କାଲୋ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଶାପସ୍ଯାନ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ମତ୍ପ୍ରାସାଦାଚ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵ୍ଯତୀତଂ ନ ସ୍ମରିଷ୍ଯସି ।। ୭.୬୫.
ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ; ମୋ ଦୟାରେ, ରାଜା, ତୁମେ ଗତକାଳର କିଛି ମନେ ପକାଇବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସ ରାଜା ତଂ ଶାପମୁପଭୁଜ୍ଯାରିସୂଦନଃ । ପ୍ରତିଲେଭେ ପୁନା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଶ୍ଚୈଵାନ୍ଵପାଲଯତ୍ ।। ୭.୬୫.
ଏଭଳି ଭାବରେ ଶାପ ଭୋଗ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ସେଇ ରାଜା ପୁଣି ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯ କଲ୍ମାଷପାଦସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଯତନଂ ଶୁଭମ୍ । ଆଶ୍ରମସ୍ଯ ସମୀପେ ଽସ୍ଯ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଘଵ ।। ୭.୬୫.
ଯେ କଳ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ବିଷୟରେ ତୁମେ ପଚାରିଛ, ରାଘବ, ସେଠା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଅଛି।
ତସ୍ଯ ତାଂ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣାମ୍ । ଵିଵେଶ ପର୍ଣଶାଲାଯାଂ ମହର୍ଷିମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ।। ୭.୬୫.
ସେଇ ରାଜାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଯାମେଵ ରାତ୍ରିଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପର୍ଣଶାଲାମୁପାଵିଶତ୍ । ତାମେଵ ରାତ୍ରିଂ ସୀତାପି ପ୍ରସୂତା ଦାରକଦ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୬୬.
ଯେ ରାତିରେ ଶତୃଘ୍ନ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଇ ରାତିରେ ଶୀତା ଦୁଇଟି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଧରାତ୍ରସମଯେ ବାଲକା ମୁନିଦାରକାଃ । ଵାଲ୍ମୀକେଃ ପ୍ରିଯମାଚଖ୍ଯୁଃ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରସଵଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୭.୬୬.
ତାପରେ ଅର୍ଧରାତ୍ରି ବେଳେ, ମୁନିଙ୍କ ଛୁଆମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୀତାଙ୍କର ଶୁଭ ପ୍ରସବ ଖବର ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଭଗଵନ୍ରାମପତ୍ନୀ ସା ପ୍ରସୂତା ଦାରକଦ୍ଵଯମ୍ । ତତୋ ରକ୍ଷାଂ ମହାତେଜଃ କୁରୁ ଭୂତଵିନାଶିନୀମ୍ ।। ୭.୬୬.
ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଦୁଇଟି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଭୂତପ୍ରେତ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହର୍ଷିଃ ସମୁପାଗମତ୍ । ବାଲଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତୀକାଶୌ ଦେଵପୁତ୍ରୌ ମହୌଜସୌ ।। ୭.୬୬.
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାର୍ଷି ଆସିଲେ; ସେ ଦୁଇ ପୁଅ ନବଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଜଗାମ ତତ୍ର ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଦଦର୍ଶ ଚ କୁମାରକୌ । ଭୂତଘ୍ନୀଂ ଚାକରୋତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ରକ୍ଷାଂ ରକ୍ଷୋଵିନାଶିନୀମ୍ ।। ୭.୬୬.
ସେଠାକୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଯାଇ, ସେ ଦୁଇଟି ପୁଅକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଭୂତପ୍ରେତ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କୁଶମୁଷ୍ଟିମୁପାଦାଯ ଲଵଂ ଚୈଵ ତୁ ସ ଦ୍ଵିଜଃ । ଵାଲ୍ମୀକିଃ ପ୍ରଦଦୌ ତାଭ୍ଯାଂ ରକ୍ଷାଂ ଭୂତଵିନାଶିନୀମ୍ ।। ୭.୬୬.
ଏକ ମୁଠି କୁଶ ଓ କିଛି ଲବା ନେଇ, ବାଲ୍ମୀକି ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ଭୂତପ୍ରେତ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଯସ୍ତଯୋଃ ପୂର୍ଵଜୋ ଜାତଃ ସ କୁଶୈର୍ମନ୍ତ୍ରସତ୍କୃତୈଃ । ନିର୍ମାର୍ଜନୀଯସ୍ତୁ ତଦା କୁଶ ଇତ୍ଯସ୍ଯ ନାମ ତତ୍ ।। ୭.୬୬.
ଯିଏ ଦୁଇ ଭାଇଁ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼, ସେ କୁଶ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ନିର୍ମାର୍ଜନ କରାଯାଇ 'କୁଶ' ନାମ ହେଲା।
ଯଶ୍ଚାଵରୋ ଭଵେତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଲଵେନ ସ ସମାହିତଃ । ନିର୍ମାର୍ଜନୀଯୋ ଵୃଦ୍ଧାଭିର୍ଲଵ ଇତ୍ଯେଵ ନାମତଃ ।। ୭.୬୬.
ଯିଏ ଛୋଟ, ସେ ଲବା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମାର୍ଜନ କରାଯାଇ ବଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କଲେ; ତେଣୁ ସେ 'ଲବ' ନାମ ହେଲା।
ଏଵଂ କୁଶଲଵୌ ନାମ୍ନା ତାଵୁଭୌ ଯମଜାତକୌ । ମତ୍କୃତାଭ୍ଯାଂ ଚ ନାମଭ୍ଯାଂ ଖ୍ଯାତିଯୁକ୍ତୌ ଭଵିଷ୍ଯତଃ ।। ୭.୬୬.
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଶୀତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ 'କୁଶ' ଓ 'ଲବ' ନାମ ଦିଆଯିଲା; ମୋ ଦିଆ ଏହି ନାମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ତାଂ ରକ୍ଷାଂ ଜଗୃହୁସ୍ତାଶ୍ଚ ମୁନିହସ୍ତାତ୍ସମାହିତାଃ । ଅକୁର୍ଵଂଶ୍ଚ ତତୋ ରକ୍ଷାଂ ତଯୋର୍ଵିଗତକଲ୍ମଷାଃ ।। ୭.୬୬.
ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କର ହାତରୁ ଏହି ରକ୍ଷା କ୍ରିୟାକୁ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ । ପରେ, ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଏହି ରକ୍ଷା କ୍ରିୟାକୁ କରିଲେ ।
ତଥା ତାଂ କ୍ରିଯମାଣାଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧାଭିର୍ଜନ୍ମ ନାମ ଚ । ସଙ୍କୀର୍ତନଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରସଵୌ ଶୁଭୌ ।। ୭.୬୬.
ଏହି କ୍ରିୟା ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାମାନେ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ନାମକରଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଲା ।
ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ସୁମହତ୍ପ୍ରିଯମ୍ । ପର୍ଣଶାଲାଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ମାତର୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୬୬.
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଶତୃଘ୍ନ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ । ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାକୁ ଯାଇ, ସେ ମାଆଁଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟରେ ଭଲ ହେଲା!'
ତଥା ତସ୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଵ୍ଯତୀତା ଵାର୍ଷିକୀ ରାତ୍ରିଃ ଶ୍ରାଵଣୀ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।। ୭.୬୬.
ଏଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଉତ୍ତମ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ରାବଣ ମାସର ବାର୍ଷିକ ରାତି ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ।
ପ୍ରଭାତେ ସୁମହାଵୀର୍ଯଃ କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକୀଂ କ୍ରିଯାମ୍ । ମୁନିଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଯଯୌ ପଶ୍ଚାନ୍ମୁଖଃ ପୁନଃ ।। ୭.୬୬.
ପ୍ରଭାତେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତୃଘ୍ନ ପୂର୍ବାହ୍ନ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦେଖିଲେ ।
ସ ଗତ୍ଵା ଯମୁନାତୀରଂ ସପ୍ତରାତ୍ରୋଷିତଃ ପଥି । ଋଷୀଣାଂ ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତୀନାମାଶ୍ରମେ ଵାସମଭ୍ଯଯାତ୍ ।। ୭.୬୬.
ସେ ଯମୁନା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପଥରେ ସାତ ରାତି ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୁନ୍ୟ କୀର୍ତି ଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଆସିଲେ ।
ସ ତତ୍ର ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଭାର୍ଗଵପ୍ରମୁଖୈର୍ନୃପଃ । କଥାଭିରଭିରୂପାଭିର୍ଵାସଂ ଚକ୍ରେ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୬୬.
ସେଠାରେ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ, ମହାକୀର୍ତି ରାଜା ଆନନ୍ଦମୟ କଥାବାର୍ତାରେ ସମୟ କଟାଇଲେ ।
ସ କାଞ୍ଚନାଦ୍ଯୈର୍ମୁନିଭିଃ ସମେତୋ ରଘୁପ୍ରଵୀରୋ ରଜନୀଂ ତଦାନୀମ୍ । କଥାପ୍ରକାରୈର୍ବହୁଭିର୍ମହାତ୍ମା ଵିରାମଯାମାସ ନରେନ୍ଦ୍ରସୂନୁଃ ।। ୭.୬୬.
ସେ ସମୟରେ, ସୁନା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ରଘୁବଂଶର ଶୂରବୀର, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ବହୁ ପ୍ରକାର କଥାରେ ରାତି କଟାଇଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠି-ଛଉଁ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ମହାକବି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପୁରାତନ ଓ ପବିତ୍ର କାବ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ଅଥ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଭୃଗୁନନ୍ଦନମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚ୍ଯଵନଂ ଵିପ୍ରଂ ଲଵଣସ୍ଯ ଯଥା ବଲମ୍ ।। ୭.୬୭.
ତାପରେ, ରାତି ଆସିବା ସମୟରେ, ଶତୃଘ୍ନ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଚ୍ୟବନ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଲବଣାସୁରଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ ।
ଶୂଲସ୍ଯ ଚ ବଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କେ ଚ ପୂର୍ଵଂ ଵିନାଶିତାଃ । ଅନେନ ଶୂଲମୁଖ୍ଯେନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମୁପାଗତାଃ ।। ୭.୬୭.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୂଳର ଶକ୍ତି କେତେ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେଥିରେ କହ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜାଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୬୭.
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯାନି କର୍ମାଣି ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ରଘୁନନ୍ଦନ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵେ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଚ୍ଛୃଣଷ୍ଵ ମେ ।। ୭.୬୭.
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ । ଯାହା ଘଟିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପୁରା ରାଜା ଯୁଵନାଶ୍ଵସୁତୋ ବଲୀ । ମାନ୍ଧାତେତି ସ ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୭.୬୭.
ଏକ ସମୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ବୀରତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ସ କୃତ୍ଵା ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଶାସନେ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ସୁରଲୋକମିତୋ ଜେତୁମୁଦ୍ଯୋଗମକରୋନ୍ନୃପଃ ।। ୭.୬୭.
ସେ ପୃଥିବୀର ଏକାଧିକାର କରି, ଦେବ ଲୋକ କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ମାନ୍ଧାତରି କୃତୋଦ୍ଯୋଗେ ଦେଵଲୋକଜିଗୀଷଯା ।। ୭.୬୭.
ମାନ୍ଧାତା ଦେବ ଲୋକ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ।