ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଧର୍ମଵର୍ଜିତମ୍ । ଵାଯୁପ୍ରକୋପାତ୍ऺତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନିରଯସ୍ଥମିଵାଭଵତ୍ ।। ୭.୩୫.
ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ତିନି ଲୋକରେ ନ ଜପ, ନ ହୋମ, ନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନ ଧର୍ମ ରହିଲା; ସେମାନେ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ହେଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ସମାଧାଵନ୍ଦୁଃଖିତାଶ୍ଚ ସୁଖେଚ୍ଛଯା ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ମିଶି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏବଂ ସୁଖ ଆଶାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଦେଵା ମହୋଦରନିଭୋଦରାଃ । ତ୍ଵଯା ନୁ ଭଗଵନ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜାନାଥ ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ।। ୭.୩୫.
ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କର ଡେଉଳ ଗିରି ପରି ଫୁଲା, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ଭଗବାନ, ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତୋ ଽଯମସ୍ମାକମାଯୁଷଃ ପଵନଃ ପତିଃ । ସୋ ଽସ୍ମାନ୍ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା କସ୍ମାଦେଷୋ ଽଦ୍ଯ ସତ୍ତମ ।। ୭.୩୫.
'ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ବାୟୁକୁ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅଧିପତି କରିଛନ୍ତି; ସେ ଏବେ ଆମ ପ୍ରାଣର ମାଲିକ ହୋଇ, ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଉତ୍ତମ?'
ରୁରୋଧ ଦୁଃଖଂ ଜନଯନ୍ନନ୍ତଃପୁର ଇଵ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାଯୁନୋହତା ଵଯମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ସେ ଆମକୁ ଅଟକାଇ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗୃହରେ ଜଣେ ଜିଅକୁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖାଯାଏ; ଏହିକାରଣରୁ, ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।'
ଏତତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଜାନାଥଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । କାରଣାଦିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵାସୌ ପ୍ରଜାଃ ପୁନରଭାଷତ ।। ୭.୩୫.
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, 'ଏହା ହେଉଛି କାରଣ', ଏବଂ ପୁଣି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ କାରଣେ ଵାଯୁଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ଚ ରୁରୋଧ ଚ । ପ୍ରଜାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ସେଇ କାରଣ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ; ଏହା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।'
ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାମରେଶେନ ଇନ୍ଦ୍ରେଣାଦ୍ଯ ନିପାତିତଃ । ରାହୋର୍ଵଚନମାସ୍ଥାଯ ତତଃ ସ କୁପିତୋ ଽନିଲଃ ।। ୭.୩୫.
'ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ର, ଅମରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ରାହୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ବାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।'
ଅଶରୀରଃ ଶରୀରେଷୁ ଵାଯୁଶ୍ଚରତି ପାଲଯନ୍ । ଶରୀରଂ ହି ଵିନା ଵାଯୁଂ ସମତାଂ ଯାତି ଦାରୁଭିଃ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଚଳି ରହି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ; ବାୟୁ ଛାଡ଼ିଲେ ଦେହ ଲକଡ଼ା ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ।'
ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣଃ ସୁଖଂ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଵାଯୁନା ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ନ ସୁଖଂ ଵିନ୍ଦତେ ଜଗତ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ; ବାୟୁ ହେଉଛି ସୁଖ; ବାୟୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସବୁକିଛି। ବାୟୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଜଗତ କେବେ ସୁଖ ପାଏନାହିଁ।'
ଅଦ୍ଯୈଵ ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ଵାଯୁନା ଜଗଦାଯୁଷା । ଅଦ୍ଯୈଵ ତେ ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସାଃ କାଷ୍ଠକୁଡ୍ଯୋପମାଃ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୩୫.
'ଆଜି ବାୟୁ ଜଗତରୁ ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ଆଜି ତୁମେ ଶ୍ୱାସ ବିନା, ଲକଡ଼ା ଦେଉଳ ପରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହିଛ।'
ତଦ୍ଯାମସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମାରୁତୋ ରୁକ୍ପ୍ରଦୋ ହି ନଃ । ମା ଵିନାଶଂ ଗମିଷ୍ଯାମ ଅପ୍ରସାଦ୍ଯାଦିତେଃ ସୁତାଃ ।। ୭.୩୫.
'ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା; କାରଣ ସେ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଛାଡ଼ି, ନଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ତତଃ ପ୍ରଜାଭିଃ ସହିତଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୁଜଙ୍ଗଗୁହ୍ଯକୈଃ । ଜଗାମ ତତ୍ରାସ୍ଯତି ଯତ୍ର ମାରୁତଃ ସୁତଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଭିହତଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି, ପ୍ରଜା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ, ବାୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମାରିଦେଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଽର୍କଵୈଶ୍ଵାନରକାଞ୍ଚନପ୍ରଭଂ ସୁତଂ ତଦୋତ୍ସଙ୍ଗଗତଂ ସଦାଗତେଃ । ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୃପାମଥାକରୋତ୍ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵର୍ଷିଯକ୍ଷରାକ୍ଷସୈଃ ।। ୭.୩୫.
ସେଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସଦା ବାପାଙ୍କ ଆଂକୋରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଦୟା କଲେ।
ତତଃ ପିତାମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଯୁଃ ପୁତ୍ରଵଧାର୍ଦିତଃ । ଶିଶୁକଂ ତଂ ସମାଦାଯ ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଧାତୁରଗ୍ରତଃ ।। ୭.୩୬.
ତାପରେ, ବାୟୁ, ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
ଚଲକୁଣ୍ଡଲମୌଲିସ୍ରକ୍ତପନୀଯଵିଭୂଷଣଃ । ପାଦଯୋର୍ନ୍ଯପତଦ୍ଵାଯୁସ୍ତିସ୍ରୋପସ୍ଥାଯ ଵେଧସେ ।। ୭.୩୬.
ଡ଼ୋଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ମାଳା ଏବଂ ଜଳର ଗହନା ପିନ୍ଧି, ବାୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତିନିଥର ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତଂ ତୁ ଵେଦଵିଦା ତେନ ଲମ୍ବାଭରଣଶୋଭିନା । ଵାଯୁମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ହସ୍ତେନ ଶିଶୁଂ ତଂ ପରିମୃଷ୍ଟଵାନ୍ ।। ୭.୩୬.
ଯିଏ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ଲମ୍ବା ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଥିଲେ, ସେ ହାତ ଦେଇ ବାତାସକୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଛୁଇଁଲେ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରସ୍ତତଃ ସୋ ଽଥ ସଲୀଲଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା । ଜଲସିକ୍ତଂ ଯଥା ସସ୍ଯଂ ପୁନର୍ଜୀଵିତମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୩୬.
ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛୁଆଁ ମାତ୍ରରେ, ଶିଶୁଟି ଜଳ ଛିଟି ଦେଇଥିବା ଚାଷବାଲି ପରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲା।
ପ୍ରାଣଵନ୍ତମିମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଣୋ ଗନ୍ଧଵହୋ ମୁଦା । ଚଚାର ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ପୁରା ।। ୭.୩୬.
ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ ଦେଖି, ସୁଗନ୍ଧିତ ବାୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଚଳିଲା, ଆଉ ବନ୍ଧା ରହିଲା ନାହିଁ।
ମରୁଦ୍ରୋଧାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ମୁଦିତା ଽଭଵନ୍ । ଶୀତଦାହଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପଦ୍ମିନ୍ଯ ଇଵ ସାମ୍ବୁଜାଃ ।। ୭.୩୬.
ବାୟୁର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶୀତ ଓ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଅମଳ ମୁଗୁଟି ସହିତ ପଦ୍ମମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ତତସ୍ତ୍ରିଯୁଗ୍ମସ୍ତ୍ରିକକୁତ୍ऺିତ୍ରଧାମା ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତଃ । ଉଵାଚ ଦେଵତା ବ୍ରହ୍ମା ମାରୁତପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା ।। ୭.୩୬.
ତାପରେ, ତିନି ଶିଖର ଓ ତିନି ଯୁଗଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋ ମହେନ୍ଦ୍ରେଶଵରୁଣପ୍ରଜେଶ୍ଵରଧନେଶ୍ଵରାଃ । ଜାନତାମପି ଵଃ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ହିତମ୍ ।। ୭.୩୬.
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ପ୍ରଜାପତି, ଧନର ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଛ, ତଥାପି ମୁଁ କିଛି କହିବି; ଭଲ ପାଇବା ପାଇଁ ଶୁଣ।
ଅନେନ ଶିଶୁନା କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଦ୍ଵଦଧ୍ଵଂ ଵରାନ୍ସର୍ଵେ ମାରୁତସ୍ଯାସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟଯେ ।। ୭.୩୬.
ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏକ କାମ କରିବାକୁ ପଡିବ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବର ଦିଅ।
ତତଃ ସହସ୍ରନଯନଃ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ଶୁଭାନନଃ । କୁଶେଶଯମଯୀଂ ମାଲାମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯେଦଂ ଵଚୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୩୬.
ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମରେ ତିଆରି ମାଳା ଉଠାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମତ୍କରୋତ୍ସୃଷ୍ଟଵଜ୍ରେଣ ହନୁରସ୍ଯ ଯଥା ହତଃ । ନାମ୍ନା ଵୈ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ଭଵିତା ହନୁମାନିତି ।। ୭.୩୬.
ମୋର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ହନୁ ଆଘାତ ପାଇଥିଲା; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ 'ହନୁମାନ', ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଡାକାଯିବ।
ଅହମସ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପରମଂ ଵରମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଇତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵଜ୍ରସ୍ଯ ମମାଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୬.
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଉଛି: ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୋର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କେବେ ମରାଯିବେ ନାହିଁ।
ମାର୍ତଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଭଗଵାଂସ୍ତିମିରାପହଃ । ତେଜସୋ ଽସ୍ଯ ମଦୀଯସ୍ଯ ଦଦାମି ଶତିକାଂ କଲାମ୍ ।। ୭.୩୬.
ତାପରେ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ ମୋର ତେଜର ଏକ ଅଂଶ ତାଙ୍କୁ ଦେଉଛି।
ଯଦା ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଧ୍ଯେତୁଂ ଶକ୍ତିରସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଦାସ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଦାସ୍ଯାମି ଯେନ ଵାଗ୍ଗ୍ମୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୬.
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାର ଶକ୍ତି ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଚତୁର୍ ଭାଷଣ କରିପାରିବେ।
ନଚାସ୍ଯ ଭଵିତା କଶ୍ଚିତ୍ସଦୃଶଃ ଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶନେ । ଵରୁଣଶ୍ଚ ଵରଂ ପ୍ରାଦାନ୍ନାସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵର୍ଷାଯୁତଶତେନାପି ମତ୍ପାଶାଦୁଦକାଦପି ।। ୭.୩୬.
ଶାସ୍ତ୍ର ବୁଝିବାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ହେବେ ନାହିଁ; ବରୁଣ ଏହି ବର ଦେଲେ ଯେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ପାଶ କିମ୍ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ।
ଯମୋ ଦଣ୍ଡାଦଵଧ୍ଯତ୍ଵମରୋଗତ୍ଵଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଵରଂ ଦଦାମି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଵିଷାଦଂ ଚ ସଂଯୁଗେ ।। ୭.୩୬.
ଯମ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡରୁ ଅମର୍ୟାଦା ଓ ସଦା ରୋଗ ରହିତ ଥିବାର ବର ଦେଲେ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ମନ ଭଙ୍ଗ ହେବ ନାହିଁ।