ଇନ୍ଦ୍ରମାଶଂସମାନସ୍ତୁ ତ୍ରାତାରଂ ସିଂହିକାସୁତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରେତି ସଂତ୍ରାସାନ୍ମୁହୁର୍ମହୁରଭାଷତ ।। ୭.୩୫.
ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାହୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଆଶା କରି, ଭୟରେ ବାରମ୍ବାର 'ଇନ୍ଦ୍ର! ଇନ୍ଦ୍ର!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ରାହୋର୍ଵିକ୍ରୋଶମାନସ୍ଯ ପ୍ରାଗେଵାଲକ୍ଷିତଂ ସ୍ଵରମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରୋଵାଚ ମା ଭୈଷୀରହମେନଂ ନିଷୂଦଯେ ।। ୭.୩୫.
ରାହୁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ଭୟ କରନିଅ, ମୁଁ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବି।'
ଐରାଵତଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହତ୍ତଦିଦମିତ୍ଯପି । ଫଲଂ ମତ୍ଵା ହସ୍ତିରାଜମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ମାରୁତିଃ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଦେଖି, ମାରୁତି ଏହି ବଡ଼ ହାତୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମାନି ତାହାର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତଥାସ୍ଯ ଧାଵତୋ ରୂପମୈରାଵତଜିଘୃକ୍ଷଯା । ମୁହୂର୍ତମଭଵଦ୍ଘୋରମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ୍ଯୋରିଵ ଭାସ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏଇରାବତକୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ରୂପ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଗଲା।
ଏଵମାଧାଵମାନଂ ତୁ ନାତିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶଚୀପତିଃ । ହସ୍ତାନ୍ତାଦତିମୁକ୍ତେନ କୁଲିଶେନାଭ୍ଯତାଡଯତ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏଭଳି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି କ୍ରୋଧିତ ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଗିରୌ ପପାତୈଷ ଇନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରାଭିତାଡିତଃ । ପତମାନସ୍ଯ ଚୈତସ୍ଯ ଵାମୋ ହନୁରଭଜ୍ଯତ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ, ହନୁମାନ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଓ ପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ବାମ ହନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପତିତେ ବାଲେ ଵଜ୍ରତାଡନଵିହ୍ଵଲେ । ଚୁକ୍ରୋଧେନ୍ଦ୍ରାଯ ପଵନଃ ପ୍ରଜାନାମହିତାଯ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ଶିଶୁ ହନୁମାନ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଅଚେତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ପବନଦେବ ଜନମାନଙ୍କ ଅନିଷ୍ଟ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଚାରଂ ସ ତୁ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ତର୍ଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତଂ ଶିଶୁମାଦାଯ ମାରୁତଃ ।। ୭.୩୫.
ପବନଦେବ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଣି, ନିଜ ପୁଅ ମାରୁତିକୁ ନେଇ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଣ୍ମୂତ୍ରାଶଯମାଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ ପରମାର୍ତିକୃତ୍ । ରୁରୋଧ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଥା ଵର୍ଷାଣି ଵାସଵଃ ।। ୭.୩୫.
ମଳମୁତ୍ରର ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ଦେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତିଉଁ ବର୍ଷାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି।
ଵାଯୁପ୍ରକୋପାଦ୍ଭୂତାନି ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସାନି ସର୍ଵତଃ । ସନ୍ଧିଭିର୍ଭିଦ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ କାଷ୍ଠଭୂତାନି ଜଜ୍ଞିରେ ।। ୭.୩୫.
ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁନଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଗଠିଅଂଶ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ, ଗଛର ଲକଡ଼ା ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଧର୍ମଵର୍ଜିତମ୍ । ଵାଯୁପ୍ରକୋପାତ୍ऺତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନିରଯସ୍ଥମିଵାଭଵତ୍ ।। ୭.୩୫.
ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ତିନି ଲୋକରେ ନ ଜପ, ନ ହୋମ, ନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନ ଧର୍ମ ରହିଲା; ସେମାନେ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ହେଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ସମାଧାଵନ୍ଦୁଃଖିତାଶ୍ଚ ସୁଖେଚ୍ଛଯା ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ମିଶି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏବଂ ସୁଖ ଆଶାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଦେଵା ମହୋଦରନିଭୋଦରାଃ । ତ୍ଵଯା ନୁ ଭଗଵନ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜାନାଥ ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ।। ୭.୩୫.
ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କର ଡେଉଳ ଗିରି ପରି ଫୁଲା, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ଭଗବାନ, ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତୋ ଽଯମସ୍ମାକମାଯୁଷଃ ପଵନଃ ପତିଃ । ସୋ ଽସ୍ମାନ୍ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା କସ୍ମାଦେଷୋ ଽଦ୍ଯ ସତ୍ତମ ।। ୭.୩୫.
'ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ବାୟୁକୁ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅଧିପତି କରିଛନ୍ତି; ସେ ଏବେ ଆମ ପ୍ରାଣର ମାଲିକ ହୋଇ, ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଉତ୍ତମ?'
ରୁରୋଧ ଦୁଃଖଂ ଜନଯନ୍ନନ୍ତଃପୁର ଇଵ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାଯୁନୋହତା ଵଯମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ସେ ଆମକୁ ଅଟକାଇ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗୃହରେ ଜଣେ ଜିଅକୁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖାଯାଏ; ଏହିକାରଣରୁ, ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।'
ଏତତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଜାନାଥଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । କାରଣାଦିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵାସୌ ପ୍ରଜାଃ ପୁନରଭାଷତ ।। ୭.୩୫.
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, 'ଏହା ହେଉଛି କାରଣ', ଏବଂ ପୁଣି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ କାରଣେ ଵାଯୁଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ଚ ରୁରୋଧ ଚ । ପ୍ରଜାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ସେଇ କାରଣ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ; ଏହା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।'
ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାମରେଶେନ ଇନ୍ଦ୍ରେଣାଦ୍ଯ ନିପାତିତଃ । ରାହୋର୍ଵଚନମାସ୍ଥାଯ ତତଃ ସ କୁପିତୋ ଽନିଲଃ ।। ୭.୩୫.
'ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ର, ଅମରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ରାହୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ବାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।'
ଅଶରୀରଃ ଶରୀରେଷୁ ଵାଯୁଶ୍ଚରତି ପାଲଯନ୍ । ଶରୀରଂ ହି ଵିନା ଵାଯୁଂ ସମତାଂ ଯାତି ଦାରୁଭିଃ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଚଳି ରହି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ; ବାୟୁ ଛାଡ଼ିଲେ ଦେହ ଲକଡ଼ା ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ।'
ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣଃ ସୁଖଂ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଵାଯୁନା ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ନ ସୁଖଂ ଵିନ୍ଦତେ ଜଗତ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ; ବାୟୁ ହେଉଛି ସୁଖ; ବାୟୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସବୁକିଛି। ବାୟୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଜଗତ କେବେ ସୁଖ ପାଏନାହିଁ।'
ଅଦ୍ଯୈଵ ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ଵାଯୁନା ଜଗଦାଯୁଷା । ଅଦ୍ଯୈଵ ତେ ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସାଃ କାଷ୍ଠକୁଡ୍ଯୋପମାଃ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୩୫.
'ଆଜି ବାୟୁ ଜଗତରୁ ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ଆଜି ତୁମେ ଶ୍ୱାସ ବିନା, ଲକଡ଼ା ଦେଉଳ ପରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହିଛ।'
ତଦ୍ଯାମସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମାରୁତୋ ରୁକ୍ପ୍ରଦୋ ହି ନଃ । ମା ଵିନାଶଂ ଗମିଷ୍ଯାମ ଅପ୍ରସାଦ୍ଯାଦିତେଃ ସୁତାଃ ।। ୭.୩୫.
'ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା; କାରଣ ସେ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଛାଡ଼ି, ନଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ତତଃ ପ୍ରଜାଭିଃ ସହିତଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୁଜଙ୍ଗଗୁହ୍ଯକୈଃ । ଜଗାମ ତତ୍ରାସ୍ଯତି ଯତ୍ର ମାରୁତଃ ସୁତଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଭିହତଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି, ପ୍ରଜା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ, ବାୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମାରିଦେଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଽର୍କଵୈଶ୍ଵାନରକାଞ୍ଚନପ୍ରଭଂ ସୁତଂ ତଦୋତ୍ସଙ୍ଗଗତଂ ସଦାଗତେଃ । ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୃପାମଥାକରୋତ୍ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵର୍ଷିଯକ୍ଷରାକ୍ଷସୈଃ ।। ୭.୩୫.
ସେଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସଦା ବାପାଙ୍କ ଆଂକୋରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଦୟା କଲେ।
ତତଃ ପିତାମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଯୁଃ ପୁତ୍ରଵଧାର୍ଦିତଃ । ଶିଶୁକଂ ତଂ ସମାଦାଯ ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଧାତୁରଗ୍ରତଃ ।। ୭.୩୬.
ତାପରେ, ବାୟୁ, ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
ଚଲକୁଣ୍ଡଲମୌଲିସ୍ରକ୍ତପନୀଯଵିଭୂଷଣଃ । ପାଦଯୋର୍ନ୍ଯପତଦ୍ଵାଯୁସ୍ତିସ୍ରୋପସ୍ଥାଯ ଵେଧସେ ।। ୭.୩୬.
ଡ଼ୋଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ମାଳା ଏବଂ ଜଳର ଗହନା ପିନ୍ଧି, ବାୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତିନିଥର ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତଂ ତୁ ଵେଦଵିଦା ତେନ ଲମ୍ବାଭରଣଶୋଭିନା । ଵାଯୁମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ହସ୍ତେନ ଶିଶୁଂ ତଂ ପରିମୃଷ୍ଟଵାନ୍ ।। ୭.୩୬.
ଯିଏ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ଲମ୍ବା ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଥିଲେ, ସେ ହାତ ଦେଇ ବାତାସକୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଛୁଇଁଲେ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରସ୍ତତଃ ସୋ ଽଥ ସଲୀଲଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା । ଜଲସିକ୍ତଂ ଯଥା ସସ୍ଯଂ ପୁନର୍ଜୀଵିତମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୩୬.
ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛୁଆଁ ମାତ୍ରରେ, ଶିଶୁଟି ଜଳ ଛିଟି ଦେଇଥିବା ଚାଷବାଲି ପରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲା।
ପ୍ରାଣଵନ୍ତମିମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଣୋ ଗନ୍ଧଵହୋ ମୁଦା । ଚଚାର ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ପୁରା ।। ୭.୩୬.
ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ ଦେଖି, ସୁଗନ୍ଧିତ ବାୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଚଳିଲା, ଆଉ ବନ୍ଧା ରହିଲା ନାହିଁ।
ମରୁଦ୍ରୋଧାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ମୁଦିତା ଽଭଵନ୍ । ଶୀତଦାହଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପଦ୍ମିନ୍ଯ ଇଵ ସାମ୍ବୁଜାଃ ।। ୭.୩୬.
ବାୟୁର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶୀତ ଓ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଅମଳ ମୁଗୁଟି ସହିତ ପଦ୍ମମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।