ପୂର୍ଵେ ଜାତ୍ଯନ୍ତରେ ଵତ୍ସ ମା ଵିଷାଦଂ କୁରୁଷ୍ଵ ହ ।। ୭.୫୪.
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ, ପୁତ୍ର, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପସ୍ତତ୍ର ସୁତଂ ରାଜା ମହାଯଶାଃ । ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ଜଗାମ ସୁକୃତଂ ଵାସାଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୫୪.
ଏପରି କହି, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଜା ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଗଡ଼ିକୁ ବାସ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ନୃପସ୍ତଦାନୀଂ ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ମହାରତ୍ନଵିଭୂଷିତଂ ତତ୍ । ସମ୍ପାଦଯାମାସ ତଦା ମହାତ୍ମା ଶାପଂ ଦ୍ଵିଜାଭ୍ଯାଂ ହି ରୁଷା ଵିମୁକ୍ତମ୍ ।। ୭.୫୪.
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ଏହି ମହାରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଗଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଦିଆ ଶାପ ପୂରଣ କଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚତୁର୍ଶ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଏଷ ତେ ନୃଗଶାପସ୍ଯ ଵିସ୍ତରୋ ଽଭିହିତୋ ମଯା । ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଶୃଣୁଷ୍ଵେହାପରାଂ କଥାମ୍ ।। ୭.୫୫.
ନୃଗଙ୍କ ଶାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି; ଯଦି ଶୁଣିବାରେ ଆସ୍ଥା ଅଛି, ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ସୌମିତ୍ରିଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ । ତୃପ୍ତିରାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତାନାଂ କଥାନାଂ ନାସ୍ତି ମେ ନୃପ ।। ୭.୫୫.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୌମିତ୍ରି ପୁନି କହିଲେ, 'ରାଜା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାରେ ମୋତେ କେବେ ଅକ୍ଷୟ ଲାଗେନି।'
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ । କଥାଂ ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୫୫.
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ ରାମ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆସୀଦ୍ରାଜା ନିମିର୍ନାମ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ପୁତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶମୋ ଵୀର୍ଯେ ଧର୍ମେ ଚ ପରିନିଷ୍ଠିତଃ ।। ୭.୫୫.
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ନିମି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶମ ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସ ରାଜା ଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନଃ ପୁରଂ ଦେଵପୁରୋପମମ୍ । ନିଵେଶଯାମାସ ତଦା ଅଭ୍ଯାଶେ ଗୌତମସ୍ଯ ତୁ ।। ୭.୫୫.
ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସହର ସମାନ ଏକ ନୂତନ ସହର ତିଆରି କଲେ।
ପୁରସ୍ଯ ସୁକୃତଂ ନାମ ଵୈଜଯନ୍ତମିତି ଶ୍ରୁତମ୍ । ନିଵେଶଂ ଯତ୍ର ରାଜର୍ଷିର୍ନିମିଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୫୫.
ସେହି ସହରକୁ 'ସୁକୃତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ 'ବୈଜୟନ୍ତ' ବି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଋଷି ନିମି ନିଜ ନିବାସ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ନିଵେଶ୍ଯ ସୁମହାପୁରମ୍ । ଯଜେଯଂ ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ପିତୁଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ମନଃ ।। ୭.୫୫.
ଏହି ବଡ଼ ସହର ତିଆରି କରି ସେ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ବାପାଙ୍କ ମନ ଖୁସି ହେବ।'
ତତଃ ପିତରମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଂ ହି ମନୋଃ ସୁତମ୍ । ଵସିଷ୍ଠଂ ଵରଯାମାସ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୫୫.
ତାପରେ, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଅନନ୍ତରଂ ସ ରାଜର୍ଷିର୍ନିମିରିକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ । ଅତ୍ରିମଙ୍ଗିରସଂ ଚୈଵ ଭୃଗୁଂ ଚୈଵ ତପୋଧନମ୍ ।। ୭.୫୫.
ତାପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ ଏହି ରାଜା ଋଷି ନିମି, ଅଟ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରାସ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ତମୁଵାଚ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ନିମିଂ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମମ୍ । ଵୃତୋ ଽହଂ ପୂର୍ଵମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଅନ୍ତରଂ ପ୍ରତିପାଲଯ ।। ୭.୫୫.
ବସିଷ୍ଠ ତେବେ ମହାନ ରାଜା ଋଷି ନିମିଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଏଠିକି ଅପେକ୍ଷା କର।'
ଅନନ୍ତରଂ ମହାଵିପ୍ରୋ ଗୌତମଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂରଯତ୍ । ଵସିଷ୍ଠୋ ଽପି ମହାତେଜା ଇନ୍ଦ୍ରଯଜ୍ଞମଥାକରୋତ୍ ।। ୭.୫୫.
ତାପରେ, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସିଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ନିମିସ୍ତୁ ରାଜା ଵିପ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ସମାନୀଯ ନରାଧିପଃ । ଅଯଜଦ୍ଧିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଵପୁରସ୍ଯ ସମୀପତଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜା ଦୀକ୍ଷାମୁପାଗମତ୍ ।। ୭.୫୫.
ନିମି ରାଜା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ନିଜ ସହର ନିକଟରେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ରାଜା ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ରହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଯଜ୍ଞାଵସାନେ ତୁ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵନୃଷିଃ । ସକାଶମାଗତୋ ରାଜ୍ଞୋ ହୌତ୍ରଂ କର୍ତୁମନିନ୍ଦିତଃ ।। ୭.୫୫.
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷି ବସିଷ୍ଠ ଅପରାଧ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ହୌତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତଦନ୍ତରମଥାପଶ୍ଯଦ୍ଗୌତମେନାଭିପୂରିତମ୍ । କୋପେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ ।। ୭.୫୫.
ତାହାପରେ, ବସିଷ୍ଠ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଗୌତମ ମହାନ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସ ରାଜ୍ଞୋ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମୁହୂର୍ତଂ ସମୁପାଵିଶତ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନହନି ରାଜର୍ଷିର୍ନିଦ୍ରଯା ଽପହୃତୋ ଭୃଶମ୍ ।। ୭.୫୫.
ସେ ରାଜାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଆଶାରେ କିଛି ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଦିନ ରାଜା ଋଷି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।
ତତୋ ମନ୍ଯୁର୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଅଦର୍ଶନେନ ରାଜର୍ଷେର୍ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୫୫.
ଏହାପରେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ରୋଷ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା, ଏବଂ ରାଜା ଋଷି ଆସିନଥିବାରୁ ସେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମନ୍ଯଂ ଵୃତଵାନ୍ମାମଵଜ୍ଞାଯ ପାର୍ଥିଵ । ଚେତନେନ ଵିନାଭୂତୋ ଦେହସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୫୫.
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଅନ୍ୟକୁ ବାଛିଛ; ଏହିଠାରୁ ତୁମର ଦେହ ଅଚେତନ ହେଇଯିବ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ରାଜର୍ଷିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶାପମୁଦାହୃତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଯୋନିମଥୋଵାଚ ସଂରମ୍ଭାତ୍ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ।। ୭.୫୫.
ତାପରେ ରାଜା ଋଷି ଜାଗି, ଶାପ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଜାନତଃ ଶଯାନସ୍ଯ କ୍ରୋଧେନ କଲୁଷୀକୃତଃ । ମୁକ୍ତଵାନ୍ମଯି ଶାପାଗ୍ନିଂ ଯମଦଣ୍ଡମିଵାପରମ୍ ।। ୭.୫୫.
ମୁଁ ଅଜାଣି ଶୋଇଥିଲି, ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମୋ ପ୍ରତି ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତଵାପି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଚେତନେନ ଵିନା କୃତଃ । ଦେହଃ ସୁରୁଚିରପ୍ରଖ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୫୫.
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷି, ତୁମର ଦେହ ବି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚେତନ ହେଇଯିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତି ରୋଷଵଶାଦୁଭୌ ତଦାନୀମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶପିତୌ ନୃପଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରୌ । ସହସୈଵ ବଭୂଵତୁର୍ଵିଦେହୌ ତତ୍ତୁଲ୍ଯାଧିଗତପ୍ରଭାଵଵନ୍ତୌ ।। ୭.୫୫.
ଏହିପରି ରୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁହେଁ ଏକାପରକୁ ଶାପ ଦେଲେ । ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସହସା ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଦେହହୀନ ହେଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପ୍ରଥମ କାବ୍ୟ, ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଚାସିଞ୍ଚିଅଁ ସର୍ଗ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା । ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ।। ୭.୫୬.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଦେହୌ କାକୁତ୍ସ୍ଯ କଥଂ ତୌ ଦ୍ଵିଜପାର୍ଥିଵୌ । ପୁନର୍ଦେହେନ ସଂଯୋଗଂ ଜଗ୍ମତୁର୍ଦେଵସମ୍ମତୌ ।। ୭.୫୬.
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ମନୋମତି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି କିପରି ଦେହ ପାଇଲେ ?
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମଶ୍ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ।। ୭.୫୬.
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଗର୍ବ ଓ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ତୌ ପରସ୍ପରଶାପେନ ଦେହାଵୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧାର୍ମିକୌ । ଅଭୂତାଂ ନୃପଵିପ୍ରର୍ଷୀ ଵାଯୁଭୂତୌ ତପୋଧନୌ ।। ୭.୫୬.
ସେ ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ପରସ୍ପର ଶାପରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ ଭରପୂର ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ।