁ ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଭିକ୍ଷା ଵୈ ଯତଯେ ନୃପ । ନ ହି ଦତ୍ତା ତ୍ଵଯେନ୍ଦ୍ରାଭ ଯସ୍ମାଦତିଥଯେ ଽପି ଵୈ ।। ୭.୭୮.
ବନରେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ରହୁଛ, ତୁମର ଅତି ସାନା ତୃପ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲା, ଭିକ୍ଷୁ ହେଇ, ତୁମେ ଦେବତା ସଦୃଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଲା ନାହିଁ।
ଦତ୍ତଂ ନ ତେ ଽସ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଽପି ତପ ଏଵ ନିଷେଵସେ । ତେନ ସ୍ଵର୍ଗଗତୋ ଵତ୍ସ ବାଧ୍ଯସେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସଯା ।। ୭.୭୮.
ତୁମେ କେବେ ଅତି ସାନା ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଲା ନାହିଁ, କେବଳ ତପସ୍ୟା କରିଛ; ତେଣୁ, ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭୋକ ଓ ତିଆଁରେ ପୀଡିତ ହେଉଛି, ବତ୍ସ।
ସ ତ୍ଵଂ ସୁପୁଷ୍ଟମାହାରୈଃ ସ୍ଵଶରୀରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାମୃତରସଂ ତେନ ତୃପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୭୮.
ତୁମେ ନିଜ ଭଲ ଭାବେ ପୁଷ୍ଟ ଏହି ଶରୀର, ଯାହା ଅମୃତ ରସ ସଦୃଶ, ଖାଇଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଇବ।
ଯଦା ତୁ ତଦ୍ଵନଂ ଶ୍ଵେତ ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ ସୁମହାନୃଷିଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତଦା କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୭.୭୮.
ଶ୍ୱେତ, ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ମହା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି ବନକୁ ଆସିବେ, ତେବେ ତୁମେ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ସ ହି ତାରଯିତୁଂ ସୌମ୍ଯ ଶକ୍ତଃ ସୁରଗଣାନପି । କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଵଶଂ ଗତମ୍ ।। ୭.୭୮.
ସୌମ୍ୟ, ସେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ; ତେବେ ତୁମେ, ମହାବାହୁ, ଭୋକ ଓ ତିଆଁରେ ପୀଡିତ ହେଉଛ, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହେବ।
ସୋ ଽହଂ ଭଗଵତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯମ୍ । ଆହାରଂ ଗର୍ହିତଂ ସ୍ଵଶରୀରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୭.୭୮.
ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ଦେବଦେବଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗର୍ହିତ ଖାଦ୍ୟ କରିଛି।
ବହୂନ୍ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭୁଜ୍ଯମାନମିଦଂ ମଯା । କ୍ଷଯଂ ନାଭ୍ଯେତି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ତୃପ୍ତିଶ୍ଚାପି ମମୋତ୍ତମା ।। ୭.୭୮.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୁଞ୍ଜିଛି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହି ଶରୀର କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ତୃପ୍ତି ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ।
ତସ୍ଯ ମେ କୃଚ୍ଛ୍ରଭୂତସ୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦସ୍ମାଦ୍ଵିମୋଚଯ । ଅନ୍ଯେଷାଂ ନ ଗତିର୍ହ୍ଯତ୍ର କୁମ୍ଭଯୋନିମୃତେ ଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟରେ ପୀଡିତ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଦ୍ୱିଜ, କୁମ୍ଭଯୋନି ଛଡ଼ା ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଉଦ୍ଧାର ନାହିଁ।