ଅନେନ ସ ପରାମୃଷ୍ଟୋ ରାମ ସୂର୍ଯରଥୋପରି । ଅପକ୍ରାନ୍ତସ୍ତତସ୍ତ୍ରସ୍ତୋ ରାହୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମର୍ଦନଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ରାହୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଛୁଁଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ସ ଇନ୍ଦ୍ରଭଵନଂ ଗତ୍ଵା ସରୋଷଃ ସିଂହିକାସୁତଃ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାହୁ କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଭୂଁହି ଚମେଇ, ଦେବମାନେ ଘେରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବୁଭୁକ୍ଷାପନଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କୌ ମମ ଵାସଵ । କିମିଦଂ ତତ୍ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତମନ୍ଯସ୍ଯ ବଲଵୃତ୍ରହନ୍ ।। ୭.୩୫.
ହେ ବୃତ୍ରସୁଦନ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ ଭୁଖ ଶାନ୍ତ କରିବା ଶକ୍ତି ଦେଇଛ, ତେବେ ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଲେ?
ଅଦ୍ଯାହଂ ପର୍ଵକାଲେ ତୁ ଜିଘୃକ୍ଷୁଃ ସୂର୍ଯମାଗତଃ । ଅଥାନ୍ଯୋ ରାହୁରାସାଦ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ସହସା ରଵିମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଆଜି ପର୍ବକାଳରେ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାହୁ ଆସି ରବିଙ୍କୁ ଧରିନେଲା।
ସ ରାହୋର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାସଵଃ ସମ୍ଭ୍ରମାନ୍ଵିତଃ । ଉତ୍ପପାତାସନଂ ହିତ୍ଵା ଚୋଦ୍ଵହନ୍କାଞ୍ଚନୀଂ ସ୍ରଜମ୍ ।। ୭.୩୫.
ରାହୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ଭରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ସୁନାର ମାଳା ନେଇ ଉଠିଲେ।
ତତଃ କୈଲାସକୂଟାଭଂ ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ମଦସ୍ରଵମ୍ । ଶୃଙ୍ଗାରଧାରିଣଂ ପ୍ରାଂଶୁଂ ସ୍ଵର୍ଣଘଣ୍ଟାଟ୍ଟହାସିନମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବଡ଼, ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ, ମଦ ଝରୁଥିବା, ଶୋଭାମୟ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ସୁନାର ଘଣ୍ଟା ଲଗାଇଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଃ କରୀନ୍ଦ୍ରମାରୁହ୍ଯ ରାହୁଂ କୃତ୍ଵା ପୁରଃସରମ୍ । ପ୍ରାଯାଦ୍ଯତ୍ରାଭଵତ୍ସୂର୍ଯଃ ସହାନେନ ହନୂମତା ।। ୭.୩୫.
ଇନ୍ଦ୍ର ହାତୀରାଜ ଉପରେ ବସି, ରାହୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ହନୁମାନ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଅଥାତିରଭସେନାଗାଦ୍ରାହୁରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵାସଵମ୍ । ଅନେନ ଚ ସ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଧାଵଞ୍ଛୈଲକୂଟଵତ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ରାହୁ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ ସୂର୍ଯଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରାହୁଂ ଫଲମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ । ଉତ୍ପପାତ ପୁନର୍ଵ୍ଯୋମ ଗ୍ରହୀତୁଂ ସିଂହିକାସୁତମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ରାହୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ମାରୁତି ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଲାଫିଲେ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଧରିବାକୁ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯାର୍କମିମଂ ରାମ ପ୍ରଧାଵନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍ । ଅଵେକ୍ଷ୍ଯୈଵଂ ପରାଵୃତ୍ତ୍ଯ ମୁଖଶେଷଃ ପରାଙ୍ମୁଖଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ମାକଡ଼ ହନୁମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ରାହୁଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ଦେଖି, ରାହୁ ମୁହଁ ମାତ୍ର ଦେଖାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଛକୁ ଘୁରି, ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରମାଶଂସମାନସ୍ତୁ ତ୍ରାତାରଂ ସିଂହିକାସୁତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରେତି ସଂତ୍ରାସାନ୍ମୁହୁର୍ମହୁରଭାଷତ ।। ୭.୩୫.
ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାହୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଆଶା କରି, ଭୟରେ ବାରମ୍ବାର 'ଇନ୍ଦ୍ର! ଇନ୍ଦ୍ର!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ରାହୋର୍ଵିକ୍ରୋଶମାନସ୍ଯ ପ୍ରାଗେଵାଲକ୍ଷିତଂ ସ୍ଵରମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରୋଵାଚ ମା ଭୈଷୀରହମେନଂ ନିଷୂଦଯେ ।। ୭.୩୫.
ରାହୁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ଭୟ କରନିଅ, ମୁଁ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବି।'
ଐରାଵତଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହତ୍ତଦିଦମିତ୍ଯପି । ଫଲଂ ମତ୍ଵା ହସ୍ତିରାଜମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ମାରୁତିଃ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଦେଖି, ମାରୁତି ଏହି ବଡ଼ ହାତୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମାନି ତାହାର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତଥାସ୍ଯ ଧାଵତୋ ରୂପମୈରାଵତଜିଘୃକ୍ଷଯା । ମୁହୂର୍ତମଭଵଦ୍ଘୋରମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ୍ଯୋରିଵ ଭାସ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏଇରାବତକୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ରୂପ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଗଲା।
ଏଵମାଧାଵମାନଂ ତୁ ନାତିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶଚୀପତିଃ । ହସ୍ତାନ୍ତାଦତିମୁକ୍ତେନ କୁଲିଶେନାଭ୍ଯତାଡଯତ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏଭଳି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି କ୍ରୋଧିତ ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଗିରୌ ପପାତୈଷ ଇନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରାଭିତାଡିତଃ । ପତମାନସ୍ଯ ଚୈତସ୍ଯ ଵାମୋ ହନୁରଭଜ୍ଯତ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ, ହନୁମାନ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଓ ପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ବାମ ହନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପତିତେ ବାଲେ ଵଜ୍ରତାଡନଵିହ୍ଵଲେ । ଚୁକ୍ରୋଧେନ୍ଦ୍ରାଯ ପଵନଃ ପ୍ରଜାନାମହିତାଯ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ଶିଶୁ ହନୁମାନ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଅଚେତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ପବନଦେବ ଜନମାନଙ୍କ ଅନିଷ୍ଟ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଚାରଂ ସ ତୁ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ତର୍ଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତଂ ଶିଶୁମାଦାଯ ମାରୁତଃ ।। ୭.୩୫.
ପବନଦେବ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଣି, ନିଜ ପୁଅ ମାରୁତିକୁ ନେଇ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଣ୍ମୂତ୍ରାଶଯମାଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ ପରମାର୍ତିକୃତ୍ । ରୁରୋଧ ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଥା ଵର୍ଷାଣି ଵାସଵଃ ।। ୭.୩୫.
ମଳମୁତ୍ରର ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ଦେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତିଉଁ ବର୍ଷାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି।
ଵାଯୁପ୍ରକୋପାଦ୍ଭୂତାନି ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସାନି ସର୍ଵତଃ । ସନ୍ଧିଭିର୍ଭିଦ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ କାଷ୍ଠଭୂତାନି ଜଜ୍ଞିରେ ।। ୭.୩୫.
ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁନଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଗଠିଅଂଶ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ, ଗଛର ଲକଡ଼ା ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଧର୍ମଵର୍ଜିତମ୍ । ଵାଯୁପ୍ରକୋପାତ୍ऺତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନିରଯସ୍ଥମିଵାଭଵତ୍ ।। ୭.୩୫.
ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ତିନି ଲୋକରେ ନ ଜପ, ନ ହୋମ, ନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ନ ଧର୍ମ ରହିଲା; ସେମାନେ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ହେଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ସମାଧାଵନ୍ଦୁଃଖିତାଶ୍ଚ ସୁଖେଚ୍ଛଯା ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ମିଶି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏବଂ ସୁଖ ଆଶାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଦେଵା ମହୋଦରନିଭୋଦରାଃ । ତ୍ଵଯା ନୁ ଭଗଵନ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜାନାଥ ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ।। ୭.୩୫.
ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କର ଡେଉଳ ଗିରି ପରି ଫୁଲା, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ଭଗବାନ, ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତୋ ଽଯମସ୍ମାକମାଯୁଷଃ ପଵନଃ ପତିଃ । ସୋ ଽସ୍ମାନ୍ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା କସ୍ମାଦେଷୋ ଽଦ୍ଯ ସତ୍ତମ ।। ୭.୩୫.
'ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ବାୟୁକୁ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅଧିପତି କରିଛନ୍ତି; ସେ ଏବେ ଆମ ପ୍ରାଣର ମାଲିକ ହୋଇ, ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଉତ୍ତମ?'
ରୁରୋଧ ଦୁଃଖଂ ଜନଯନ୍ନନ୍ତଃପୁର ଇଵ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵାଯୁନୋହତା ଵଯମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ସେ ଆମକୁ ଅଟକାଇ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗୃହରେ ଜଣେ ଜିଅକୁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖାଯାଏ; ଏହିକାରଣରୁ, ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।'
ଏତତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଜାନାଥଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । କାରଣାଦିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵାସୌ ପ୍ରଜାଃ ପୁନରଭାଷତ ।। ୭.୩୫.
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, 'ଏହା ହେଉଛି କାରଣ', ଏବଂ ପୁଣି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ କାରଣେ ଵାଯୁଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ଚ ରୁରୋଧ ଚ । ପ୍ରଜାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ସେଇ କାରଣ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ; ଏହା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।'
ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାମରେଶେନ ଇନ୍ଦ୍ରେଣାଦ୍ଯ ନିପାତିତଃ । ରାହୋର୍ଵଚନମାସ୍ଥାଯ ତତଃ ସ କୁପିତୋ ଽନିଲଃ ।। ୭.୩୫.
'ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ର, ଅମରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ରାହୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ବାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।'
ଅଶରୀରଃ ଶରୀରେଷୁ ଵାଯୁଶ୍ଚରତି ପାଲଯନ୍ । ଶରୀରଂ ହି ଵିନା ଵାଯୁଂ ସମତାଂ ଯାତି ଦାରୁଭିଃ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଚଳି ରହି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ; ବାୟୁ ଛାଡ଼ିଲେ ଦେହ ଲକଡ଼ା ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ।'
ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣଃ ସୁଖଂ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଵାଯୁନା ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ନ ସୁଖଂ ଵିନ୍ଦତେ ଜଗତ୍ ।। ୭.୩୫.
'ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ; ବାୟୁ ହେଉଛି ସୁଖ; ବାୟୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସବୁକିଛି। ବାୟୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଜଗତ କେବେ ସୁଖ ପାଏନାହିଁ।'