ତସ୍ଯାହଂ ଲୋକପାଲସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ତତ୍ସୁସମାହିତଃ । ନୈଵ ଜାତ୍ଵନୃତଂ କାର୍ଯମିତି ମେ ସୌମ୍ଯ ଦର୍ଶନମ୍ ।। ୭.୫୦.
ସେଇ ଲୋକପାଳଙ୍କ କଥାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେଥିରେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ସୁମନ।
ସର୍ଵଥୈଵ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ସୌମ୍ଯ ତଵାଗ୍ରତଃ । ଯଦି ତେ ଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଶ୍ରୂଯତାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ।। ୭.୫୦.
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁଁ ତୋର ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଶୁଣିବାରେ ତୋର ଆସ୍ଥା ଅଛି, ତେବେ ଶୁଣ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ।
ଯଦ୍ଯପ୍ଯହଂ ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ରହସ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵିତଃ ପୁରା । ତଥାପ୍ଯୁଦାହରିଷ୍ଯାମି ଦୈଵଂ ହି ଦୁରତିକ୍ରମମ୍ ।। ୭.୫୦.
ଯଦିଓ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣିଥିଲି, ତଥାପି ଏବେ ମୁଁ କହିବି, କାରଣ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଟାଳିପାରେ ନାହିଁ।
ଯେନେଦମୀଦୃଶଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୁଃଖଂ ଶୋକସମନ୍ଵିତମ୍ । ନ ତ୍ଵଯା ଭରତେ ଵାଚ୍ଯଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯାପି ସନ୍ନିଧୌ ।। ୭.୫୦.
ଯେଉଁଠାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ଆସିଛି, ତଥାପି ଏହି କଥା ତୁମେ ବରତ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ତସ୍ଯ ଗମ୍ଭୀରାର୍ଥପଦଂ ମହତ୍ । ତଥ୍ଯଂ ବ୍ରୂହୀତି ସୌମିତ୍ରିଃ ସୂତଂ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୫୦.
ସେ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ—'ସତ୍ୟ କଥା କହ।'
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏଭଳି ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପବିତ୍ର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶିତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ତଥା ସଞ୍ଚୋଦିତଃ ସୂତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା । ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୃଷିଣା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୫୧.
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସାରଥି ଋଷିଙ୍କ କହିଥିବା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପୁରା ନାମ୍ନା ହି ଦୁର୍ଵାସା ଅତ୍ରେଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ । ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ଵାର୍ଷିକ୍ଯଂ ସମୁଵାସ ହ ।। ୭.୫୧.
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମହାମୁନି, ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ବର୍ଷାକାଳ ବିତାଇଥିଲେ।
ତମାଶ୍ରମଂ ମହାତେଜାଃ ପିତା ତେ ସୁମହାଯଶାଃ । ପୁରୋହିତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁରଗମସ୍ତ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୫୧.
ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ, ତୁମ ପିତା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ମହାତ୍ମା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା । ଉପଵିଷ୍ଟଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସଵ୍ଯପାର୍ଶ୍ଵେ ମହାମୁନିମ୍ ।। ୭.୫୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ମହାମୁନି ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତୌ ମୁନୀ ତାପସଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ଵିନୀତୋ ହ୍ଯଭିଵାଦଯତ୍ । ସ ତାଭ୍ଯାଂ ପୂଜିତୋ ରାଜା ସ୍ଵାଗତେନାସନେନ ଚ ୭.୫୧.
ସେ ରାଜା ନମ୍ର ଭାବରେ ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ତାପସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଥା ଓ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତେଷାଂ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟାନାଂ ତାସ୍ତାଃ ସୁମଧୁରାଃ କଥାଃ । ବଭୂଵୁଃ ପରମର୍ଷୀଣାଂ ମଧ୍ଯାଦିତ୍ଯଗତେ ଽହନି ।। ୭.୫୧.
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେଇ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦିନ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା।
ତତଃ କଥାଯାଂ କସ୍ଯାଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଗ୍ରହୋ ନୃପଃ । ଉଵାଚ ତଂ ମହାତ୍ମାନମତ୍ରେଃ ପୁତ୍ରଂ ତପୋଧନମ୍ ।। ୭.୫୧.
ତାପରେ, ଏକ କଥା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ବସି, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ ସେଇ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଭଗଵନ୍କିଂ ପ୍ରମାଣେନ ମମ ଵଂଶୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । କିମାଯୁଶ୍ଚ ହି ମେ ରାମଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ କିମାଯୁଷଃ ।। ୭.୫୧.
'ଭଗବନ୍ତ, କେଉଁ ମାପଦଣ୍ଡରେ ମୋ ବଂଶ ରହିବ? ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ, ମୋ ପୁଅ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ?'
ରାମସ୍ଯ ଚ ସୁତା ଯେ ସ୍ଯୁସ୍ତେଷାମାଯୁଃ କିଯଦ୍ଭଵେତ୍ । କାମ୍ଯଯା ଭଗଵନ୍ବୂହି ଵଂଶସ୍ଯାସ୍ଯ ଗତିଂ ମମ ।। ୭.୫୧.
'ରାମଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ ହେବ? ଭଗବନ୍ତ, ଆମ ବଂଶର ଭବିଷ୍ୟତ କଥା ଜାଣିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ । ଦୁର୍ଵାସାଃ ସୁମହାତେଜା ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୫୧.
ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଦୁର୍ବାସା ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତଦା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଧି । ଦୈତ୍ଯାଃ ସୁରୈର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଭୃଗୁପତ୍ନୀଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ।। ୭.୫୧.
ଶୁଣ, ରାଜା, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଚୀନ କଥା। ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଭୟଦେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ଦାନବମାନେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ।
ତଯା ଦତ୍ତାଭଯାସ୍ତତ୍ର ନ୍ଯଵସନ୍ନଭଯାସ୍ତଦା ।। ୭.୫୧.
ସେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୟ ଛାଡି ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ତଯା ପରିଗୃହୀତାଂସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଚକ୍ରେଣ ଶିତଧାରେଣ ଭୃଗୁପତ୍ନ୍ଯାଃ ଶିରୋ ଽହରତ୍ ।। ୭.୫୧.
ଭୃଗୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେର ମୁଖ୍ୟ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ରରେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତ୍ନୀଂ ଭୃଗୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ । ଶଶାପ ସହସା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ରିପୁକୁଲାର୍ଦନମ୍ ।। ୭.୫୧.
ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଭୃଗୁ କୁଳର ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦଵଧ୍ଯାଂ ମେ ପତ୍ନୀମଵଧୀଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଜନିଷ୍ଯସି ଜନାର୍ଦନ ।। ୭.୫୧.
ମୋ ପତ୍ନୀ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ, ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା। ଏହି କାରଣରେ, ଜନାର୍ଦନ, ତୁମେ ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ତତ୍ର ପତ୍ନୀଵିଯୋଗଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ବହୁଵାର୍ଷିକମ୍ ।। ୭.୫୧.
ସେଠାରେ ତୁମେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ରହିବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବ।
ଶାପାଭିହତଚେତାସ୍ସ ସ୍ଵାତ୍ମନା ଭାଵିତୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୫୧.
ଏହି ଶାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଲୀନ ହେଲେ।
ଅର୍ଚଯାମାସ ତଂ ଦେଵଂ ଭୃଗୁଃ ଶାପେନ ପୀଡିତଃ । ତପସାରାଧିତୋ ଦେଵୋ ହ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ଲୋକାନାଂ ସଂହିତାର୍ଥଂ ତୁ ତଂ ଶାପଂ ଗ୍ରାହ୍ଯମୁକ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୫୧.
ଶାପରେ ପୀଡିତ ଭୃଗୁ ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଦେବତା କହିଲେ—ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ଶାପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଇତି ଶପ୍ତୋ ମହାତେଜା ଭୃଗୁଣା ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି । ଇହାଗତୋ ହି ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ତଵ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ ।। ୭.୫୧.
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଏଠି ତୁମ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଆସିଛନ୍ତି, ରାଜା।
ରାମ ଇତ୍ଯଭିଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମାନଦ । ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଚାପି ଭୃଗୁଶାପକୃତଂ ମହତ୍ ।। ୭.୫୧.
ତିନି ଲୋକରେ ରାମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମାନଦା, ସେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପର ଫଳ ଭୋଗିବେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତୀ ରାମୋ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସୁଖିନଶ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଯେ ଽନୁଗାଃ ।। ୭.୫୧.
ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ସୁଖୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହେବେ।
ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ରାମୋ ରାଜ୍ଯମୁପାସିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯତି ।। ୭.୫୧.
ଦଶ ହଜାର ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ରାମ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯିବେ।
ସମୃଦ୍ଧୈଶ୍ଚାଶ୍ଵମେଧୈଶ୍ଚ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପରମଦୁର୍ଜଯଃ । ରାଜଵଂଶାଂଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ବହୂନ୍ସଂସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ।। ୭.୫୧.
ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଯାହା ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ରାମ ଅନେକ ରାଜବଂଶ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।
ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯେତେ ସୀତାଯାଂ ରାଘଵସ୍ଯ ତୁ । ଅନ୍ଯତ୍ର ନ ତ୍ଵଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସତ୍ଯମେତନ୍ନସଂଶଯଃ ।। ୭.୫୧.
ସୀତା ଠାରୁ ରାଘବଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେବେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ନୁହେଁ—ଏହା ସତ୍ୟ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।