ତଂ ଦୀପ୍ତମିଵ କାଲାଗ୍ନିଂ ଯୁଗାନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ପରିତ୍ରାସମୁପାଗମନ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏହାକୁ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ସଦେଵାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵଂ ମୁନିଭିଃ ସାପ୍ସରୋଗଣମ୍ । ଜଗଦ୍ଧି ସର୍ଵମସ୍ଵସ୍ଥଂ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵରଦଂ ପ୍ରପିତାମହମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଭଯସଂମୋହୋ ଲୋକାନାଂ ସଙ୍କ୍ଷଯଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୬୯.
ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ଅନୁଗ୍ରହକାରୀ, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା, ଏବଂ ଜଗତର ବିନାଶ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ନେଦୃଶଂ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ଚ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପ୍ରପିତାମହ । ଦେଵାନାଂ ଭଯସମ୍ମୋହୋ ଲୋକାନାଂ ସଙ୍କ୍ଷଯଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୬୯.
ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ କେବେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା—ଦେବମାନେ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ, ଏବଂ ଜଗତର ବିନାଶ ସମ୍ମୁଖୀନ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । ଭଯକାରଣମାଚଷ୍ଟ ଲୋକାନାମଭଯଙ୍କରଃ । ଉଵାଚ ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସର୍ଵଦେଵତାଃ ।। ୭.୬୯.
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କରୁଥିବା, ଭୟର କାରଣ ବୁଝାଇଲେ ଏବଂ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଶୁଣ।'
ଵଧାଯ ଲଵଣସ୍ଯାଜୌ ଶରଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଧାରିତଃ । ତେଜସା ତସ୍ଯ ସମ୍ମୂଢାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ ।। ୭.୬୯.
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତୃଘ୍ନ ଧରିଥିବା ବାଣ ଲବଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଏହାର ତେଜରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ, ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛୁ।
ଏଷ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଲୋକକର୍ତୁଃ ସନାତନଃ । ଶରସ୍ତେଜୋମଯୋ ଵତ୍ସା ଯେନ ଵୈ ଭଯମାଗତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏହା ପୁରୁଣା ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ବାଣ, ଏହି ତେଜରୁ ହିଁ, ହେ ପୁଅମାନେ, ଏହି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଏଷ ଵୈ କୈଟଭସ୍ଯାର୍ଥେ ମଧୁନଶ୍ଚ ମହାଶରଃ । ସୃଷ୍ଟୋ ମହାତ୍ମନା ତେନ ଵଧାର୍ଥେ ଦୈତ୍ଯଯୋସ୍ତଯୋଃ ।। ୭.୬୯.
ଏହି ମହାବାଣ କୈଟଭ ଓ ମଧୁଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।
ଏକ ଏଵ ପ୍ରଜାନାତି ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେଜୋମଯଂ ଶରମ୍ । ଏଷା ଏଵ ତନୁଃ ପୂର୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୬୯.
ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ତେଜର ବାଣକୁ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏହି ଆକାର ପୂର୍ବରୁ ସେଇ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦେହ ଥିଲା।
ଇତୋ ଗଚ୍ଛତ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ମହାତ୍ମନା । ରାମାନୁଜେନ ଵୀରେଣ ଲଵଣଂ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏଠାରୁ ଯାଅ, ଦେଖ, ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ବୀର ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଲବଣ ବଧ ହେଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ସୁରାଃ । ଆଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ଯୁଧ୍ଯେତେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଲଵଣାଵୁଭୌ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଲବଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତଂ ଶରଂ ଦିଵ୍ଯସଙ୍କାଶଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକରଧାରିତମ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋତ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣ, ଯାହା ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଯାଉଥିଲା।
ଅକାଶମାଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୈର୍ହି ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ସିଂହନାଦଂ ଭୃଶଂ କୃତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ ଲକ୍ଷଣଂ ପୁନଃ ।। ୭.୬୯.
ଆକାଶ ଢାକିଯିବା ଦେଖି, ରଘୁବଂଶୀ ଜୋର ଶିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ।
ଆହୂତଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତେନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ମହାତ୍ମନା । ଲଵଣଃ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୬୯.
ପୁଣି ମହାତ୍ମା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଡାକରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲବଣ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ଆକର୍ଣାତ୍ସ ଵିକୃଷ୍ଯାଥ ତଦ୍ଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂ ଵରଃ । ତଂ ମୁମୋଚ ମହାବାଣଂ ଲଵଣସ୍ଯ ମହୋରସି ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ, ଧନୁଷକୁ କାନକୁ ଟାଣି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶତୃଘ୍ନ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଲବଣାସୁରଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଉରସ୍ତସ୍ଯ ଵିଦାର୍ଯାଶୁ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ବାଣ ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଭେଦି, ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଗତ୍ଵା ରସାତଲଂ ଦିଵ୍ଯଃ ଶରୋ ଵିବୁଧପୂଜିତଃ । ପୁନରେଵାଗମତ୍ତୂର୍ଣମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବାଣ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପାତାଳକୁ ଗଲାପରେ, ତୁରନ୍ତ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିଲା।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶରନିର୍ଭିନ୍ନୋ ଲଵଣଃ ସ ନିଶାଚରଃ । ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାଚଲଃ ।। ୭.୬୯.
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନିଶାଚର ଲବଣାସୁର ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେମିତି ବଜ୍ରପାତରେ ପାହାଡ଼ ଭୁଇଁକୁ ଲୁଟିଯାଏ।
ତଚ୍ଚ ଶୂଲଂ ମହତ୍ତେନ ହତେ ଲଵଣରାକ୍ଷସେ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵଶମନ୍ଵଗାତ୍ ।। ୭.୬୯.
ଲବଣାସୁର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଶୂଳଟି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନତାକୁ ଚଲିଗଲା।
ଏକେଷୁପାତେନ ଭୃଶଂ ନିପାତ୍ଯ ଲୋକତ୍ରଯସ୍ଯାପି ରଘୁପ୍ରଵୀରଃ । ଵିନିର୍ବଭାଵୁତ୍ତମଚାପବାଣସ୍ତମଃ ପ୍ରଣୁଦ୍ଯେଵ ସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ ।। ୭.୬୯.
ରଘୁବଂଶର ଶୂରବୀର ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ତିନି ଜଗତକୁ ମାଟିକୁ ଢେକେଇଦେଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ହଟାଇ, ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ତତୋ ହି ଦେଵା ଋଷିପନ୍ନଗାଶ୍ଚ ପ୍ରପୂଜିରେ ହ୍ଯପ୍ସରସଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଜଯୋ ଦାଶରଥେରଵାପ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଂ ସର୍ପ ଇଵ ପ୍ରଶାନ୍ତଃ ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ, ଦେବତା, ଋଷି, ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କ ବିଜୟ ହୋଇଛି; ଭୟକୁ ଛାଡ଼, ଯେପରି ନାଗ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।'
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି, ପୂଜ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପବିତ୍ର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଉନଷଠିଅଂଶ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ହତେ ତୁ ଲଵଣେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ । ଊଚୁଃ ସୁମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଶତ୍ରୁତାପନମ୍ ।। ୭.୭୦.
ଲବଣାସୁର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵିଜଯୋ ଵତ୍ସ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଲଵଣରାକ୍ଷସଃ । ହତଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୭.୭୦.
'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେଲ, ବାପା; ଭାଗ୍ୟରେ ଲବଣାସୁର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ମହାନ ମନୁଷ୍ୟ, ଧୃଢ଼ବ୍ରତ, ତୁମେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଚୟନ କର।'
ଵରଦାସ୍ତୁ ମହାବାହୋ ସର୍ଵ ଏଵ ସମାଗତାଃ । ଵିଜଯାକାଙ୍କ୍ଷିଣସ୍ତୁଭ୍ଯମମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ହି ନଃ ।। ୭.୭୦.
'ମହାବାହୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖକୁ ବରଦାତା ଭାବେ ଆସିଛୁ; ତୁମ ବିଜୟ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ; କାରଣ ଆମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ।'
ଦେଵାନାଂ ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୂରୋ ମୂର୍ଧ୍ନି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାବାହୁଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଯତାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୭.୭୦.
ଦେବମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଶୂରବୀର ଶତୃଘ୍ନ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ନିୟମିତ ମନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇଯଂ ମଧୁପୁରୀ ରସ୍ଯା ମଧୁରା ଦେଵନିର୍ମିତା । ନିଵେଶଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରମେଷ ମେ ଽସ୍ତୁ ଵରଃ ପରଃ ।। ୭.୭୦.
'ଏହି ମଧୁପୁରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ, ମଧୁର ଓ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା; ମୋତେ ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ନିବାସ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳୁ—ଏହି ଉତ୍ତମ ବର ମୋତେ ଦିଅ।'
ତଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରୀତମନସୋ ବାଢମିତ୍ଯେଵ ରାଘଵମ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁରୀ ରମ୍ଯା ଶୂରସେନା ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୭୦.
ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ହେବ; ଏହି ପୁରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଶୋଭାମୟ ହେବ, ଶୂରସେନ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ତେ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନୋ ଦିଵମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଽପି ମହାତେଜାସ୍ତାଂ ସେନାଂ ସମୁପାନଯତ୍ ।। ୭.୭୦.
ଏପରି କହି, ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏଉଁଠି ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିମୟ ତେଜରେ ସେନାକୁ ଏକତ୍ର କଲେ।
ସା ସେନା ଶୀଘ୍ରମାଗଚ୍ଛଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶାସନମ୍ । ନିଵେଶନଂ ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଶ୍ରାଵଣେନ ସମାରଭତ୍ ।। ୭.୭୦.
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ସେନା ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆସିଲା; ଏବଂ ଶତୃଘ୍ନ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନବନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ।