ତଵ ଶାସନମାଜ୍ଞାଯ ଗତୋ ଽସ୍ମି ଭଵନଂ ପ୍ରତି । ଉପସ୍ଥାତୁଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ ଚ ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୪୧.
ତୁମ ଆଦେଶ ମାନି ମୁଁ ମହଲକୁ ଗଲି; ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମୋତେ ତୁମ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ କହିଲେ।
ନିର୍ଜିତସ୍ତ୍ଵଂ ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା । ନିହତ୍ଯ ଯୁଧି ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୪୧.
ମହାତ୍ମା ରାଘବ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଜୟ ରାବଣ ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କୁ ମାରି, ତୁମକୁ ଜିତିଛନ୍ତି।
ମମାପି ପରମା ପ୍ରୀତର୍ହତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାତ୍ମନି । ରାଵଣେ ସଗଣେ ଚୈଵ ସପୁତ୍ରେ ସହବାନ୍ଧଵେ ।। ୭.୪୧.
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବାରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି।
ସ ତ୍ଵଂ ରାମେଣ ଲଙ୍କାଯାଂ ନିର୍ଜିତଃ ପରମାତ୍ମନା । ଵହ ସୌମ୍ଯ ତମେଵ ତ୍ଵମହମାଜ୍ଞାପଯାମି ତେ ।। ୭.୪୧.
ଏହିପରି ରାମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାରେ ତୁମେ ଜିତିଗଲ; ଏବେ ମୃଦୁ ହୃଦୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛି।
ପରମୋ ହ୍ଯେଷ ମେ କାମୋ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ରାଘଵନନ୍ଦନମ୍ । ଵହେର୍ଲୋକସ୍ଯ ସଂଯାନଂ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ ।। ୭.୪୧.
ମୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଏହି; ହେ ରାଘବବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ଜଗତର ଯାତ୍ରା ବହନ କର; ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଯାଅ।
ସୋ ଽହଂ ଶାସନମାଜ୍ଞାଯ ଧନଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତ୍ଵତ୍ସକାଶମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ନିର୍ଵିଶଙ୍କଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ ମାମ୍ ।। ୭.୪୧.
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ମୁଁ ଭୟ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କର।
ଅଦୃଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଧନଦାଜ୍ଞଯା । ଚରାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭାଵେଣ ତଵାଜ୍ଞାଂ ପରିପାଲଯନ୍ ।। ୭.୪୧.
ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିଛି, ସଦା ତୁମ ଆଦେଶ ପାଳନ କରୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାମଃ ପୁଷ୍ପକେଣ ମହାବଲଃ । ଉଵାଚ ପୁଷ୍ପକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମାନଂ ପୁନରାଗତମ୍ ।। ୭.୪୧.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ବଳବାନ୍ ରାମ ପୁନି ଫେରିଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ଯଦ୍ଯେଵଂ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଽସ୍ତୁ ଵିମାନଵର ପୁଷ୍ପକ । ଆନୁକୂଲ୍ଯାଦ୍ଧନେଶସ୍ଯ ଵୃତ୍ତଦୋଷୋ ନ ନୋ ଭଵେତ୍ ।। ୭.୪୧.
ଯଦି ଏହିପରି, ତେବେ ହେ ବିମାନମାନ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; କୁବେରଙ୍କ କୃପାରେ ଆମର କୌଣସି ଦୋଷ ନ ହେଉ।
ଲାଜୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚୈଵ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହାବାହୂ ରାଘଵଃ ପୁଷ୍ପକଂ ତଦା ।। ୭.୪୧.
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଲାଜ, ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଦେଇ ପୁଷ୍ପକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଗମ୍ଯତାମିତି ଚୋଵାଚ ଆଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ସ୍ମରେ ଯଦା । ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ଗତୌ ସୌମ୍ଯ ମା ଵିଷାଦେନ ଯୋଜଯ । ପ୍ରତିଘାତଶ୍ଚ ତେ ମା ଭୂଦ୍ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛତୋ ଦିଶଃ ।। ୭.୪୧.
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କଲେ ଆସିଯିବା; ହେ ସାନ୍ତ, ସିଦ୍ଧମାନେକୁ ନେଇଯିବାରେ ଚିନ୍ତା କରନି, ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଚାହଁ, ଅବାଧରେ ଯାଅ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ରାମେଣ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜିତମ୍ । ଅଭିପ୍ରେତାଂ ଦିଶଂ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଯାତ୍ତତ୍ପୁଷ୍ପକଂ ତଦା ।। ୭.୪୧.
ଏଭଳି ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ବିଦାୟ ପାଇ, ସେହି ପୁଷ୍ପକ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଏଵମନ୍ତର୍ହିତେ ତସ୍ମିନ୍ପୁଷ୍ପକେ ସୁକୃତାତ୍ମନି । ଭରତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୪୧.
ସେହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପୁଷ୍ପକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଭରତ ହାତ ଜୋଡି ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଵିଧାତ୍ମନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଵୀର ପ୍ରଶାସତି । ଅମାନୁଷାଣାଂ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଵ୍ଯାହୃତାନି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ।। ୭.୪୧.
ହେ ବୀର, ତୁମ ଶାସନରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି; ଅମାନବୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କଥା ପୁନିପୁନି ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଅନାମଯଶ୍ଚ ସତ୍ଵାନାଂ ସାଗ୍ରୋ ମାସୋ ଗତୋ ହ୍ଯଯମ୍ । ଜୀର୍ଣାନାମପି ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ନାଯାତି ରାଘଵ ।। ୭.୪୧.
ଏହି ମାସର ସମାପ୍ତି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିରୋଗ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଘବ, ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉନାହାନ୍ତି।
ଅରୋଗପ୍ରସଵା ନାର୍ଯୋ ଵପୁଷ୍ମନ୍ତୋ ହି ମାନଵାଃ । ହର୍ଷଶ୍ଚାଭ୍ଯଧିକୋ ରାଜଞ୍ଜନସ୍ଯ ପୁରଵାସିନଃ ।। ୭.୪୧.
ନାରୀମାନେ କଷ୍ଟ ଛଡ଼ା ଜନ୍ମ ଦେଉଛନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ସହରର ଲୋକମାନେ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
କାଲେ ଵର୍ଷତି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାତଯନ୍ନମୃତଂ ପଯଃ । ଵାତାଶ୍ଚାପି ପ୍ରଵାନ୍ତ୍ଯେତେ ସ୍ପର୍ଶଯୁକ୍ତାଃ ସୁଖାଃ ଶିଵାଃ ।। ୭.୪୧.
ଠିକ୍ ସମୟରେ ବର୍ଷା ହେଉଛି, ମେଘରୁ ଅମୃତ ସଦୃଶ ପାଣି ପଡ଼ୁଛି, ଏବଂ ପବନ ମଧୁର ଏବଂ ଶୁଭ ଛୁଆଁ ସହିତ ବହୁଛି।
ଈଦୃଶୋ ଽନଶ୍ଵରୋ ରାଜା ଭଵେଦିତି ନରେଶ୍ଵରଃ । କଥଯନ୍ତି ପୁରେ ରାଜନ୍ପୌରଜାନପଦାସ୍ତଥା ।। ୭.୪୧.
ଏପରି ଅବିନାଶୀ ରାଜା ସଦା ରହୁନ୍ତୁ ବୋଲି ସହର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ଏତା ଵାଚଃ ସୁମଧୁରା ଭରତେନ ସମୀରିତାଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ନୃପସତ୍ତମଃ ।। ୭.୪୧.
ଭରତଙ୍କ ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ରାମ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପବିତ୍ର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ସ ଵିସୃଜ୍ଯ ତତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକଂ ହେମଭୂଷିତମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବାହୁରଶୋକଵନିକାଂ ତଦା ।। ୭.୪୨.
ତାପରେ ରାମ ହେମରେ ଶୋଭିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ଅଶୋକବନିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଚୂତୈଶ୍ଚ ତୁଙ୍ଗକାଲେଯକୈରପି । ଦେଵଦାରୁଵନୈଶ୍ଚାପି ସମନ୍ତାଦୁପଶୋଭିତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ସେଇ ବନଟି ସବୁଦିଗରୁ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ଆମ୍ବ, ଉଚ୍ଚ କାଳେୟ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଚମ୍ପକାଶୋକପୁନ୍ନାଗମଧୂକପନସାସନୈଃ । ଶୋଭିତାଂ ପାରିଜାତୈଶ୍ଚ ଵିଧୂମଜ୍ଵଲନପ୍ରଭୈଃ ।। ୭.୪୨.
ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ମଧୂକ, ପନସ ଓ ସାଳ ଗଛ, ଏବଂ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ପାରିଜାତ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଲୋଧ୍ରନୀପାର୍ଜୁନୈର୍ନାଗୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣାତିମୁକ୍ତକୈଃ । ମନ୍ଦାରକଦଲୀଗୁଲ୍ମଲତାଜାଲସମାଵୃତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ଲୋଧ୍ର, ନୀପ, ଅର୍ଜୁନ, ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଅତିମୁକ୍ତକ ଓ ମନ୍ଦାର, କଦଳୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲତାର ଝୁପୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଭିଃ କଦମ୍ବୈଶ୍ଚ ତଥା ଚ ଵକୁଲୈରପି । ଜମ୍ବୂଭିର୍ଦାଡିମୈଶ୍ଚୈଵ କୋଵିଦାରୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତାମ୍ ।। ୭.୪୨.
ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଜାମୁ, ଦାଡିମ୍ବ ଏବଂ କୋବିଦାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବନଟି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସର୍ଵଦା କୁସୁମୈ ରମ୍ଯୈଃ ଫଲଵଦ୍ଭିର୍ମନୋରମୈଃ । ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧରସୋପେତୈସ୍ତରୁଣାଙ୍କୁରପଲ୍ଲଵୈଃ ।। ୭.୪୨.
ସବୁବେଳେ ରମ୍ୟ ଫୁଲ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସ ଭରିଥିବା ନୂତନ କୁଞ୍ଚି ଓ କିଶଳୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ତଥୈଵ ତରୁଭିର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ପରିକଲ୍ପିତୈଃ । ଚାରୁପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପାଢ୍ଯୈର୍ମତ୍ତଭ୍ରମରସଙ୍କୁଲୈଃ ।। ୭.୪୨.
ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଗଛ, ରୂପସ୍ୱରୂପ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଫୁଲ-ପତ୍ରରେ ଭରିଥିବା, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
କୋକିଲୈର୍ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ଚ ନାନାଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଭିଃ । ଶୋଭିତାଂ ଶତଶଶ୍ଚିତ୍ରାଂ ଚୂତଵୃକ୍ଷାଵତଂସକୈଃ ।। ୭.୪୨.
କୋକିଳ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଶତଶଃ ଆମ୍ବ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବନଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ଶାତକୁମ୍ଭନିଭାଃ କେଚିତ୍କେଚିଦଗ୍ନିଶିଖୋପମାଃ । ନୀଲାଞ୍ଜନନିଭାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଭାନ୍ତି ତତ୍ରତ୍ଯପାଦପାଃ ।। ୭.୪୨.
କିଛି ଗଛ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, କିଛି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆଉ କିଛି କଳିଜିରି ପରି କଳା; ଏପରି ଅନେକ ଗଛ ସେଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସୁରଭୀଣି ଚ ପୁଷ୍ପାଣି ମାଲ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦୀର୍ଘିକା ଵିଵିଧାକାରାଃ ପୂର୍ଣାଃ ପରମଵାରିଣା ।। ୭.୪୨.
ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଳା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଦୀର୍ଘିକା, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।