ସ ତତ୍ର ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଭାର୍ଗଵପ୍ରମୁଖୈର୍ନୃପଃ । କଥାଭିରଭିରୂପାଭିର୍ଵାସଂ ଚକ୍ରେ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୬୬.
ସେଠାରେ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ, ମହାକୀର୍ତି ରାଜା ଆନନ୍ଦମୟ କଥାବାର୍ତାରେ ସମୟ କଟାଇଲେ ।
ସ କାଞ୍ଚନାଦ୍ଯୈର୍ମୁନିଭିଃ ସମେତୋ ରଘୁପ୍ରଵୀରୋ ରଜନୀଂ ତଦାନୀମ୍ । କଥାପ୍ରକାରୈର୍ବହୁଭିର୍ମହାତ୍ମା ଵିରାମଯାମାସ ନରେନ୍ଦ୍ରସୂନୁଃ ।। ୭.୬୬.
ସେ ସମୟରେ, ସୁନା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ରଘୁବଂଶର ଶୂରବୀର, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ବହୁ ପ୍ରକାର କଥାରେ ରାତି କଟାଇଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠି-ଛଉଁ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ମହାକବି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପୁରାତନ ଓ ପବିତ୍ର କାବ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ଅଥ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଭୃଗୁନନ୍ଦନମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚ୍ଯଵନଂ ଵିପ୍ରଂ ଲଵଣସ୍ଯ ଯଥା ବଲମ୍ ।। ୭.୬୭.
ତାପରେ, ରାତି ଆସିବା ସମୟରେ, ଶତୃଘ୍ନ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଚ୍ୟବନ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଲବଣାସୁରଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ ।
ଶୂଲସ୍ଯ ଚ ବଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କେ ଚ ପୂର୍ଵଂ ଵିନାଶିତାଃ । ଅନେନ ଶୂଲମୁଖ୍ଯେନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମୁପାଗତାଃ ।। ୭.୬୭.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୂଳର ଶକ୍ତି କେତେ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେଥିରେ କହ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜାଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୬୭.
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯାନି କର୍ମାଣି ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ରଘୁନନ୍ଦନ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵେ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଚ୍ଛୃଣଷ୍ଵ ମେ ।। ୭.୬୭.
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ । ଯାହା ଘଟିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପୁରା ରାଜା ଯୁଵନାଶ୍ଵସୁତୋ ବଲୀ । ମାନ୍ଧାତେତି ସ ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୭.୬୭.
ଏକ ସମୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ବୀରତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ସ କୃତ୍ଵା ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଶାସନେ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ସୁରଲୋକମିତୋ ଜେତୁମୁଦ୍ଯୋଗମକରୋନ୍ନୃପଃ ।। ୭.୬୭.
ସେ ପୃଥିବୀର ଏକାଧିକାର କରି, ଦେବ ଲୋକ କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ମାନ୍ଧାତରି କୃତୋଦ୍ଯୋଗେ ଦେଵଲୋକଜିଗୀଷଯା ।। ୭.୬୭.
ମାନ୍ଧାତା ଦେବ ଲୋକ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ।
ଅର୍ଧାସନେନ ଶକ୍ରସ୍ଯ ରାଜ୍ଯାର୍ଧେନ ଚ ପାର୍ଥିଵଃ । ଵନ୍ଦ୍ଯମାନଃ ସୁରଗଣୈଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମଧ୍ଯରୋହତ ।। ୭.୬୭.
ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନ କରିବା ସମୟରେ, ରାଜା ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଲେ — ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ନେବେ ।
ତସ୍ଯ ପାପମଭିପ୍ରାଯଂ ଵିଦିତ୍ଵା ପାକଶାସନଃ । ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵଜମ୍ ।। ୭.୬୭.
ତାଙ୍କର ଅପବିତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଦେବମାନେ ପାଳନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କଥା କହିଲେ ।
ରାଜା ତ୍ଵଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ନ ତାଵତ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ଅକୃତ୍ଵା ପୃଥିଵୀଂ ଵଶ୍ଯାଂ ଦେଵରାଜ୍ଯମିହେଚ୍ଛସି ।। ୭.୬୭.
ମାନବ ଲୋକରେ ତୁମେ ରାଜା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇନଥିବା ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ।
ଯଦି ଵୀର ସମଗ୍ରା ତେ ମେଦିନୀ ନିଖିଲା ଵଶେ । ଦେଵରାଜ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵେହ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ ।। ୭.୬୭.
ଯଦି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଆସିଛି, ତେବେ ତୁମର ସେବକ, ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଦେବରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିପାରିବ।
ଇନ୍ଦ୍ରମେଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ତଂ ମାନ୍ଧାତା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । କ୍ଵ ମେ ଶକ୍ର ପ୍ରତିହତଂ ଶାସନଂ ପୃଥିଵୀତଲେ ।। ୭.୬୭.
ଇନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ମାନ୍ଧାତା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ: ଶକ୍ର, ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ମୋ ଶାସନ ବାଧା ପାଇଛି?
ତମୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଲଵଣୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ । ମଧୁପୁତ୍ରୋ ମଧୁଵନେ ନ ତେ ଽ ଽଜ୍ଞାଂ କୁରୁତେ ଽନଘ ।। ୭.୬୭.
ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ମଧୁବନରେ ମଧୁଙ୍କ ପୁଅ ଲବଣ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅଛି, ସେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନେନାହିଁ, ନିର୍ମଳ ମନେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରିଯଂ ଘୋରଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଭାଷିତମ୍ । ଵ୍ରୀଡିତୋ ଽଵାଙ୍ମୁଖୋ ରାଜା ଵ୍ଯାହର୍ତୁଂ ନ ଶଶାକ ହ ।। ୭.୬୭.
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ମୁହଁ ନମାଇଲେ ଓ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ହ୍ରିଯା କିଞ୍ଚିଦଵାଙ୍ମୁଖଃ । ପୁନରେଵାଗମଚ୍ଛ୍ରୀମାନିମଂ ଲୋକଂ ନରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୬୭.
ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ପୁନି ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ କୃତ୍ଵା ହୃଦଯେ ଽମର୍ଷଂ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ । ଆଜଗାମ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଵଶେ କର୍ତୁମରିନ୍ଦମଃ ।। ୭.୬୭.
ହୃଦୟରେ କ୍ଷୋଭ ଧରି, ନିଜ ସେବକ, ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାଜା ମଧୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅଧୀନ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ସ କାଙ୍କ୍ଷମାଣୋ ଲଵଣଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ଦୂତଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ସକାଶଂ ଲଵଣସ୍ଯ ହି ।। ୭.୬୭.
ଲବଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏକ ଦୂତକୁ ଲବଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଵିପ୍ରିଯାଣ୍ଯାହ ବହୂନି ମଧୁନଃ ସୁତମ୍ । ଵଦନ୍ତମେଵଂ ତଂ ଦୂତଂ ଭକ୍ଷଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୬୭.
ଦୂତ ଯାଇ, ମଧୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ବହୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲା; ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ଦୂତକୁ ଖାଇଦେଲା।
ଚିରାଯମାଣେ ଦୂତେ ତୁ ରାଜା କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ । ଅର୍ଦଯାମାସ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ଶରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ସମନ୍ତତଃ ।। ୭.୬୭.
ଦୂତ ଦେରି କରିବାରେ, ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶରବୃଷ୍ଟି କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ଶୂଲଂ ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା । ଵଧାଯ ସାନୁବନ୍ଧସ୍ଯ ମୁମୋଚାଯୁଧମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୬୭.
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ହସି, ହାତରେ ଶୂଳ ଧରିଲା ଓ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡିଲା।
ତଚ୍ଛୂଲଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ତୁ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନମ୍ । ଭସ୍ମୀକୃତ୍ଵା ନୃପଂ ଭୂଯୋ ଲଵଣସ୍ଯାଗମତ୍କରମ୍ ।। ୭.୬୭.
ସେ ଦେଉଁଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶୂଳ, ସେବକ, ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ରାଜାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା, ପରେ ଲବଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲା।
ଏଵଂ ସ ରାଜା ସୁମହାନ୍ହତଃ ସବଲଵାହନଃ । ଶୂଲସ୍ଯ ତୁ ବଲଂ ସୌମ୍ଯ ଅପ୍ରମେଯମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୬୭.
ଏଭଳି ଏ ମହାନ୍ ରାଜା, ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ନିପାତିତ ହେଲେ; ଶୂଳର ଶକ୍ତି ଅତି ଅପରିମିତ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ଲଵଣଂ ଵଧିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଗୃହୀତାଯୁଧଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଧ୍ରୁଵୋ ହି ଵିଜଯସ୍ତଵ ।। ୭.୬୭.
କାଲି ପ୍ରଭାତରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲବଣକୁ ମାରିଦେବ; ଯଦି ସେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇନାହିଁ, ତୁମ ଜିତିବା ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଶୀଘ୍ର।
ଲୋକାନାଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଚୈଵ ସ୍ଯାତ୍କୃତେ କର୍ମଣି ଚ ତ୍ଵଯା । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଲଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।। ୭.୬୭.
ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭଲ ହେବ; ଲବଣ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।
ଶୂଲସ୍ଯ ଚ ବଲଂ ଘୋରମପ୍ରମେଯଂ ନରର୍ଷଭ । ଵିନାଶଶ୍ଚୈଵ ମାନ୍ଧାତୁର୍ଯତ୍ତେନାଭୂଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ ।। ୭.୬୭.
ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ତାହାରେ ମାନ୍ଧାତୁଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହେବା ଘଟଣା ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।
ତ୍ଵଂ ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ଲଵଣଂ ମହାତ୍ମନ୍ଵଧିଷ୍ଯସେ ନାତ୍ର ତୁ ସଂଶଯୋ ମେ । ଶୂଲଂ ଵିନା ନିର୍ଗତମାମିଷାର୍ଥେ ଧ୍ରୁଵୋ ଜଯସ୍ତେ ଭଵିତା ନରେନ୍ଦ୍ର ।। ୭.୬୭.
କାଲି ପ୍ରଭାତରେ, ମହାତ୍ମା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲବଣକୁ ମାରିଦେବ; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେ ମାଂସ ନିମିତ୍ତରେ ଶୂଳ ଛାଡି ଘରୁ ବାହାରିବ, ତୁମ ଜିତିବା ନିଶ୍ଚିତ, ରାଜା।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ଆର୍ଷ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସପ୍ତଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗର ଶେଷ।