ତତୋ ଦେଵାଃ ପ୍ରଯାତାସ୍ତେ ଵିମାନୈର୍ବହୁଵିସ୍ତରୈଃ । ରାମୋ ଽପ୍ଯନୁଜଗାମାଶୁ କୁମ୍ଭଯୋନେସ୍ତପୋଵନମ୍ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ଦେବମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ କୁମ୍ଭଯୋନିଙ୍କ ତପୋବନକୁ ଯାଇଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଦେଵାନ୍ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତପସାଂ ନିଧିଃ । ଅର୍ଚଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵାଂସ୍ତାନଵିଶେଷତଃ ।। ୭.୭୬.
ଦେବମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ତପସ୍ୟାର ଧନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ନିଷ୍ପକ୍ଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଚ ମହାମୁନିମ୍ । ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ତ୍ରିଦଶା ହୃଷ୍ଟା ନାକପୃଷ୍ଠଂ ସହାନୁଗୈଃ ।। ୭.୭୬.
ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କର ସାଥିମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପୁଷ୍ପକାଦଵରୁହ୍ଯ ଚ । ତତୋ ଽଭିଵାଦଯାମାସ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୬.
ସେମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଅବତରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ସୋ ଽଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା । ଆତିଥ୍ଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଷସାଦ ନରାଧିପଃ ।। ୭.୭୬.
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ, ଯିଏ ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶିରୋନମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରାଜା ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜାଃ କୁମ୍ଭଯୋନିର୍ମହାତପାଃ । ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ରାଘଵ ।। ୭.୭୬.
ମହାତ୍ମା, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା କୁମ୍ଭଯୋନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ରାଘବ।'
ତ୍ଵଂ ମେ ବହୁମତୋ ରାମ ଗୁଣୈର୍ବହୁଭିରୁତ୍ତମୈଃ । ଅତିଥିଃ ପୂଜନୀଯଶ୍ଚ ମମ ନିତ୍ଯଂ ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୭୬.
ରାମ, ତୁମେ ତୁମର ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଖରେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଅତିଥି ଭାବେ ତୁମେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ।
ସୁରା ହି କଥଯନ୍ତି ତ୍ଵାମାଗତଂ ଶୂଦ୍ରଘାତିନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତୁ ଧର୍ମେଣ ତ୍ଵଯା ଜୀଵାପିତଃ ସୁତଃ ।। ୭.୭୬.
ଦେବମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଶୂଦ୍ରଘାତୀ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ପୁନି ଜୀବନ ଦେଇଛ।
ଉଷ୍ଯତାଂ ଚେହ ରଜନୀ ସକାଶେ ମମ ରାଘଵ । ପ୍ରଭାତେ ପୁଷ୍ପକେଣ ତ୍ଵଂ ଗନ୍ତା ଽସି ପୁରମେଵ ହି ।। ୭.୭୬.
ରାଘବ, ଏହି ରାତି ମୋ ପାଖରେ ରୁହ। ପ୍ରଭାତେ ତୁମେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ତୁମ ସହରକୁ ଯିବ।
ତ୍ଵଂ ହି ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ତ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ପୁରୁଷସ୍ତ୍ଵଂ ସନାତନଃ ।। ୭.୭୬.
ତୁମେ ହେଉଛ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମର ଅଧୀନ, ତୁମେ ଚିରକାଳର ପୁରୁଷ।
ଇଦଂ ଚାଭରଣଂ ସୌମ୍ଯ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଵପୁଷା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ରାଘଵ ।। ୭.୭୬.
ଏହି ଆଭୂଷଣଟି, ସୋମ୍ୟ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହା ମୋ ପ୍ରିୟ କର, ରାଘବ।
ଦତ୍ତସ୍ଯ ହି ପୁନର୍ଦାନେ ସୁମହତ୍ଫଲମୁଚ୍ଯତେ । ଭରଣେ ହି ଭଵାନ୍ ଶକ୍ତଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମରୁତାମପି ।। ୭.୭୬.
ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ପୁନି ଦେଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରିପାରିବ।
ତ୍ଵଂ ହି ଶକ୍ତସ୍ତାରଯିତୁଂ ସେନ୍ଦ୍ରାନପି ଦିଵୌକସଃ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯେ ଵିଧିଵତ୍ତତ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ନରାଧିପ ।। ୭.୭୬.
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ। ତେଣୁ ଏହା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, ନରାଧିପ।
ଦିଵ୍ଯମାଭରଣଂ ଚିତ୍ରଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ ।। ୭.୭୬.
ଏହା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ।
ଅଥୋଵାଚ ମହାତ୍ମାନମିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାରଥଃ । ରାମୋ ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶୂର ବୀର ରାମ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମକୁ ମନେ ପକାଇ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଽଯଂ ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଵିଗର୍ହିତଃ । ଗୃହ୍ଣୀଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଽହଂ ଵୈ କଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵ ।। ୭.୭୬.
ଏହି ଗ୍ରହଣ କରିବା, ମହାପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମଳ ଅଟୁଟ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି?
ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଵିଶେଷେଣ ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାନୃଷିଃ ।। ୭.୭୬.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଇଥିବା ଦାନ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅଟୁଟ, ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣ ମୋତେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ରାମ କହିଲାପରେ, ମହାଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଆସନ୍କୃତଯୁଗେ ରାମ ବ୍ରହ୍ମଭୂତେ ପୁରାଯୁଗେ । ଅପାର୍ଥିଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁରାଣାଂ ତୁ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୭.୭୬.
କୃତଯୁଗରେ, ରାମ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମମୟ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ପୃଥିବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।
ତାଃ ପ୍ରଜା ଦେଵଦେଵେଶଂ ରାଜାର୍ଥଂ ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍ । ସୁରାଣାଂ ସ୍ଥାପିତୋ ରାଜା ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୭.୭୬.
ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ରାଜା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ; ମହାଦେବ, ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛ ନୋ ହି ଲୋକେଶ ପାର୍ଥିଵଂ ନରପୁଙ୍ଗଵମ୍ । ଯସ୍ମୈ ପୂଜାଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ଧୂତପାପାଶ୍ଚରେମହି । ନ ଵସାମୋ ଵିନା ରାଜ୍ଞା ଏଷ ନୋ ନିଶ୍ଚଯଃ ପରଃ ।। ୭.୭୬.
ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଆମକୁ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜା ଦିଅ, ଯାହାକୁ ପୂଜା କରି, ପାପ ଦୂର କରି, ଆମେ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ବାସ କରିପାରିବା; ରାଜା ବିନା ଆମେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ—ଏହା ଆମର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍କର୍ଷ।
ପ୍ରଜାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯିତ୍ଵା ଽର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୭୬.
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଲେ—
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକପାଲାନ୍ସଵାସଵାନ୍ । ସମାହୂଯାବ୍ରଵୀତ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତେଜୋଭାଗାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତମେ ତମର ତେଜର ଅଂଶ ଦିଅ।'
ତତୋ ଦଦୁର୍ଲୋକପାଲାଃ ସର୍ଵେ ଭାଗାନ୍ସ୍ଵତେଜସଃ । ଅକ୍ଷୁପଚ୍ଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯତୋ ଜାତଃ କ୍ଷୁପୋ ନୃପଃ ।। ୭.୭୬.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜର ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷୁପକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାଠାରୁ ରାଜା କ୍ଷୁପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପାଲାନାଂ ସହାଂଶୈଃ ସମଯୋଜଯତ୍ । ତତୋ ଦଦୌ ନୃପଂ ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାମୀଶ୍ଵରଂ କ୍ଷୁପମ୍ ।। ୭.୭୬.
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଅଂଶ ସହିତ ଏକତ୍ର କଲେ; ତାପରେ ସେହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ଭାବେ କ୍ଷୁପକୁ ଦେଲେ।
ତତ୍ରୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଚ ଭାଗେନ ମହୀମାଜ୍ଞାପଯନ୍ନୃପଃ । ଵାରୁଣେନ ତୁ ଭାଗେନ ଵପୁଃ ପୁଷ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵଃ ।। ୭.୭୬.
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ; ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
କୌବେରେଣ ତୁ ଭାଗେନ ଵିତ୍ତମାସାଂ ଦଦୌ ତଦା । ଯସ୍ତୁ ଯାମ୍ଯୋ ଽଭଵଦ୍ଭାଗସ୍ତେନ ଶାସ୍ତି ସ୍ମ ସ ପ୍ରଜାଃ ।। ୭.୭୬.
କୁବେରଙ୍କ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଧନ ପାଇଥିଲେ; ଯେଉଁ ଅଂଶ ଯମଙ୍କ ଥିଲା, ତାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ରୈନ୍ଦ୍ରେଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗେନ ରଘୁନନ୍ଦନ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତାରଣାର୍ଥଂ ମମ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୭୬.
ସେଠାରେ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରଘୁବଂଶୀ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହା ତୁମର ଭଲର ପାଇଁ, ମୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷେଃ ପରମଧାର୍ମିକମ୍ । ତଦ୍ରାମଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ମୁନେରାଭରଣଂ ଵରମ୍ ।। ୭.୭୬.
ମହାଋଷିଙ୍କର ସେହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋ ରାମସ୍ତଦାଭରଣମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଗମଂ ତସ୍ଯ ଦୀପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଷ୍ଟୁମେଵୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୭୬.
ସେହି ଉତ୍ତମ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ତାପରେ ସେହି ଦୀପ୍ତିମୟ ଆଭୂଷଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁଷା ଯୁକ୍ତମୁତ୍ତମମ୍ । କଥଂ ଵା ଭଗଵତା ପ୍ରାପ୍ତଂ କୁତୋ ଵା କେନ ଵା ହୃତମ୍ ।। ୭.୭୬.
ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଶୋଭିତ; ଭଗବାନ କିପରି ଏହା ପାଇଲେ, କିଏ ଦେଲା, କିଏ ନେଇଥିଲା?