ପ୍ରଜାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯିତ୍ଵା ଽର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୬.
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଲେ—
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକପାଲାନ୍ସଵାସଵାନ୍ । ସମାହୂଯାବ୍ରଵୀତ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତେଜୋଭାଗାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତମେ ତମର ତେଜର ଅଂଶ ଦିଅ।'
ତତୋ ଦଦୁର୍ଲୋକପାଲାଃ ସର୍ଵେ ଭାଗାନ୍ସ୍ଵତେଜସଃ । ଅକ୍ଷୁପଚ୍ଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯତୋ ଜାତଃ କ୍ଷୁପୋ ନୃପଃ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜର ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷୁପକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାଠାରୁ ରାଜା କ୍ଷୁପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପାଲାନାଂ ସହାଂଶୈଃ ସମଯୋଜଯତ୍ । ତତୋ ଦଦୌ ନୃପଂ ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାମୀଶ୍ଵରଂ କ୍ଷୁପମ୍ ।। ୭.୭୬.
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଅଂଶ ସହିତ ଏକତ୍ର କଲେ; ତାପରେ ସେହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ଭାବେ କ୍ଷୁପକୁ ଦେଲେ।
ତତ୍ରୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଚ ଭାଗେନ ମହୀମାଜ୍ଞାପଯନ୍ନୃପଃ । ଵାରୁଣେନ ତୁ ଭାଗେନ ଵପୁଃ ପୁଷ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵଃ ।। ୭.୭୬.
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ; ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
କୌବେରେଣ ତୁ ଭାଗେନ ଵିତ୍ତମାସାଂ ଦଦୌ ତଦା । ଯସ୍ତୁ ଯାମ୍ଯୋ ଽଭଵଦ୍ଭାଗସ୍ତେନ ଶାସ୍ତି ସ୍ମ ସ ପ୍ରଜାଃ ।। ୭.୭୬.
କୁବେରଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଧନ ପାଇଥିଲେ; ଯେଉଁ ଅଂଶ ଯମଙ୍କ ଥିଲା, ତାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ରୈନ୍ଦ୍ରେଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗେନ ରଘୁନନ୍ଦନ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତାରଣାର୍ଥଂ ମମ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୭୬.
ସେଠାରେ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରଘୁବଂଶୀ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହା ତୁମର ଭଲର ପାଇଁ, ମୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷେଃ ପରମଧାର୍ମିକମ୍ । ତଦ୍ରାମଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ମୁନେରାଭରଣଂ ଵରମ୍ ।। ୭.୭୬.
ମହାଋଷିଙ୍କର ସେହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋ ରାମସ୍ତଦାଭରଣମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଗମଂ ତସ୍ଯ ଦୀପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଷ୍ଟୁମେଵୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୬.
ସେହି ଉତ୍ତମ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ତାପରେ ସେହି ଦୀପ୍ତିମୟ ଆଭୂଷଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁଷା ଯୁକ୍ତମୁତ୍ତମମ୍ । କଥଂ ଵା ଭଗଵତା ପ୍ରାପ୍ତଂ କୁତୋ ଵା କେନ ଵା ହୃତମ୍ ।। ୭.୭୬.
ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଶୋଭିତ; ଭଗବାନ କିପରି ଏହା ପାଇଲେ, କିଏ ଦେଲା, କିଏ ନେଇଥିଲା?
କୁତୂହଲିତଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ମହାଯଶଃ । ଆଶ୍ଚର୍ଯାଣାଂ ବହୂନାଂ ହି ନିଧିଃ ପରମକୋ ଭଵାନ୍ ।। ୭.୭୬.
କୁତୁହଳରେ, ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି; କାରଣ ଆପଣ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଣ୍ଡାର।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ମୁନିର୍ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଶୃଣୁ ରାମ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଯୁଗେ ।। ୭.୭୬.
କାକୁତ୍ସ୍ଥ କହିଥିବା ବେଳେ, ମୁନି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: 'ରାମ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଶୁଣ।'
ରମଣୀଯପ୍ରଦେଶେ ଽସ୍ମିନ୍ ଵନେ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵାନହମ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ମେ ମହାବାହୋ ଦାନମାଶ୍ରିତ୍ଯ କେଵଲମ୍ ।। ୭.୭୬.
ଏହି ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ, ମହାବଳୀ, ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି, ଯାହା କେବଳ ଦାନର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲା।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରି ଶଷ୍ଠ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ମହାକବି ମହାର୍ଷି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ।
ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ରାମ ବଭୂଵ ବହୁଵିସ୍ତରମ୍ । ସମନ୍ତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ଵିମୃଗଂ ପକ୍ଷିଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୭.୭୭.
ପୁର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ରାମ, ଏକ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିର୍ମାନୁଷେ ଽରଣ୍ଯେ କୁର୍ଵାଣସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅହମାକ୍ରମିତୁଂ ସୌମ୍ଯ ତଦରଣ୍ଯମୁପାଗମମ୍ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଜଙ୍ଗଲଟି ମାନବ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା, ଏଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ମୃଦୁଭାବୀ, ମୁଁ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲି।
ତସ୍ଯ ରୂପମରଣ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଦେଷ୍ଟୁଂ ନ ଶଶାକ ହ । ଫଲମୂଲୈଃ ସୁଖାସ୍ଵାଦୈର୍ବହୁରୂପୈଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଅରଣ୍ୟର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ, ଏଠାରେ ମଧୁର ଫଳ ଓ ମୂଳ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ସରୋ ଯୋଜନମାଯତମ୍ । ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଝିଅ ଥିଲା, ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଯେଉଁଠାରେ ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ପଦ୍ମୋତ୍ପଲସମାକୀର୍ଣଂ ସମତିକ୍ରାନ୍ତଶୈଵଲମ୍ । ତଦାଶ୍ଚର୍ଯମିଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ସୁଖାସ୍ଵାଦମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୭.
ଏହା ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଶୈବଳ ରହିଥିଲା ନାହିଁ; ଏହି ଝିଅ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା।
ଅରଜସ୍କଂ ତଥା ଽକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଶ୍ରୀମତ୍ପକ୍ଷିଗଣାଯୁତମ୍ । ସମୀପେ ତସ୍ଯ ସରସୋ ମହଦଦ୍ଭୁତମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୭.୭୭.
ଏହା ଧୂଳି ଶୂନ୍ୟ, ଅସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ପକ୍ଷୀ ଦଳରେ ଭରିଥିଲା; ସେ ଝିଅ ପାଖରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା।
ପୁରାଣଂ ପୁଣ୍ଯମତ୍ଯର୍ଥଂ ତପସ୍ଵିଜନଵର୍ଜିତମ୍ । ତତ୍ରାହମଵସଂ ରାତ୍ରିଂ ନୈଦାଘୀଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଆଶ୍ରମ ପୁରାତନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଶୀତ ଋତୁରେ ଏକ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିଥିଲି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରଭାତେ କାଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ସରସ୍ତଦୁପଚକ୍ରମେ । ଅଥାପଶ୍ଯଂ ଶଵଂ ତତ୍ର ସୁପୁଷ୍ଟମଜରଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।। ୭.୭୭.
ପ୍ରଭାତେ, ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ମୁଁ ସେ ଝିଅ ପାଖକୁ ଗଲି; ତାପରେ ମୁଁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଭଲ ଗଠିତ, ବୟସ ନଥିବା ମୃତଦେହ ଦେଖିଲି।
ପଙ୍କିଭେଦେନ ପୁଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତସରୋଵରମ୍ । ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପରଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ତସ୍ମିଂସ୍ତୋଯାଶଯେ ନୃପ ।। ୭.୭୭.
ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ମାଟିରେ ଢାକା ଥିଲା, ଝିଅରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲା; ଏହି ଜଳାଶୟରେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରାଜା।
ତମର୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଽହଂ ମୁହୂର୍ତଂ ତତ୍ର ରାଘଵ । ଉଷିତୋ ଽସ୍ମି ସରସ୍ତୀରେ କିନ୍ନ୍ଵିଦଂ ସ୍ଯାଦିତି ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୭୭.
ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଘବ, ମୁଁ ଝିଅ ତୀରେ କିଛି ସମୟ ରହିଲି, ଭାବିଲି—'ଏହା କଣ ହେବ?' ପ୍ରଭୁ।
ଅଥାପଶ୍ଯଂ ମୁହୂର୍ତେନ ଦିଵ୍ଯମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ । ଵିମାନଂ ପରମୋଦାରଂ ହଂସଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍ ।। ୭.୭୭.
ତାପରେ, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକାଶ ରଥ, ମନର ତଳେ ଦୂତ, ହଂସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥିଲା।
ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣଂ ତ ଵିମାନେ ରଘୁନନ୍ଦନ । ଉପାସ୍ତେ ଽପ୍ସରସାଂ ଵୀର ସହସ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣମ୍ ।। ୭.୭୭.
ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସେ ରଥରେ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ହଜାର ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଗାଯନ୍ତି ଦିଵ୍ଯଗେଯାନି ଵାଦଯନ୍ତି ତଥା ଽପରାଃ । କ୍ଷ୍ଵେଲଯନ୍ତି ତଥା ଚାନ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଚ ତଥା ଽପରାଃ ।। ୭.୭୭.
କିଛି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚଳାଇଥିଲେ, କିଛି ମଧୁର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଅପରାଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରଶ୍ମ୍ଯାଭୈର୍ହେମଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଚାମରୈଃ । ଦୋଧୂଯୁର୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୭୭.
ଅନ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଭଳି ହେବା ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନା ଚାମର ଦ୍ୱାରା, ତାହାର ପଦ୍ମ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମୁହଁକୁ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ତତଃ ସିଂହାସନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମେରୁକୂଟମିଵାଂଶୁମାନ୍ । ପଶ୍ଯତୋ ମେ ତଦା ରାମ ଵିମାନାଦଵରୁହ୍ଯ ଚ । ତଂ ଶଵଂ ଭକ୍ଷଯାମାସ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନନ୍ଦନ ।। ୭.୭୭.
ତାପରେ, ସିଂହାସନ ଛାଡି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବତରିବା ପରି, ମୋତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାମ, ସେ ରଥରୁ ଉତରି, ସେ ମୃତଦେହକୁ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାକାମଂ ମାଂସଂ ବହୁ ସୁପୀଵରମ୍ । ଅଵତୀର୍ଯ ସରଃ ସ୍ଵର୍ଗୀ ସଂସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୭.
ଏପରି ଭଲ ମାଂସ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା, ସେ ଖାଇଲା ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଝିଅରେ ନାହାଇବା ପାଇଁ ଉତରିଗଲେ।