ସ ଵିସୃଜ୍ଯ ତତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକଂ ହେମଭୂଷିତମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବାହୁରଶୋକଵନିକାଂ ତଦା ।। ୭.୪୨.
ତାପରେ ରାମ ହେମରେ ଶୋଭିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ଅଶୋକବନିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଚୂତୈଶ୍ଚ ତୁଙ୍ଗକାଲେଯକୈରପି । ଦେଵଦାରୁଵନୈଶ୍ଚାପି ସମନ୍ତାଦୁପଶୋଭିତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ସେଇ ବନଟି ସବୁଦିଗରୁ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ଆମ୍ବ, ଉଚ୍ଚ କାଳେୟ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଚମ୍ପକାଶୋକପୁନ୍ନାଗମଧୂକପନସାସନୈଃ । ଶୋଭିତାଂ ପାରିଜାତୈଶ୍ଚ ଵିଧୂମଜ୍ଵଲନପ୍ରଭୈଃ ।। ୭.୪୨.
ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ମଧୂକ, ପନସ ଓ ସାଳ ଗଛ, ଏବଂ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ପାରିଜାତ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଲୋଧ୍ରନୀପାର୍ଜୁନୈର୍ନାଗୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣାତିମୁକ୍ତକୈଃ । ମନ୍ଦାରକଦଲୀଗୁଲ୍ମଲତାଜାଲସମାଵୃତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ଲୋଧ୍ର, ନୀପ, ଅର୍ଜୁନ, ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଅତିମୁକ୍ତକ ଓ ମନ୍ଦାର, କଦଳୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲତାର ଝୁପୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଭିଃ କଦମ୍ବୈଶ୍ଚ ତଥା ଚ ଵକୁଲୈରପି । ଜମ୍ବୂଭିର୍ଦାଡିମୈଶ୍ଚୈଵ କୋଵିଦାରୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଜାମୁ, ଦାଡିମ୍ବ ଏବଂ କୋବିଦାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବନଟି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସର୍ଵଦା କୁସୁମୈ ରମ୍ଯୈଃ ଫଲଵଦ୍ଭିର୍ମନୋରମୈଃ । ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧରସୋପେତୈସ୍ତରୁଣାଙ୍କୁରପଲ୍ଲଵୈଃ ।। ୭.୪୨.
ସବୁବେଳେ ରମ୍ୟ ଫୁଲ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସ ଭରିଥିବା ନୂତନ କୁଞ୍ଚି ଓ କିଶଳୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ତଥୈଵ ତରୁଭିର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ପରିକଲ୍ପିତୈଃ । ଚାରୁପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପାଢ୍ଯୈର୍ମତ୍ତଭ୍ରମରସଙ୍କୁଲୈଃ ।। ୭.୪୨.
ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଗଛ, ରୂପସ୍ୱରୂପ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଫୁଲ-ପତ୍ରରେ ଭରିଥିବା, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
କୋକିଲୈର୍ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ଚ ନାନାଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଭିଃ । ଶୋଭିତାଂ ଶତଶଶ୍ଚିତ୍ରାଂ ଚୂତଵୃକ୍ଷାଵତଂସକୈଃ ।। ୭.୪୨.
କୋକିଳ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଶତଶଃ ଆମ୍ବ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବନଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ଶାତକୁମ୍ଭନିଭାଃ କେଚିତ୍କେଚିଦଗ୍ନିଶିଖୋପମାଃ । ନୀଲାଞ୍ଜନନିଭାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଭାନ୍ତି ତତ୍ରତ୍ଯପାଦପାଃ ।। ୭.୪୨.
କିଛି ଗଛ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, କିଛି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆଉ କିଛି କଳିଜିରି ପରି କଳା; ଏପରି ଅନେକ ଗଛ ସେଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସୁରଭୀଣି ଚ ପୁଷ୍ପାଣି ମାଲ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦୀର୍ଘିକା ଵିଵିଧାକାରାଃ ପୂର୍ଣାଃ ପରମଵାରିଣା ।। ୭.୪୨.
ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଳା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଦୀର୍ଘିକା, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ମାଣିକ୍ଯକୃତସୋପାନାଃ ସ୍ଫାଟିକାନ୍ତରକୁଟ୍ଟିମାଃ । ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମୋତ୍ପଲଵନାଶ୍ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତାଃ ।। ୭.୪୨.
ମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ଶିଢ଼ି, ସ୍ଫଟିକରେ ତିଆରି ମଝଲି, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ଉଦ୍ୟାନ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଦାତ୍ଯୂହଶୁକସଙ୍ଘୁଷ୍ଟା ହଂସସାରସନାଦିତାଃ । ତରୁଭିଃ ପୁଷ୍ପଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ତୀରଜୈରୁପଶୋଭିତାଃ ।। ୭.୪୨.
ଦାତ୍ୟୂହ ଓ ଶୁକ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକାଣି, ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି, ତୀରରେ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରାକାରୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈଃ ଶୋଭିତାଶ୍ଚ ଶିଲାତଲୈଃ । ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ଵୈଡୂର୍ଯମଣିସନ୍ନିଭୈଃ ।। ୭.୪୨.
ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଶିଳା ତଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଟୁଟ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଳା ତଳା ଥିଲା।
ଶାଦ୍ଵଲୈଃ ପରମୋପେତାଂ ପୁଷ୍ପିତଦ୍ରୁମକାନନାମ୍ । ତତ୍ର ସଙ୍ଘର୍ଷଜାତାନାଂ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପୁଷ୍ପଶାଲିନାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ହରିତ ଘାସ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛମାନଙ୍କର କାନନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗଛରୁ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ଫୁଲରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରସ୍ତରାଃ ପୁଷ୍ପଶବଲା ନଭସ୍ତାରାଗଣୈରିଵ । ନନ୍ଦନଂ ହି ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ଯଥା । ତଥାଭୂତଂ ହି ରାମସ୍ଯ କାନନଂ ସନ୍ନିଵେଶନମ୍ ।। ୭.୪୨.
ଫୁଲରେ ଝାଲି ଥିବା ପଥର ତଳା ଆକାଶର ତାରାମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନନ୍ଦନ କାନନ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚୈତ୍ରରଥ କାନନ, ସେପରି ରାମଙ୍କର ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା।
ବହ୍ଵାସନଗୃହୋପେତାଂ ଲତାଗୃହସମାଵୃତାମ୍ । ଅଶୋକଵନିକାଂ ସ୍ଫୀତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।। ୭.୪୨.
ଅନେକ ବସିବା ଘର ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ବନକୁ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଆସନେ ଚ ଶୁଭାକାରେ ପୁଷ୍ପପ୍ରକରଭୂଷିତେ । କୁଶାସ୍ତରଣସଂସ୍ତୀର୍ଣେ ରାମଃ ସନ୍ନିଷସାଦ ହ ।। ୭.୪୨.
ଫୁଲ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ କୁଶ ଘାସ ଦେଇ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ଆସନରେ ରାମ ବସିଲେ।
ସୀତାମାଦାଯଂ ହସ୍ତେନ ମଧୁମୈରେଯକଂ ଶୁଚି । ପାଯଯାମାସ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଶଚୀମିଵ ପୁରନ୍ଦରଃ ।। ୭.୪୨.
ଶୁଭ୍ର ମଧୁ ମିଶିତ ପାନ ହାତରେ ନେଇ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ପିଇବାକୁ ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀଙ୍କୁ ପାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମାଂସାନି ଚ ସମୃଷ୍ଟାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ରାମସ୍ଯାଭ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ କିଙ୍କରାସ୍ତୂର୍ଣମାହରନ୍ ।। ୭.୪୨.
ସେବକମାନେ ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧା ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଆଣିଦେଲେ।
ଉପାନୃତ୍ଯଂଶ୍ଚ ରାଜାନଂ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ । ବାଲାଶ୍ଚ ରୂପଵତ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପାନଵଶାନୁଗାଃ ।। ୭.୪୨.
ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦର୍ପଣୀୟ ଯୁବତୀମାନେ ମଦର ମଧୁରତାରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ମନୋଭିରାମା ରାମାସ୍ତା ରାମୋ ରମଯତାଂ ଵରଃ । ରମଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ପରମଭୂଷିତଃ ।। ୭.୪୨.
ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେଇ ନାରୀମାନେ ସଦା ଭୂଷିତ ଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ସ ତଯା ସୀତଯା ସାର୍ଧମାସୀନୋ ଵିରରାଜ ହ । ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ସହାସୀନୋ ଵସିଷ୍ଠ ଇଵ ତେଜସା ।। ୭.୪୨.
ସୀତା ସହ ବସିଥିବା ରାମ ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହ ବସିଥିବା ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଏଵଂ ରାମୋ ମୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ସୀତାଂ ସୁରସୁତୋପମାମ୍ । ରମଯାମାସ ଵୈଦେହୀମହନ୍ଯହନି ଦେଵଵତ୍ ।। ୭.୪୨.
ଏଭଳି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ରାମ, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ତଥା ତଯୋର୍ଵିହରତୋଃ ସୀତାରାଘଵଯୋଶ୍ଚିରମ୍ । ଅତ୍ଯକ୍ରାମଚ୍ଛୁଭଃ କାଲଃ ଶୈଶିରୋ ଭୋଗଦଃ ସଦା ।। ୭.୪୨.
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସୀତା ଓ ରାଘବ ମିଶି ଖେଳିବା ସମୟରେ, ଶୁଭ୍ର ଶୀତ ଋତୁ ଯାହା ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ କଟିଗଲା।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଗତାନି ସୁମହାତ୍ମନୋଃ । ପ୍ରାପ୍ତଯୋର୍ଵିଵିଧାନ୍ଭୋଗାନତୀତଃ ଶିଶିରାଗମଃ ।। ୭.୪୨.
ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶୀତ ଋତୁ ଶେଷ ହେଲା।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ଧର୍ମକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମଵିତ୍ । ଶେଷଂ ଦିଵସଭାଗାର୍ଧମନ୍ତଃପୁରଗତୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୪୨.
ପ୍ରଭାତରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ କାମ କରି, ଦିନର ଅଧା ଅଂଶ ଅନ୍ତଃପୁରରେ କାଟୁଥିଲେ।
ସୀତାପି ଦେଵକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକାନି ଵୈ । ଶ୍ଵଶ୍ରୂଣାମକରୋତ୍ପୂଜାଂ ସର୍ଵାସାମଵିଶେଷତଃ ।। ୭.୪୨.
ସୀତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ୱଶ୍ରୁମାନେକୁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ବିନା ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତତୋ ରାମଂ ଵିଚିତ୍ରାଭରଣାମ୍ବରା । ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ସହସ୍ରାକ୍ଷମୁପଵିଷ୍ଟଂ ଯଥା ଶଚୀ ।। ୭.୪୨.
ପରେ ସୀତା ବିଚିତ୍ର ଆଭୂଷଣ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯେପରି ଶଚୀ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଘଵଃ ପତ୍ନୀଂ କଲ୍ଯାଣେନ ସମନ୍ଵିତାମ୍ । ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୪୨.
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖି ରାଘବ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ କହିଲେ, 'ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ!'
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ଵରାରୋହାଂ ସୀତାଂ ସୁରସୁତୋପମାମ୍ । ଅପତ୍ଯଲାଭୋ ଵୈଦେହି ତ୍ଵଯି ମେ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୪୨.
ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି ଓ ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମ କହିଲେ, 'ଏ ବୈଦେହୀ, ଆମେ ସନ୍ତାନ ପାଇବାର ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି।'