ତାମିମାଂ ମଦ୍ଗତିଂ ଵୀର ହନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ରାଘଵ। ମନୋଜଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଘବ, ମୋ ଏହି ପଥକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଚିନ୍ତାର ତାଳେ ଶୀଘ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି।
ଲୋକାସ୍ତ୍ଵପ୍ରତିମା ରାମ ନିର୍ଜିତାସ୍ତପସା ମଯା। ଜହି ତାଞ୍ଛରମୁଖ୍ଯେନ ମା ଭୂତ୍ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ
ହେ ରାମ, ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକଗୁଡିକୁ ଜିତିଛି; ତୁମର ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେଗୁଡିକୁ ନଷ୍ଟ କର, ଯେପରି ଦୁର୍ଯୋଗର ସମୟ ଆସିନାପାରିବ।
ଅକ୍ଷଯ୍ଯଂ ମଧୁହନ୍ତାରଂ ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍। ଧନୁଷୋଽସ୍ଯ ପରାମର୍ଶାତ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ପରଂତପ
ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ଅମର ମଧୁ ହନ୍ତା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ; ଏହି ଧନୁଷକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ, ତୁମର ମঙ্গল ହେଉ।
ଏତେ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ସମାଗତାଃ। ତ୍ଵାମପ୍ରତିମକର୍ମାଣମପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାହଵେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ନ ଚେଯଂ ମମ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଵ୍ରୀଡା ଭଵିତୁମର୍ହତି। ତ୍ଵଯା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥେନ ଯଦହଂ ଵିମୁଖୀକୃତଃ
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ମୋ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର କାରଣ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ହୋଇ, ମୋତେ ପଛେଇ ଦେଲା।
ଶରମପ୍ରତିମଂ ରାମ ମୋକ୍ତୁମର୍ହସି ସୁଵ୍ରତ। ଶରମୋକ୍ଷେ ଗମିଷ୍ଯାମି ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍
ହେ ଶୁଭ ନିଶ୍ଚୟ ଧାରୀ ରାମ, ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି।
ତଥା ବ୍ରୁଵତି ରାମେ ତୁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଶରମୁତ୍ତମମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ରାମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଦାଶରଥୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ।
ସ ହତାନ୍ ଦୃଶ୍ଯ ରାମେଣ ସ୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାଂସ୍ତପସାର୍ଜିତାନ୍। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଜଗାମାଶୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟାରେ ଲଭିଥିବା ନିଜ ଲୋକଗୁଡିକୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଵିତିମିରାଃ ସର୍ଵା ଦିଶଶ୍ଚୋପଦିଶସ୍ତଥା। ସୁରାଃ ସର୍ଷିଗଣା ରାମଂ ପ୍ରଶଶଂସୁରୁଦାଯୁଧମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଶା ଓ ଉପଦିଶା ନିର୍ମଳ ହେଲା; ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ରାମଂ ଦାଶରଥିଂ ରାମୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରପୂଜିତଃ। ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଜଗାମାତ୍ମଗତିଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଦାଶରଥୀ ରାମଙ୍କୁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ନିଜ ପଥରେ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
thumb|ସପ୍ତସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଏହା ସତତରିତମ ସର୍ଗ; ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଗତେ ରାମେ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଧନୁଃ। ଵରୁଣାଯାପ୍ରମେଯାଯ ଦଦୌ ହସ୍ତେ ମହାଯଶାଃ
ରାମ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ସହିତ, ଧନୁଷକୁ ଅପରିମିତ ବଳଶାଳୀ ବରୁଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ରାମୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାନୃଷୀନ୍। ପିତରଂ ଵିକଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ । ସେଉଁଠାରେ ନିଜ ବଡ଼ ଦୁଃଖିତ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଗତୋ ରାମଃ ପ୍ରଯାତୁ ଚତୁରଂଗିଣୀ। ଅଯୋଧ୍ଯାଭିମୁଖୀ ସେନା ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ପାଲିତା
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ଚାଲିଗଲେ; ଏବେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ତୁମେ ରକ୍ଷା କରି ଅଯୋଧ୍ୟା ଦିଗକୁ ଯାଉ ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦଶରଥଃ ସୁତମ୍। ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ରାଘଵମ୍
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜ ପୁଅ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଦୁଇହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଘ୍ରାଣ କଲେ ।
ଗତୋ ରାମ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ନୃପଃ। ପୁନର୍ଜାତଂ ତଦା ମେନେ ପୁତ୍ରମାତ୍ମାନମେଵ ଚ
‘ରାମ ଚାଲିଗଲେ’ ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ନିଜ ପୁଅ ଓ ନିଜକୁ ନୂତନ ଜନ୍ମ ମିଳିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ ।
ଚୋଦଯାମାସ ତାଂ ସେନାଂ ଜଗାମାଶୁ ତତଃ ପୁରୀମ୍। ପତାକାଧ୍ଵଜିନୀଂ ରମ୍ଯାଂ ତୂର୍ଯୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟନିନାଦିତାମ୍
ସେ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି ସହର ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ତୁରୀ, ଢୋଳ ଓ ବାଜାର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଥିଲା।
ସିକ୍ତରାଜପଥାରମ୍ଯାଂ ପ୍ରକୀର୍ଣକୁସୁମୋତ୍କରାମ୍। ରାଜପ୍ରଵେଶସୁମୁଖୈଃ ପୌରୈର୍ମଙ୍ଗଲପାଣିଭିଃ
ସେହି ରାଜପଥ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଥିଲା, ଅନେକ ଫୁଲ ଛଟାଇ ଥିଲା। ସହରବାସୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ହାତରେ ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ରାଜଦ୍ୱାରେ ସ୍ୱାଗତ କରୁଥିଲେ।
ସମ୍ପୂର୍ଣାଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ରାଜା ଜନୌଘୈଃ ସମଲଂକୃତାମ୍। ପୌରୈଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗତୋ ଦୂରଂ ଦ୍ଵିଜୈଶ୍ଚ ପୁରଵାସିଭିଃ
ରାଜା ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭିଡ଼ ଲାଗି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସହରବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାଗରିକମାନେ ଦୂରରୁ ଆସି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରୈରନୁଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂ ରାଜା ହିମଵତ୍ସଦୃଶଂ ପ୍ରିଯମ୍
ପୁଅମାନେ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ମହାନ୍ ବିରାଟି ଓ ଯଶସ୍ବୀ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟ ହିମବତ ପର୍ବତ ସମାନ ଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନନନ୍ଦ ସ୍ଵଜନୈ ରାଜା ଗୃହେ କାମୈଃ ସୁପୂଜିତଃ। କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୈକେଯୀ ଚ ସୁମଧ୍ଯମା
ରାଜା ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଘରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା। କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଶୁଭ୍ର କଟିବନ୍ଧା କୈକେୟୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଵଧୂପ୍ରତିଗ୍ରହେ ଯୁକ୍ତା ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା ରାଜଯୋଷିତଃ। ତତଃ ସୀତାଂ ମହାଭାଗାମୂର୍ମିଲାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅନ୍ୟ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଯେପରି ଲାଗିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତା ଓ ଯଶସ୍ବିନୀ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କରିଲେ।
କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ଚୋଭେ ଜଗୃହୁର୍ନୃପଯୋଷିତଃ। ମଂଗଲାଲାପନୈର୍ହୋମୈଃ ଶୋଭିତାଃ କ୍ଷୌମଵାସସଃ
କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଦୁଇଜଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଆଦର ସହ ଗୃହଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ଶୁଭ କଥା, ହୋମ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଦେଵତାଯତନାନ୍ଯାଶୁ ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ଅଭିଵାଦ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵା ରାଜସୁତାସ୍ତଦା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରେମିରେ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵା ଭର୍ତୃଭିର୍ମୁଦିତା ରହଃ। କୃତଦାରାଃ କୃତାସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ସଧନାଃ ସସୁହୃଜ୍ଜନାଃ
ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ଆପଣାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ। ସେମାନେ ବିବାହ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଧନ-ଦୋଳ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣାଃ ପିତରଂ ଵର୍ତଯନ୍ତି ନରର୍ଷଭାଃ। କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ରାଜା ଦଶରଥଃ ସୁତମ୍
ସେମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଶୁଶୂଷା କରୁଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ କହିଲେ—
ଭରତଂ କୈକଯୀପୁତ୍ରମବ୍ରଵୀଦ୍ ରଘୁନନ୍ଦନଃ। ଅଯଂ କେକଯରାଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵସତି ପୁତ୍ରକ
ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଦଶରଥ, କୈକୟୀଙ୍କ ପୁଅ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ପୁଅ, ଏଠାରେ କେକୟ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ରହୁଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵାଂ ନେତୁମାଗତୋ ଵୀରୋ ଯୁଧାଜିନ୍ମାତୁଲସ୍ତଵ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ଯୈତଦ୍ ଭରତଃ କୈକଯୀସୁତଃ
'ତୋର ମାମା, ବୀର ଯୁଧାଜିତ୍ ତୋତେ ନେବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।' ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୈକୟୀଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ—
ଗମନାଯାଭିଚକ୍ରାମ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତସ୍ତଦା। ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ପିତରଂ ଶୂରୋ ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ସେତେବେଳେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ଏହି ବୀର ନିଜ ପିତା ଓ ରାମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ମାତୄଶ୍ଚାପି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତୋ ଯଯୌ। ଯୁଧାଜିତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭରତଂ ସଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ମହାନ ନର ନିଜ ମାଆମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଯୁଧାଜିତ ଭାରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମିଳି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।