ଅଶରୀରଃ ଶରୀରସ୍ଯ କୃତେ ଽନ୍ଯସ୍ଯ ମହାମୁନିଃ । ଵସିଷ୍ଠଃ ସୁମହାତେଜା ଜଗାମ ପିତୁରନ୍ତିକମ୍ ।। ୭.୫୬.
ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଦେହ ପାଇଁ ନିଜ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଅପାର ତେଜସ୍ଵୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ।
ସୋ ଽଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍ । ପିତାମହମଥୋଵାଚ ଵାଯୁଭୂତ ଇଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୫୬.
ସେ ତାପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇ, ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ନିମିଶାପେନ ଵିଦେହତ୍ଵମୁପାଗମମ୍ । ଲୋକନାଥ ମହାଦେଵ ଅଣ୍ଡଜୋ ଽପି ତ୍ଵମବ୍ଜଜଃ ।। ୭.୫୬.
ଭଗବନ୍, ନିମିଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଦେହହୀନ ହୋଇଛି; ହେ ଲୋକନାଥ, ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହେ ପଦ୍ମଯ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଦେହହୀନାନାଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଲୁପ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵକାର୍ଯଣି ହୀନଦେହସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଭୋ । ଦେହସ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ସଦ୍ଭାଵେ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୫୬.
ଦେହ ନଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ; ଦେହ ନଥିଲେ ସମସ୍ତ କାମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ । ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେହ ମିଳିଥାଏ, ଦୟାକରି ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ ।
ତମୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରମିତପ୍ରଭଃ । ମିତ୍ରାଵରୁଣଜଂ ତେଜ ପ୍ରଵିଶ ତ୍ଵଂ ମହାଯଶଃ ।। ୭.୫୬.
ତାପରେ ଅପାର ତେଜସ୍ଵୀ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରବେଶ କର ।'
ଅଯୋନିଜସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିତା ତତ୍ରାପି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଧର୍ମେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ପୁନରେଷ୍ଯସି ମେ ଵଶମ୍ ।। ୭.୫୬.
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇବେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ଧର୍ମରେ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ, ଏବଂ ପୁଣି ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଚାଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । କୃତ୍ଵା ପିତାମହଂ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯଯୌ ଵରୁଣାଲଯମ୍ ।। ୭.୫୬.
ଦେବତାଙ୍କ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ତୁରନ୍ତ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ ।
ତମେଵ କାଲଂ ମିତ୍ରୋ ଽପି ଵରୁଣତ୍ଵମକାରଯତ୍ । କ୍ଷୀରୋଦେନ ସହୋପେତଃ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ ।। ୭.୫୬.
ଏହି ସମୟରେ, ମିତ୍ର ଓ କ୍ଷୀରୋଦ ସହିତ ଏକାଠି, ତାଙ୍କୁ ବରୁଣ ପଦବୀରେ ବସାଇଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଉର୍ଵଶୀ ପରମାପ୍ସରାଃ । ଯଦୃଚ୍ଛଯା ତମୁଦ୍ଦେଶମାଯଯୌ ସଖିଭିର୍ଵୃତା ।। ୭.୫୬.
ଏହି ସମୟରେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସମ୍ପନ୍ନାଂ କ୍ରୀଡନ୍ତୀଂ ଵରୁଣାଲଯେ । ଆଵିଶତ୍ପରମୋ ହର୍ଷୋ ଵରୁଣଂ ଚୋର୍ଵଶୀକୃତେ ।। ୭.୫୬.
ସେଠାରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ମନରେ ଉର୍ବଶୀ ପାଇଁ ଅତିଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ସ ତାଂ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ । ଵରୁଣୋ ଵରଯାମାସ ମୈଥୁନାଯାପ୍ସରୋଵରାମ୍ ।। ୭.୫୬.
ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ ଥିବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ, ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସା ତୁ ଵରୁଣଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ଥିତା । ମିତ୍ରେଣାହଂ ଵୃତା ସାକ୍ଷାତ୍ପୂର୍ଵମେଵ ସୁରେଶ୍ଵର ।। ୭.୫୬.
ତେବେ ଉର୍ବଶୀ ହାତ ଯୋଡି ବରୁଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରାଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ।'
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କନ୍ଦର୍ପଶରପୀଡିତଃ । ଇଦଂ ତେଜଃ ସମୁତ୍ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ କୁମ୍ଭେ ଽସ୍ମିନ୍ଦେଵନିର୍ମିତେ ।। ୭.୫୬.
କାମଦେବଙ୍କର ଶରରେ ପୀଡିତ ଭାବରେ ବରୁଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା କୁମ୍ଭରେ ଏହି ତେଜକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।"
ଏଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵଯ୍ଯହଂ ଵରଵର୍ଣିନି । କୃତକାମୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଯଦି ନେଚ୍ଛସି ସଙ୍ଗମମ୍ ।। ୭.୫୬.
"ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ତୁମେ ଯଦି ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ଏଭଳି ତୁମ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି।"
ତସ୍ଯ ତଲ୍ଲୋକପାଲସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୁଭାଷିତମ୍ । ଉର୍ଵଶୀ ପରମପ୍ରୀତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୫୬.
ଲୋକପାଳ ବରୁଣଙ୍କର ଏହି ଭଲ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଏଭଳି କହିଲେ।
କାମମେତଦ୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ହୃଦଯଂ ମେ ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତମ୍ । ଭାଵଶ୍ଚାପ୍ଯଧିକସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଦେହୋ ମିତ୍ରସ୍ଯ ତୁ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୫୬.
"ଯେପରି ତୁମେ ଚାହ, ଏହିପରି ହେଉ। ମୋ ହୃଦୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଅଛି, ମୋର ଭଲପାଇବା ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ; କିନ୍ତୁ, ମୋ ଶରୀର ମିତ୍ରଙ୍କର।"
ଉର୍ଵଶ୍ଯା ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରେତସ୍ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖାପ୍ରଖ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍କୁମ୍ଭେ ହ୍ଯପାସୃଜତ୍ ।। ୭.୫୬.
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବଡ଼ ତେଜ, ଯାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହି କୁମ୍ଭରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଉର୍ଵଶୀ ତ୍ଵଗମତ୍ତତ୍ର ମିତ୍ରୋ ଵୈ ଯତ୍ର ଦେଵତା । ତାଂ ତୁ ମିତ୍ରଃ ସୁସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ଉର୍ଵଶୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୫୬.
ସେଠାରୁ ଉର୍ବଶୀ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମିତ୍ର ଯାଇ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଯା ନିମନ୍ତ୍ରିତା ପୂର୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଵସର୍ଜିତା । ପତିମନ୍ଯଂ ଵୃତଵତୀ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣୀ ।। ୭.୫୬.
"ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି, ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପତିକୁ ବାଛିଲ? ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ଖରାପ ଚରିତ୍ରର।"
ଅନେନ ଦୁଷ୍କୃତେନ ତ୍ଵଂ ମତ୍କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତା । ମନୁଷ୍ଯଲୋକମାସ୍ଥାଯ କଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ନିଵତ୍ସ୍ଯସି ।। ୭.୫୬.
"ତୁମର ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ମୋର କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ଅପବିତ୍ର ହେଲ, ଏବେ ତୁମେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ରହିବ।"
ବୁଧସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ରାଜର୍ଷିଃ କାଶୀରାଜଃ ପୁରୂରଵାଃ । ତମଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ସ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୫୬.
"ଏବେ ତୁମେ ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ, କାଶୀରାଜା ପୁରୁରବାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମର ପତି ହେବ।"
ତତଃ ସା ଶାପଦୋଷେଣ ପୁରୂରଵସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ପ୍ରତିଯାତେ ପୁରୂରଵଂ ବୁଧସ୍ଯାତ୍ମଜମୌରସମ୍ ।। ୭.୫୬.
ତାପରେ, ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ, ଉର୍ବଶୀ ବୁଧଙ୍କ ନିଜ ପୁଅ ପୁରୁରବାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କ ଫେରିଆସିବା ପରେ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞେ ତତଃ ଶ୍ରୀମାନାଯୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ । ନହୁଷୋ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଭୂଵେନ୍ଦ୍ରସମଦ୍ଯୁତିଃ ।। ୭.୫୬.
ତାଙ୍କ ଦୁହିଁଠାରୁ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆୟୁ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନହୁଷ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ଵଜ୍ରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୃତ୍ରାଯ ଭ୍ରାନ୍ତେ ଽଥ ତ୍ରିଦିଵେଶ୍ଵରେ । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯେନେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରଶାସିତମ୍ ।। ୭.୫୬.
ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗି ବୃତ୍ରକୁ ମାରିବା ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାଧିପତି ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ରାଜ କଲେ।
ସା ତେନ ଶାପେନ ଜଗାମ ଭୂମିଂ ତଦୋର୍ଵଶୀ ଚାରୁଦତୀ ସୁନେତ୍ରା । ବହୂନି ଵର୍ଷାଣ୍ଯଵସଚ୍ଚ ସୁଭ୍ରୂଃ ଶାପକ୍ଷଯାଦିନ୍ଦ୍ରସଦୋ ଯଯୌ ଚ ।। ୭.୫୬.
ସେଇ ଶାପରେ ଉର୍ବଶୀ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ; ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷକ ଦୃଷ୍ଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଉର୍ବଶୀ ବହୁ ବର୍ଷ ମାନବ ଲୋକରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ଶାପ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଦନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଛପନତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯସଙ୍କାଶାଂ କଥାମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରମପ୍ରୀତୋ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୫୭.
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବହୁତ ଖୁସି ହେଇ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଦେହୌ କାକୁତ୍ସ୍ଥ କଥଂ ତୌ ଦ୍ଵିଜପାର୍ଥିଵୌ । ପୁନର୍ଦେହେନ ସଂଯୋଗଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵସମ୍ମତୌ ।। ୭.୫୭.
"ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜା ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, କିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ କୃପାରେ ପୁଣି ଦେହ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ?"
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ତାଂ କଥାଂ କଥଯାମାସ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୫୭.
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯସ୍ତୁ କୁମ୍ଭୋ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜଃପୂର୍ଣୋ ମହାତ୍ମନୋଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତେଜୋମଯୌ ଵିପ୍ରୌ ସମ୍ଭୂତାଵୃଷିସତ୍ତମୌ ।। ୭.୫୭.
"ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ କୁମ୍ଭ ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ତେଜ ଥିଲା, ସେଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ତେଜୋମୟ ଋଷି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।"