ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚାପି ତେଜସ୍ଵୀ ଵୃକ୍ଷାନାପତତୋ ବହୂନ୍ । ତ୍ରିଭିଶ୍ଚତୁର୍ଭିରେକୈକଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ନତପର୍ଵଭିଃ ।। ୭.୬୯.
ଶତୃଘ୍ନ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିବାରୁ, ଅନେକ ପଡୁଥିବା ଗଛକୁ ତିନି ଚାରି ଆଘାତରେ ଏକ ଏକ କରି କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ଵ୍ଯସୃଜଦ୍ରାକ୍ଷସୋରସି । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନୋ ଵିଵ୍ଯଥେ ନ ସ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ ଶତୃଘ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଛାତିରେ ବାଣର ବର୍ଷା ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ତଥାପି ରାକ୍ଷସ କିଛି ଭୟ ଭଲେନି।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଲଵଣୋ ଵୃକ୍ଷମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଶିରସ୍ଯଭ୍ଯହନଚ୍ଛୂରଂ ସ୍ରସ୍ତାଙ୍ଗଃ ସ ମୁମୋହ ଵୈ ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ, ଲବଣ ହସି, ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ, ବୀରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ; ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ଵୀରେ ହାହାକାରୋ ମହାନଭୂତ୍ । ଋଷୀଣାଂ ଦେଵସଙ୍ଘାନାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ତଥା ।। ୭.୬୯.
ସେ ବୀର ପଡିଯିବାପରେ, ଋଷି, ଦେବମଣ୍ଡଳ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟର ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତମଵଜ୍ଞାଯ ତୁ ହତଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭୁଵି ପାତିତମ୍ । ରକ୍ଷୋ ଲବ୍ଧାନ୍ତରମପି ନ ଵିଵେଶ ସ୍ଵମାଲଯମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ମୃତ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ରାକ୍ଷସ ଅବସର ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେନି।
ନାପି ଶୂଲଂ ପ୍ରଜଗ୍ରାହ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୁଵି ପାତିତମ୍ । ତତୋ ହତ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତାନ୍ଭକ୍ଷାନ୍ସମୁଦାଵହତ୍ ।। ୭.୬୯.
ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଶତୃଘ୍ନକୁ ଦେଖି ସେ ତାଙ୍କର ଶୂଳ ଉଠାଇଲେନି; ମୃତ ଜଣା ପରେ, ତାହାର ଭକ୍ଷ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।
ମୁହୂର୍ତାଲ୍ଲବ୍ଧସଞ୍ଜ୍ଞସ୍ତୁ ପୁନସ୍ତସ୍ଥୌ ଧୃତାଯୁଧଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵୈ ପୁରଦ୍ଵାରି ଋଷିଭିଃ ସମ୍ପ୍ରପୂଜିତଃ ।। ୭.୬୯.
କିଛି ସମୟ ପରେ ଶତୃଘ୍ନ ହୁଁଚି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କଲେ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସହର ଦ୍ୱାରରେ ରହିଲେ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତୋ ଦିଵ୍ଯମମୋଘଂ ତଂ ଜଗ୍ରାହ ଶରମୁତ୍ତମମ୍ । ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ତେଜସା ଘୋରଂ ପୂରଯନ୍ତଂ ଦିଶୋ ଦଶ ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅଫଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ ଥିଲା ଏବଂ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା।
ଵଜ୍ରାନନଂ ଵଜ୍ରଵେଗଂ ମେରୁମନ୍ଦରସନ୍ନିଭମ୍ । ନତଂ ପର୍ଵସୁ ସର୍ଵେଷୁ ସଂଯୁଗେଷ୍ଵପରାଜିତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ବାଣ ବଜ୍ରର ମୁହଁ ଓ ବଜ୍ରର ଗତି ଥିଲା, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଗଠିରେ ମୋଡ଼ ଥିଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ହାରିନଥିଲା।
ଅସୃକ୍ଚନ୍ଦନଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ଚାରୁପତ୍ରଂ ପତତ୍ରିଣମ୍ । ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଚଲେନ୍ଦ୍ରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଦାରଣମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେ ବାଣର ଦେହ ରକ୍ତ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଲେପିଥିଲା, ପଙ୍ଖ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, ଏହା ଦାନବ, ପର୍ବତ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ବିନାଶକାରୀ ଥିଲା।
ତଂ ଦୀପ୍ତମିଵ କାଲାଗ୍ନିଂ ଯୁଗାନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ପରିତ୍ରାସମୁପାଗମନ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏହାକୁ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ସଦେଵାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵଂ ମୁନିଭିଃ ସାପ୍ସରୋଗଣମ୍ । ଜଗଦ୍ଧି ସର୍ଵମସ୍ଵସ୍ଥଂ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵରଦଂ ପ୍ରପିତାମହମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଭଯସଂମୋହୋ ଲୋକାନାଂ ସଙ୍କ୍ଷଯଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୬୯.
ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ଅନୁଗ୍ରହକାରୀ, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା, ଏବଂ ଜଗତର ବିନାଶ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ନେଦୃଶଂ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ଚ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପ୍ରପିତାମହ । ଦେଵାନାଂ ଭଯସମ୍ମୋହୋ ଲୋକାନାଂ ସଙ୍କ୍ଷଯଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୬୯.
ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ କେବେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା—ଦେବମାନେ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ, ଏବଂ ଜଗତର ବିନାଶ ସମ୍ମୁଖୀନ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । ଭଯକାରଣମାଚଷ୍ଟ ଲୋକାନାମଭଯଙ୍କରଃ । ଉଵାଚ ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସର୍ଵଦେଵତାଃ ।। ୭.୬୯.
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କରୁଥିବା, ଭୟର କାରଣ ବୁଝାଇଲେ ଏବଂ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଶୁଣ।'
ଵଧାଯ ଲଵଣସ୍ଯାଜୌ ଶରଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଧାରିତଃ । ତେଜସା ତସ୍ଯ ସମ୍ମୂଢାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ ।। ୭.୬୯.
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତୃଘ୍ନ ଧରିଥିବା ବାଣ ଲବଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଏହାର ତେଜରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ, ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛୁ।
ଏଷ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଲୋକକର୍ତୁଃ ସନାତନଃ । ଶରସ୍ତେଜୋମଯୋ ଵତ୍ସା ଯେନ ଵୈ ଭଯମାଗତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏହା ପୁରୁଣା ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ବାଣ, ଏହି ତେଜରୁ ହିଁ, ହେ ପୁଅମାନେ, ଏହି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଏଷ ଵୈ କୈଟଭସ୍ଯାର୍ଥେ ମଧୁନଶ୍ଚ ମହାଶରଃ । ସୃଷ୍ଟୋ ମହାତ୍ମନା ତେନ ଵଧାର୍ଥେ ଦୈତ୍ଯଯୋସ୍ତଯୋଃ ।। ୭.୬୯.
ଏହି ମହାବାଣ କୈଟଭ ଓ ମଧୁଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।
ଏକ ଏଵ ପ୍ରଜାନାତି ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେଜୋମଯଂ ଶରମ୍ । ଏଷା ଏଵ ତନୁଃ ପୂର୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୬୯.
ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ତେଜର ବାଣକୁ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏହି ଆକାର ପୂର୍ବରୁ ସେଇ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦେହ ଥିଲା।
ଇତୋ ଗଚ୍ଛତ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ମହାତ୍ମନା । ରାମାନୁଜେନ ଵୀରେଣ ଲଵଣଂ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୬୯.
ଏଠାରୁ ଯାଅ, ଦେଖ, ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ବୀର ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଲବଣ ବଧ ହେଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ସୁରାଃ । ଆଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ଯୁଧ୍ଯେତେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଲଵଣାଵୁଭୌ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଲବଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତଂ ଶରଂ ଦିଵ୍ଯସଙ୍କାଶଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକରଧାରିତମ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋତ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣ, ଯାହା ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଯାଉଥିଲା।
ଅକାଶମାଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୈର୍ହି ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ସିଂହନାଦଂ ଭୃଶଂ କୃତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ ଲକ୍ଷଣଂ ପୁନଃ ।। ୭.୬୯.
ଆକାଶ ଢାକିଯିବା ଦେଖି, ରଘୁବଂଶୀ ଜୋର ଶିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ।
ଆହୂତଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତେନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ମହାତ୍ମନା । ଲଵଣଃ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୬୯.
ପୁଣି ମହାତ୍ମା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଡାକରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲବଣ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ଆକର୍ଣାତ୍ସ ଵିକୃଷ୍ଯାଥ ତଦ୍ଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂ ଵରଃ । ତଂ ମୁମୋଚ ମହାବାଣଂ ଲଵଣସ୍ଯ ମହୋରସି ।। ୭.୬୯.
ତାପରେ, ଧନୁଷକୁ କାନକୁ ଟାଣି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶତୃଘ୍ନ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଲବଣାସୁରଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଉରସ୍ତସ୍ଯ ଵିଦାର୍ଯାଶୁ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ବାଣ ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଭେଦି, ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଗତ୍ଵା ରସାତଲଂ ଦିଵ୍ଯଃ ଶରୋ ଵିବୁଧପୂଜିତଃ । ପୁନରେଵାଗମତ୍ତୂର୍ଣମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୬୯.
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବାଣ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପାତାଳକୁ ଗଲାପରେ, ତୁରନ୍ତ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିଲା।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶରନିର୍ଭିନ୍ନୋ ଲଵଣଃ ସ ନିଶାଚରଃ । ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାଚଲଃ ।। ୭.୬୯.
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନିଶାଚର ଲବଣାସୁର ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେମିତି ବଜ୍ରପାତରେ ପାହାଡ଼ ଭୁଇଁକୁ ଲୁଟିଯାଏ।
ତଚ୍ଚ ଶୂଲଂ ମହତ୍ତେନ ହତେ ଲଵଣରାକ୍ଷସେ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵଶମନ୍ଵଗାତ୍ ।। ୭.୬୯.
ଲବଣାସୁର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଶୂଳଟି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନତାକୁ ଚଲିଗଲା।
ଏକେଷୁପାତେନ ଭୃଶଂ ନିପାତ୍ଯ ଲୋକତ୍ରଯସ୍ଯାପି ରଘୁପ୍ରଵୀରଃ । ଵିନିର୍ବଭାଵୁତ୍ତମଚାପବାଣସ୍ତମଃ ପ୍ରଣୁଦ୍ଯେଵ ସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ ।। ୭.୬୯.
ରଘୁବଂଶର ଶୂରବୀର ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ତିନି ଜଗତକୁ ମାଟିକୁ ଢେକେଇଦେଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ହଟାଇ, ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।