ଏଵଂ ସ ରାଜା ତଂ ଶାପମୁପଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୭.୫୩.
ଏଭଳି, ସେ ରାଜା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପକୁ ସହିଲେ ।
କାର୍ଯାର୍ଥିନାଂ ଵିମର୍ଦୋ ହି ରାଜ୍ଞାଂ ଦୋଷାଯ କଲ୍ପତେ । ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ଦର୍ଶନଂ ମହ୍ଯମଭିଵର୍ତନ୍ତୁ କାର୍ଯିଣଃ ।। ୭.୫୩.
କାର୍ଯ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୋଷର କାରଣ ହୁଏ; ଏହିପାଇଁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ ।
ସୁକୃତସ୍ଯ ହି କାର୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ନାପୈତି ପାର୍ଥିଵଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ସୌମିତ୍ରେ କାର୍ଯଵାଞ୍ଜନଃ ।। ୭.୫୩.
ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ରାଜାଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ସଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଲଗି ଯାଉ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା କର ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି, ମହାର୍ଷି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାନବେ ସର୍ଗର ଶେଷ ।
ରାମସ୍ଯ ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରମାର୍ଥଵିତ୍ । ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ।। ୭.୫୪.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେଉଁଠି ନିଜର ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥିଲେ, ହାତ ଜୋଡି ରାଘବଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅଲ୍ପାପରାଧେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦ୍ଵିଜାଭ୍ଯାଂ ଶାପ ଈଦୃଶଃ । ମହାନ୍ନୃଗସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ଯମଦଣ୍ଡ ଇଵାପରଃ ।। ୭.୫୪.
କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଅଳ୍ପ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି ଶାପ ଦେଲେ; ଏହା ମହାନ ରାଜା ନୃଗଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଭୟଙ୍କର ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପାପସଂଯୁକ୍ତମାତ୍ମାନଂ ପୁରଷର୍ଷଭ । କିମୁଵାଚ ନୃଗୋ ରାଜା ଦ୍ଵିଜୌ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତୌ ।। ୭.୫୪.
ନିଜର ପାପ ସଂଯୋଗ ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ନୃଗ କ୍ରୋଧିତ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଣ କହିଲେ ?
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାଘଵଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ । ଶୃଣୁ ସୌମ୍ଯ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ସ ରାଜା ଶାପଵିକ୍ଷତଃ ।। ୭.୫୪.
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ରାମ ପୁନି କହିଲେ — 'ସଉମ୍ୟ, ଶୁଣ, ଶାପରେ ପୀଡିତ ସେ ରାଜା ପୂର୍ବରୁ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।'
ଅଥାଧ୍ଵନି ଗତୌ ଵିପ୍ରୌ ଵିଜ୍ଞାଯ ସ ନୃଗସ୍ତଦା । ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵାନ୍ନୈଗମାନ୍ସପୁରୋଧସଃ ।। ୭.୫୪.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାତ୍ରାରେ ଯିବା ପରେ, ନୃଗ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ନାଗରିକ ଓ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ତାନୁଵାଚ ନୃଗୋ ରାଜା ସର୍ଵାଶ୍ଚ ପ୍ରକୃତୀସ୍ତଥା । ଦୁଃଖେନ ସୁସମାଵିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ ସମାହିତୈଃ ।। ୭.୫୪.
ନୃଗ ରାଜା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜନମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମନୋযোগ ଦେଇ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ମମ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହଦ୍ଭଯମ୍ । ଗତୌ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଭଦ୍ରୌ ଵାଯୁଭୂତାଵନିନ୍ଦିତୌ ।। ୭.୫୪.
ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ମୋତେ ଭୟ ଦେଇ, ବାୟୁର ଦେହରେ ତ୍ରିଜଗତରେ ଦୂତି ହେଇ ଯାଇଛନ୍ତି, ମହାନ ଓ ଦୋଷହୀନ।
କୁମାରୋ ଽଯଂ ଵସୁର୍ନାମ ସ ଦେଵୋ ଽଦ୍ଯାଭିଷିଚ୍ଯତାମ୍ । ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ଚ ଯତ୍ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ କ୍ରିଯତାଂ ଶିଲ୍ପିଭିର୍ମମ । ଯତ୍ରାହଂ ସଙ୍କ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଶାପଂ ବ୍ରାହ୍ମଣନିଃସୃତମ୍ ।। ୭.୫୪.
ଏହି ରାଜକୁମାର ବସୁ ନାମକୁ ଆଜି ରାଜା ହେବେ; ମୋ ପାଇଁ କାରିଗରମାନେ ଏକ ସୁଖଦ ଗଡ଼ି ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଶେଷ କରିପାରିବି।
ଵର୍ଷଘ୍ନମେକଂ ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ତୁ ହିମଘ୍ନମପରଂ ତଥା । ଗ୍ରୀଷ୍ମଘ୍ନଂ ତୁ ସୁଖସ୍ପର୍ଶମେକଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ଶିଲ୍ପିନଃ ।। ୭.୫୪.
କାରିଗରମାନେ ଏକ ଗଡ଼ି ବର୍ଷା ରୋକିବା ପାଇଁ, ଏକ ଗଡ଼ି ଶୀତ ରୋକିବା ପାଇଁ, ଏବଂ ଏକ ଗଡ଼ି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୋକିବା ଓ ସୁଖଦ ହେବା ପାଇଁ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
ଫଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ ଵୃକ୍ଷାଃ ପୁଷ୍ପଵତ୍ଯଶ୍ଚ ଯା ଲତାଃ । ଵିରୋପ୍ଯନ୍ତାଂ ବହୁଵିଧାଶ୍ଛାଯାଵନ୍ତଶ୍ଚ ଗୁଲ୍ମିନଃ ।। ୭.୫୪.
ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଓ ଫୁଲ ଥିବା ଲତା ଅଧିକ ଭାବେ ଲଗାନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅନେକ ଛାୟା ଦେଇଥିବା ଗୁଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଗାନ୍ତୁ।
କ୍ରିଯତାଂ ରମଣୀଯଂ ଚ ଶ୍ଵଭ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍ । ସୁଖମତ୍ର ଵସିଷ୍ଯାମି ଯାଵତ୍କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ ।। ୭.୫୪.
ଗଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରମଣୀୟ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏଠାରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବସିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଶେଷ ହେଉ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ସୁଗନ୍ଧୀନି କ୍ରିଯତାଂ ତେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ । ପରିଵାର୍ଯ ଯଥା ମେ ସ୍ଯୁରଧ୍ଯର୍ଧଂ ଯୋଜନଂ ତଥା ।। ୭.୫୪.
ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ରଖାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଏପରି ଘେରାଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଅଧା ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆବୃତ ହେବ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନଂ ସ ସନ୍ଦିଦେଶ ଵସଂ ତଦା । ଧର୍ମନିତ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ର କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ପାଲଯ ।। ୭.୫୪.
ଏପରି ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ବସୁଙ୍କୁ ଦିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, 'ପୁତ୍ର, ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଜନମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।'
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତେ ଯଥା ଶାପୋ ଦ୍ଵିଜାଭ୍ଯାଂ ମଯି ପାତିତଃ । ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରୋଷାଭ୍ଯାମପରାଧେ ଽପି ତାଦୃଶେ ।। ୭.୫୪.
ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିପାରିଛ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପରାଧ ଅତି ସାଧାରଣ ଥିଲା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ବଡ଼ ଥିଲା।
ମା କୃଥାସ୍ତନୁସନ୍ତାପଂ ମତ୍କୃତେ ଽପି ନରର୍ଷଭ । କୃତାନ୍ତଃ କୁଶଲଃ ପୁତ୍ର ଯେନାସ୍ମି ଵ୍ଯସନୀକୃତଃ ।। ୭.୫୪.
ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୁତ୍ର, ଭାଗ୍ୟ ଏପରି ଚତୁର୍, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି।
ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଗନ୍ତଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ଗଚ୍ଛତି । ଲବ୍ଧଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ଲଭତେ ଦୁଃଖାନି ଚ ସୁଖାନି ଚ ।। ୭.୫୪.
ଯେଉଁ ଦିନ ଲାଗିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯେଉଁ ଦିନ ଯିବାକୁ ଲିଖିଥିବା ସେଠି ଯିବାକୁ ହୁଏ; ଯେଉଁ ଦିନ ମିଳିବାକୁ ମିଳେ, ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ଏପରି ମିଳେ।
ପୂର୍ଵେ ଜାତ୍ଯନ୍ତରେ ଵତ୍ସ ମା ଵିଷାଦଂ କୁରୁଷ୍ଵ ହ ।। ୭.୫୪.
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ, ପୁତ୍ର, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପସ୍ତତ୍ର ସୁତଂ ରାଜା ମହାଯଶାଃ । ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ଜଗାମ ସୁକୃତଂ ଵାସାଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭.୫୪.
ଏପରି କହି, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଜା ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଗଡ଼ିକୁ ବାସ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ନୃପସ୍ତଦାନୀଂ ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ମହାରତ୍ନଵିଭୂଷିତଂ ତତ୍ । ସମ୍ପାଦଯାମାସ ତଦା ମହାତ୍ମା ଶାପଂ ଦ୍ଵିଜାଭ୍ଯାଂ ହି ରୁଷା ଵିମୁକ୍ତମ୍ ।। ୭.୫୪.
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ଏହି ମହାରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଗଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଦିଆ ଶାପ ପୂରଣ କଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚତୁର୍ଶ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଏଷ ତେ ନୃଗଶାପସ୍ଯ ଵିସ୍ତରୋ ଽଭିହିତୋ ମଯା । ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଶୃଣୁଷ୍ଵେହାପରାଂ କଥାମ୍ ।। ୭.୫୫.
ନୃଗଙ୍କ ଶାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି; ଯଦି ଶୁଣିବାରେ ଆସ୍ଥା ଅଛି, ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ସୌମିତ୍ରିଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ । ତୃପ୍ତିରାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତାନାଂ କଥାନାଂ ନାସ୍ତି ମେ ନୃପ ।। ୭.୫୫.
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୌମିତ୍ରି ପୁନି କହିଲେ, 'ରାଜା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାରେ ମୋତେ କେବେ ଅକ୍ଷୟ ଲାଗେନି।'
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ । କଥାଂ ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୫୫.
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ ରାମ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆସୀଦ୍ରାଜା ନିମିର୍ନାମ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ପୁତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶମୋ ଵୀର୍ଯେ ଧର୍ମେ ଚ ପରିନିଷ୍ଠିତଃ ।। ୭.୫୫.
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ନିମି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶମ ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସ ରାଜା ଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନଃ ପୁରଂ ଦେଵପୁରୋପମମ୍ । ନିଵେଶଯାମାସ ତଦା ଅଭ୍ଯାଶେ ଗୌତମସ୍ଯ ତୁ ।। ୭.୫୫.
ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସହର ସମାନ ଏକ ନୂତନ ସହର ତିଆରି କଲେ।
ପୁରସ୍ଯ ସୁକୃତଂ ନାମ ଵୈଜଯନ୍ତମିତି ଶ୍ରୁତମ୍ । ନିଵେଶଂ ଯତ୍ର ରାଜର୍ଷିର୍ନିମିଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାଯଶାଃ ।। ୭.୫୫.
ସେହି ସହରକୁ 'ସୁକୃତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ 'ବୈଜୟନ୍ତ' ବି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଋଷି ନିମି ନିଜ ନିବାସ କରିଥିଲେ।