ପୁରାଣଂ ପୁଣ୍ଯମତ୍ଯର୍ଥଂ ତପସ୍ଵିଜନଵର୍ଜିତମ୍ । ତତ୍ରାହମଵସଂ ରାତ୍ରିଂ ନୈଦାଘୀଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଆଶ୍ରମ ପୁରାତନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଶୀତ ଋତୁରେ ଏକ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିଥିଲି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରଭାତେ କାଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ସରସ୍ତଦୁପଚକ୍ରମେ । ଅଥାପଶ୍ଯଂ ଶଵଂ ତତ୍ର ସୁପୁଷ୍ଟମଜରଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।। ୭.୭୭.
ପ୍ରଭାତେ, ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ମୁଁ ସେ ଝିଅ ପାଖକୁ ଗଲି; ତାପରେ ମୁଁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଭଲ ଗଠିତ, ବୟସ ନଥିବା ମୃତଦେହ ଦେଖିଲି।
ପଙ୍କିଭେଦେନ ପୁଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତସରୋଵରମ୍ । ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପରଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ତସ୍ମିଂସ୍ତୋଯାଶଯେ ନୃପ ।। ୭.୭୭.
ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ମାଟିରେ ଢାକା ଥିଲା, ଝିଅରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲା; ଏହି ଜଳାଶୟରେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରାଜା।
ତମର୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଽହଂ ମୁହୂର୍ତଂ ତତ୍ର ରାଘଵ । ଉଷିତୋ ଽସ୍ମି ସରସ୍ତୀରେ କିନ୍ନ୍ଵିଦଂ ସ୍ଯାଦିତି ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଘବ, ମୁଁ ଝିଅ ତୀରେ କିଛି ସମୟ ରହିଲି, ଭାବିଲି—'ଏହା କଣ ହେବ?' ପ୍ରଭୁ।
ଅଥାପଶ୍ଯଂ ମୁହୂର୍ତେନ ଦିଵ୍ଯମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ । ଵିମାନଂ ପରମୋଦାରଂ ହଂସଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍ ।। ୭.୭୭.
ତାପରେ, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକାଶ ରଥ, ମନର ତଳେ ଦୂତ, ହଂସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥିଲା।
ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣଂ ତ ଵିମାନେ ରଘୁନନ୍ଦନ । ଉପାସ୍ତେ ଽପ୍ସରସାଂ ଵୀର ସହସ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣମ୍ ।। ୭.୭୭.
ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସେ ରଥରେ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ହଜାର ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଗାଯନ୍ତି ଦିଵ୍ଯଗେଯାନି ଵାଦଯନ୍ତି ତଥା ଽପରାଃ । କ୍ଷ୍ଵେଲଯନ୍ତି ତଥା ଚାନ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଚ ତଥା ଽପରାଃ ।। ୭.୭୭.
କିଛି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚଳାଇଥିଲେ, କିଛି ମଧୁର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଅପରାଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରଶ୍ମ୍ଯାଭୈର୍ହେମଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଚାମରୈଃ । ଦୋଧୂଯୁର୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୭୭.
ଅନ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଭଳି ହେବା ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନା ଚାମର ଦ୍ୱାରା, ତାହାର ପଦ୍ମ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମୁହଁକୁ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ତତଃ ସିଂହାସନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମେରୁକୂଟମିଵାଂଶୁମାନ୍ । ପଶ୍ଯତୋ ମେ ତଦା ରାମ ଵିମାନାଦଵରୁହ୍ଯ ଚ । ତଂ ଶଵଂ ଭକ୍ଷଯାମାସ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନନ୍ଦନ ।। ୭.୭୭.
ତାପରେ, ସିଂହାସନ ଛାଡି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବତରିବା ପରି, ମୋତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାମ, ସେ ରଥରୁ ଉତରି, ସେ ମୃତଦେହକୁ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାକାମଂ ମାଂସଂ ବହୁ ସୁପୀଵରମ୍ । ଅଵତୀର୍ଯ ସରଃ ସ୍ଵର୍ଗୀ ସଂସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୭.
ଏପରି ଭଲ ମାଂସ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା, ସେ ଖାଇଲା ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଝିଅରେ ନାହାଇବା ପାଇଁ ଉତରିଗଲେ।
ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁପୁଙ୍ଗଵ । ଆରୋଢୁମୁପଚକ୍ରାମ ଵିମାନଵରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୭.
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଉତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତମହଂ ଦେଵସଙ୍କାଶମାରୋହନ୍ତମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ । ଅଥାହମବ୍ରୁଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଦେବତା ସମାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କହିଲି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ।
କୋ ଭଵାନ୍ଦେଵସଙ୍କାଶ ଆହାରଶ୍ଚ ଵିଗର୍ହିତଃ । ତ୍ଵଯେଦଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ସୌମ୍ଯ କିମର୍ଥଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୭୭.
ଦେବତା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆପଣ କିଏ? ଏବଂ ଏହି ଅପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଖାଉଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ, ମୂଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ।
କସ୍ଯ ସ୍ଯାଦୀଦୃଶୋ ଭାଵ ଆହାରୋ ଦେଵସମ୍ମତଃ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵର୍ତତେ ସୌମ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୭.୭୭.
ଦେବମାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଥିବା ଏପରି ଅବସ୍ଥା କାହା ପାଇଁ ହେବ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ମୂଦ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି; ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନାହମୌପଯିକଂ ମନ୍ଯେ ତଵ ଭକ୍ଷ୍ଯମିଦଂ ଶଵମ୍ ।। ୭.୭୭.
ମୁଁ ଭାବୁନି ଏହି ମୃତଦେହ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ ସ ନରେନ୍ଦ୍ର ନାକୀ କୌତୂହଲାତ୍ସୂନୃତଯା ଗିରା ଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ସର୍ଵମେତତ୍ସର୍ଵଂ ତଥା ଚାକଥଯନ୍ମମେତି ।। ୭.୭୭.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି କୌତୁହଳ ଓ ମୂଦ୍ର ଶବ୍ଦରେ, ମୋର ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ଆଦିକବି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଭାଷିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ରାମ ଶୁଭାକ୍ଷରମ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନନ୍ଦନ ।। ୭.୭୮.
ମୋର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ, ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତ ଜୋଡି ମୋତେ ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶୃଣୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁରା ଵୃତ୍ତଂ ମମୈତତ୍ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ । ଅନତିକ୍ରମଣୀଯଂ ହି ଯଥା ପୃଚ୍ଛସି ମାଂ ଦ୍ଵିଜ ।। ୭.୭୮.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଛ, ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖର କଥା ଶୁଣ; ଏହା ଏକ ଅଟଳ ଘଟଣା।
ପୁରା ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ପିତା ମମ ମହାଯଶାଃ । ସୁଦେଵ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୭.୭୮.
ପୂର୍ବରୁ ମୋର ପିତା ବିଦର୍ଭର ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ତିନି ଜଗତରେ 'ସୁଦେବ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯାମଜାଯତ । ଅହଂ ଶ୍ଵେତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯଵୀଯାନ୍ସୁରଥୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୭୮.
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଦୁଇ ଜଣ ଜନନୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ମୁଁ 'ଶ୍ୱେତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଛୋଟ ଭାଇ 'ସୁରଥ'।
ତତଃ ପିତରି ସ୍ଵର୍ଯାତେ ପୌରା ମାମଭ୍ଯଷେଚଯନ୍ । ତତ୍ରାହଂ କୃତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଚ ସୁସମାହିତଃ ।। ୭.୭୮.
ପିତା ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ପୌରବାସୀମାନେ ମୋତେ ରାଜା କରିଲେ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲି।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମତୀତାନି ସୁଵ୍ରତ । ରାଜ୍ଯଂ କାରଯତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରକ୍ଷତଃ ।। ୭.୭୮.
ଏଭଳି ଶୁଭ ଆଚରଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଗଲା, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲି।
ସୋ ଽହଂ ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞାତାଯୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କାଲଧର୍ମଂ ହୃଦି ନ୍ଯସ୍ଯ ତତୋ ଵନମୁପାଗମମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଏପରି, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଆୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବାର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ମୁଁ ମନରେ କାଳର ନିୟମ ଧରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲି।
ସୋ ଽହଂ ଵନମିଦଂ ଦୁର୍ଗଂ ମୃଗପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ସମୀପେ ସରସଃ ଶୁଭେ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଯେଉଁଠି ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ ସରୋବର ନିକଟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଲି।
ଭ୍ରାତରଂ ସୁରଥଂ ରାଜ୍ଯେ ହ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯ ମହୀପତିମ୍ । ଇଦଂ ସରଃ ସମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ମଯା ଚିରମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ମୋର ଭାଇ ସୁରଥକୁ ରାଜା କରି, ଏହି ସରୋବରକୁ ଆସି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କଲି।
ସୋ ଽହଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତ୍ରୀଣି ମହାଵନେ । ତପ୍ତ୍ଵା ସୁଦୁଷ୍କରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୮.
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି।
ତସ୍ଯ ମେ ସ୍ଵର୍ଗଭୂତସ୍ଯ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ବାଧେତେ ପରମୋଦାର ତତୋ ଽହଂ ଵ୍ଯଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଗତ୍ଵା ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପିତାମହମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୭୮.
କିନ୍ତୁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ବର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା; ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ମୁଁ ତିନି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଭଗଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ଽଯଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଵିଵର୍ଜିତଃ । କସ୍ଯାଯଂ କର୍ମଣଃ ପାକଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନୁଗୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୭୮.
ଭଗବନ୍, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ କହାଯାଏ ଯେ ଏଠାରେ କେବେ ଭୋକ ଓ ତିଆଁ ନାହିଁ; ତେବେ କେଉଁ ଦେଖି ମୁଁ ଏଠାରେ ଏଭଳି ଭୋକ ଓ ତିଆଁ ଭୁଗୁଛି?
ଆହାରଃ କଶ୍ଚ ମେ ଦେଵ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ ।। ୭.୭୮.
ଦେବ, ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।