ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମନ୍ଯଂ ଵୃତଵାନ୍ମାମଵଜ୍ଞାଯ ପାର୍ଥିଵ । ଚେତନେନ ଵିନାଭୂତୋ ଦେହସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୫୫.
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଅନ୍ୟକୁ ବାଛିଛ; ଏହିଠାରୁ ତୁମର ଦେହ ଅଚେତନ ହେଇଯିବ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ରାଜର୍ଷିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶାପମୁଦାହୃତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଯୋନିମଥୋଵାଚ ସଂରମ୍ଭାତ୍ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ।। ୭.୫୫.
ତାପରେ ରାଜା ଋଷି ଜାଗି, ଶାପ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଜାନତଃ ଶଯାନସ୍ଯ କ୍ରୋଧେନ କଲୁଷୀକୃତଃ । ମୁକ୍ତଵାନ୍ମଯି ଶାପାଗ୍ନିଂ ଯମଦଣ୍ଡମିଵାପରମ୍ ।। ୭.୫୫.
ମୁଁ ଅଜାଣି ଶୋଇଥିଲି, ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମୋ ପ୍ରତି ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତଵାପି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଚେତନେନ ଵିନା କୃତଃ । ଦେହଃ ସୁରୁଚିରପ୍ରଖ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୫୫.
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷି, ତୁମର ଦେହ ବି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚେତନ ହେଇଯିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତି ରୋଷଵଶାଦୁଭୌ ତଦାନୀମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶପିତୌ ନୃପଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରୌ । ସହସୈଵ ବଭୂଵତୁର୍ଵିଦେହୌ ତତ୍ତୁଲ୍ଯାଧିଗତପ୍ରଭାଵଵନ୍ତୌ ।। ୭.୫୫.
ଏହିପରି ରୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁହେଁ ଏକାପରକୁ ଶାପ ଦେଲେ । ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସହସା ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଦେହହୀନ ହେଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପ୍ରଥମ କାବ୍ୟ, ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଚାସିଞ୍ଚିଅଁ ସର୍ଗ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା । ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ।। ୭.୫୬.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଦେହୌ କାକୁତ୍ସ୍ଯ କଥଂ ତୌ ଦ୍ଵିଜପାର୍ଥିଵୌ । ପୁନର୍ଦେହେନ ସଂଯୋଗଂ ଜଗ୍ମତୁର୍ଦେଵସମ୍ମତୌ ।। ୭.୫୬.
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ମନୋମତି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି କିପରି ଦେହ ପାଇଲେ ?
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମଶ୍ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ।। ୭.୫୬.
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଗର୍ବ ଓ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ତୌ ପରସ୍ପରଶାପେନ ଦେହାଵୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧାର୍ମିକୌ । ଅଭୂତାଂ ନୃପଵିପ୍ରର୍ଷୀ ଵାଯୁଭୂତୌ ତପୋଧନୌ ।। ୭.୫୬.
ସେ ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ପରସ୍ପର ଶାପରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ ଭରପୂର ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ।
ଅଶରୀରଃ ଶରୀରସ୍ଯ କୃତେ ଽନ୍ଯସ୍ଯ ମହାମୁନିଃ । ଵସିଷ୍ଠଃ ସୁମହାତେଜା ଜଗାମ ପିତୁରନ୍ତିକମ୍ ।। ୭.୫୬.
ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଦେହ ପାଇଁ ନିଜ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଅପାର ତେଜସ୍ଵୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ।
ସୋ ଽଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍ । ପିତାମହମଥୋଵାଚ ଵାଯୁଭୂତ ଇଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୫୬.
ସେ ତାପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇ, ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ନିମିଶାପେନ ଵିଦେହତ୍ଵମୁପାଗମମ୍ । ଲୋକନାଥ ମହାଦେଵ ଅଣ୍ଡଜୋ ଽପି ତ୍ଵମବ୍ଜଜଃ ।। ୭.୫୬.
ଭଗବନ୍, ନିମିଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଦେହହୀନ ହୋଇଛି; ହେ ଲୋକନାଥ, ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହେ ପଦ୍ମଯ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଦେହହୀନାନାଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଲୁପ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵକାର୍ଯଣି ହୀନଦେହସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଭୋ । ଦେହସ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ସଦ୍ଭାଵେ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୫୬.
ଦେହ ନଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ; ଦେହ ନଥିଲେ ସମସ୍ତ କାମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ । ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେହ ମିଳିଥାଏ, ଦୟାକରି ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ ।
ତମୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରମିତପ୍ରଭଃ । ମିତ୍ରାଵରୁଣଜଂ ତେଜ ପ୍ରଵିଶ ତ୍ଵଂ ମହାଯଶଃ ।। ୭.୫୬.
ତାପରେ ଅପାର ତେଜସ୍ଵୀ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରବେଶ କର ।'
ଅଯୋନିଜସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିତା ତତ୍ରାପି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଧର୍ମେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ପୁନରେଷ୍ଯସି ମେ ଵଶମ୍ ।। ୭.୫୬.
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇବେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ଧର୍ମରେ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ, ଏବଂ ପୁଣି ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଚାଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । କୃତ୍ଵା ପିତାମହଂ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯଯୌ ଵରୁଣାଲଯମ୍ ।। ୭.୫୬.
ଦେବତାଙ୍କ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ତୁରନ୍ତ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ ।
ତମେଵ କାଲଂ ମିତ୍ରୋ ଽପି ଵରୁଣତ୍ଵମକାରଯତ୍ । କ୍ଷୀରୋଦେନ ସହୋପେତଃ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ ।। ୭.୫୬.
ଏହି ସମୟରେ, ମିତ୍ର ଓ କ୍ଷୀରୋଦ ସହିତ ଏକାଠି, ତାଙ୍କୁ ବରୁଣ ପଦବୀରେ ବସାଇଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଉର୍ଵଶୀ ପରମାପ୍ସରାଃ । ଯଦୃଚ୍ଛଯା ତମୁଦ୍ଦେଶମାଯଯୌ ସଖିଭିର୍ଵୃତା ।। ୭.୫୬.
ଏହି ସମୟରେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସମ୍ପନ୍ନାଂ କ୍ରୀଡନ୍ତୀଂ ଵରୁଣାଲଯେ । ଆଵିଶତ୍ପରମୋ ହର୍ଷୋ ଵରୁଣଂ ଚୋର୍ଵଶୀକୃତେ ।। ୭.୫୬.
ସେଠାରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ମନରେ ଉର୍ବଶୀ ପାଇଁ ଅତିଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ସ ତାଂ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ । ଵରୁଣୋ ଵରଯାମାସ ମୈଥୁନାଯାପ୍ସରୋଵରାମ୍ ।। ୭.୫୬.
ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ ଥିବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ, ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସା ତୁ ଵରୁଣଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ଥିତା । ମିତ୍ରେଣାହଂ ଵୃତା ସାକ୍ଷାତ୍ପୂର୍ଵମେଵ ସୁରେଶ୍ଵର ।। ୭.୫୬.
ତେବେ ଉର୍ବଶୀ ହାତ ଯୋଡି ବରୁଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରାଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ।'
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କନ୍ଦର୍ପଶରପୀଡିତଃ । ଇଦଂ ତେଜଃ ସମୁତ୍ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ କୁମ୍ଭେ ଽସ୍ମିନ୍ଦେଵନିର୍ମିତେ ।। ୭.୫୬.
କାମଦେବଙ୍କର ଶରରେ ପୀଡିତ ଭାବରେ ବରୁଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା କୁମ୍ଭରେ ଏହି ତେଜକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।"
ଏଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵଯ୍ଯହଂ ଵରଵର୍ଣିନି । କୃତକାମୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଯଦି ନେଚ୍ଛସି ସଙ୍ଗମମ୍ ।। ୭.୫୬.
"ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ତୁମେ ଯଦି ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ଏଭଳି ତୁମ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି।"
ତସ୍ଯ ତଲ୍ଲୋକପାଲସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୁଭାଷିତମ୍ । ଉର୍ଵଶୀ ପରମପ୍ରୀତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୫୬.
ଲୋକପାଳ ବରୁଣଙ୍କର ଏହି ଭଲ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଏଭଳି କହିଲେ।
କାମମେତଦ୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ହୃଦଯଂ ମେ ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତମ୍ । ଭାଵଶ୍ଚାପ୍ଯଧିକସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଦେହୋ ମିତ୍ରସ୍ଯ ତୁ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୫୬.
"ଯେପରି ତୁମେ ଚାହ, ଏହିପରି ହେଉ। ମୋ ହୃଦୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଅଛି, ମୋର ଭଲପାଇବା ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ; କିନ୍ତୁ, ମୋ ଶରୀର ମିତ୍ରଙ୍କର।"
ଉର୍ଵଶ୍ଯା ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରେତସ୍ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖାପ୍ରଖ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍କୁମ୍ଭେ ହ୍ଯପାସୃଜତ୍ ।। ୭.୫୬.
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବଡ଼ ତେଜ, ଯାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହି କୁମ୍ଭରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଉର୍ଵଶୀ ତ୍ଵଗମତ୍ତତ୍ର ମିତ୍ରୋ ଵୈ ଯତ୍ର ଦେଵତା । ତାଂ ତୁ ମିତ୍ରଃ ସୁସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ଉର୍ଵଶୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୫୬.
ସେଠାରୁ ଉର୍ବଶୀ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମିତ୍ର ଯାଇ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଯା ନିମନ୍ତ୍ରିତା ପୂର୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଵସର୍ଜିତା । ପତିମନ୍ଯଂ ଵୃତଵତୀ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣୀ ।। ୭.୫୬.
"ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି, ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପତିକୁ ବାଛିଲ? ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ଖରାପ ଚରିତ୍ରର।"
ଅନେନ ଦୁଷ୍କୃତେନ ତ୍ଵଂ ମତ୍କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତା । ମନୁଷ୍ଯଲୋକମାସ୍ଥାଯ କଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ନିଵତ୍ସ୍ଯସି ।। ୭.୫୬.
"ତୁମର ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ମୋର କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ଅପବିତ୍ର ହେଲ, ଏବେ ତୁମେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ରହିବ।"