ନହି ଵେଦିତଵାନ୍ମନ୍ଯେ ହନୂମାନାତ୍ମନୋ ବଲମ୍ । ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଞ୍ଜୀଵିତେଷ୍ଟଂ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତଂ ଵାନରାଧିପମ୍ ।। ୭.୩୫.
ମୋ ମନେ ହୁଏ, ହନୁମାନ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଥିଲେ।
ଏତନ୍ମେ ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଂ ହନୂମତି ମହାମତୌ । ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯାମରପୂଜିତ ।। ୭.୩୫.
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ହନୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯଥାଯଥ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହେତୁଯୁକ୍ତମୃଷିସ୍ତଦା । ହନୂମତଃ ସମକ୍ଷଂ ତମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୩୫.
ରାଘବଙ୍କର ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ତାହାକୁ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ସତ୍ଯମେତଦ୍ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ହନୂମତଃ । ନ ବଲେ ଵିଦ୍ଯତେ ତୁଲ୍ଯୋ ନ ଗତୌ ନ ମତୌ ପରଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ହନୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ। ଶକ୍ତି, ଦ୍ରୁତତା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଅମୋଘଶାପୈଃ ଶପ୍ତସ୍ତୁ ଦତ୍ତୋ ଽସ୍ଯ ମୁନିଭିଃ ପୁରା । ନ ଵେତ୍ତା ହି ବଲଂ ଯେନ ବଲୀ ସନ୍ନିରିମର୍ଦନଃ ।। ୭.୩୫.
ପୂର୍ବେ ମୁନିମାନେ ଅମୋଘ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ବାଲ୍ଯେ ଽପ୍ଯେତେନ ଯତ୍କର୍ମ କୃତଂ ରାମ ମହାବଲ । ତନ୍ନ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯମିତି ବାଲତଯା ଽ ଽସ୍ଯତେ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ତାଙ୍କ ଶୈଶବରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶିଶୁଭାବ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅବରୋଧିତ।
ଯଦି ଵା ଽସ୍ତି ତ୍ଵଭିପ୍ରାଯସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୋତୁଂ ତଵ ରାଘଵ । ସମାଧାଯ ମତିଂ ରାମ ନିଶାମଯ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଯଦି ତୁମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ସୂର୍ଯଦତ୍ତଵରସ୍ଵର୍ଣଃ ସୁମେରୁର୍ନାମ ପର୍ଵତଃ । ଯତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ କେସରୀ ନାମ ଵୈ ପିତା ।। ୭.୩୫.
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଉପରେ ଚମକୁଥିବା ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପିତା କେସରୀ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ବଭୂଵୈଷା ହ୍ଯଞ୍ଜନେତି ପରିଶ୍ରୁତା । ଜନଯାମାସ ତସ୍ଯାଂ ଵୈ ଵାଯୁରାତ୍ମଜମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବାୟୁଦେବ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଶାଲିଶୂକନିଭାଭାସଂ ପ୍ରାସୂତାମୁଂ ତଦା ଽଞ୍ଜନା । ଫଲାନ୍ଯାହର୍ତୁକାମା ଵୈ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ଗହନେଚରା ।। ୭.୩୫.
ଅଞ୍ଜନା ସେତେବେଳେ ଧାନ ଓ ଟିଉଁ ପିଲା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ଫଳ ଆଣିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ଏଷ ମାତୁର୍ଵିଯୋଗାଚ୍ଚ କ୍ଷୁଧଯା ଚ ଭୃଶାର୍ଦିତଃ । ରୁରୋଦ ଶିଶୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଶିଶୁଃ ଶରଵଣେ ଯଥା ।। ୭.୩୫.
ମାଆଁଠାରୁ ଦୂର ଓ ଭୋକରେ ବେଶି ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଶିଶୁ ବହୁତ କନ୍ଦିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଶୁ କନ୍ଦେ।
ତଦୋଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ଜପାପୁଷ୍ପୋତ୍କରୋପମମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଫଲଲୋଭାଚ୍ଚ ହ୍ଯୁତ୍ପପାତ ରଵିଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୩୫.
ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜପା ଫୁଲ ଗୁଛ ପରି ଦେଖି, ଫଳ ଲୋଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଲାଫ ଦେଲେ।
ବାଲାର୍କାଭିମୁଖୋ ବାଲୋ ବାଲାର୍କ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍ । ଗ୍ରହୀତୁକାମୋ ବାଲାର୍କଂ ପ୍ଲଵତେ ଽମ୍ବରମଧ୍ଯଗଃ ।। ୭.୩୫.
ଏହି ଶିଶୁ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼ିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ପ୍ଲଵମାନେ ତୁ ଶିଶୁଭାଵେ ହନୂମତି । ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସୁମହାନଭୂତ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏପରି ଶିଶୁ ହନୁମାନ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନାପ୍ଯେଵଂ ଵେଗଵାନ୍ଵାଯୁର୍ଗରୁଡୋ ଵା ମନସ୍ତଥା । ଯଥା ଽଯଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ କ୍ରମତେ ଽମ୍ବରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକାଶ ଚାଲିପାରିବାକୁ ବାୟୁ, ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ମନ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ଯେପରି ବାୟୁପୁତ୍ର ଏବେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଛନ୍ତି।
ଯଦି ତାଵଚ୍ଛିଶୋରସ୍ଯ ତ୍ଵୀଦୃଶୋ ଗତିଵିକ୍ରମଃ । ଯୌଵନଂ ବଲମାସାଦ୍ଯ କଥଂ ଵେଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୫.
ଯଦି ଏହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ଦ୍ରୁତତା ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଉଛି, ତେବେ ଯୁବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଗତି କେମିତି ହେବ?
ତମନୁପ୍ଲଵତେ ଵାଯୁଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଂ ପୁତ୍ରମାତ୍ମନଃ । ସୂର୍ଯଦାହଭଯାଦ୍ରକ୍ଷଂସ୍ତୁଷାରଚଯଶୀତଲଃ ।। ୭.୩୫.
ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ବାୟୁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରି, ତୁଷାର ଗୁଛ ପରି ଶୀତଳତା ଦେଲେ।
ବହୁଯୋଜନସାହସ୍ରଂ କ୍ରମତ୍ଯେଷ ଗତୋମ୍ବରମ୍ । ପିତୁର୍ବଲାଚ୍ଚ ବାଲ୍ଯାଚ୍ଚ ଭାସ୍କରାଭ୍ଯାଶମାଗତଃ ।। ୭.୩୫.
ସେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟରେ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଚାଲିଗଲେ, ପିତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଶିଶୁ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶିଶୁରେଷ ତ୍ଵଦୋଷଜ୍ଞ ଇତି ମତ୍ଵା ଦିଵାକରଃ । କାର୍ଯଂ ଚାତ୍ର ସମାଯତ୍ତମିତ୍ଯେଵଂ ନ ଦଦାହ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ, 'ଏହିଏ ଏକ ଦୋଷ ଅଜ୍ଞାନ ଶିଶୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ', ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ଯମେଵ ଦିଵସଂ ହ୍ଯେଷ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଭାସ୍କରଂ ପ୍ଲୁତଃ । ତମେଵ ଦିଵସଂ ରାହୁର୍ଜିଘୃକ୍ଷତି ଦିଵାକରମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଯେ ଦିନ ସେ ଶିଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଉଡ଼ିଥିଲେ, ସେଇ ଦିନ ରାହୁ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଅନେନ ସ ପରାମୃଷ୍ଟୋ ରାମ ସୂର୍ଯରଥୋପରି । ଅପକ୍ରାନ୍ତସ୍ତତସ୍ତ୍ରସ୍ତୋ ରାହୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମର୍ଦନଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ରାହୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଛୁଁଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ସ ଇନ୍ଦ୍ରଭଵନଂ ଗତ୍ଵା ସରୋଷଃ ସିଂହିକାସୁତଃ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାହୁ କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଭୂଁହି ଚମେଇ, ଦେବମାନେ ଘେରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବୁଭୁକ୍ଷାପନଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କୌ ମମ ଵାସଵ । କିମିଦଂ ତତ୍ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତମନ୍ଯସ୍ଯ ବଲଵୃତ୍ରହନ୍ ।। ୭.୩୫.
ହେ ବୃତ୍ରସୁଦନ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ ଭୁଖ ଶାନ୍ତ କରିବା ଶକ୍ତି ଦେଇଛ, ତେବେ ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଲେ?
ଅଦ୍ଯାହଂ ପର୍ଵକାଲେ ତୁ ଜିଘୃକ୍ଷୁଃ ସୂର୍ଯମାଗତଃ । ଅଥାନ୍ଯୋ ରାହୁରାସାଦ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ସହସା ରଵିମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଆଜି ପର୍ବକାଳରେ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାହୁ ଆସି ରବିଙ୍କୁ ଧରିନେଲା।
ସ ରାହୋର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାସଵଃ ସମ୍ଭ୍ରମାନ୍ଵିତଃ । ଉତ୍ପପାତାସନଂ ହିତ୍ଵା ଚୋଦ୍ଵହନ୍କାଞ୍ଚନୀଂ ସ୍ରଜମ୍ ।। ୭.୩୫.
ରାହୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ଭରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ସୁନାର ମାଳା ନେଇ ଉଠିଲେ।
ତତଃ କୈଲାସକୂଟାଭଂ ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ମଦସ୍ରଵମ୍ । ଶୃଙ୍ଗାରଧାରିଣଂ ପ୍ରାଂଶୁଂ ସ୍ଵର୍ଣଘଣ୍ଟାଟ୍ଟହାସିନମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବଡ଼, ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ, ମଦ ଝରୁଥିବା, ଶୋଭାମୟ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ସୁନାର ଘଣ୍ଟା ଲଗାଇଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଃ କରୀନ୍ଦ୍ରମାରୁହ୍ଯ ରାହୁଂ କୃତ୍ଵା ପୁରଃସରମ୍ । ପ୍ରାଯାଦ୍ଯତ୍ରାଭଵତ୍ସୂର୍ଯଃ ସହାନେନ ହନୂମତା ।। ୭.୩୫.
ଇନ୍ଦ୍ର ହାତୀରାଜ ଉପରେ ବସି, ରାହୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ହନୁମାନ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଅଥାତିରଭସେନାଗାଦ୍ରାହୁରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵାସଵମ୍ । ଅନେନ ଚ ସ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଧାଵଞ୍ଛୈଲକୂଟଵତ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ରାହୁ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ ସୂର୍ଯଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରାହୁଂ ଫଲମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ । ଉତ୍ପପାତ ପୁନର୍ଵ୍ଯୋମ ଗ୍ରହୀତୁଂ ସିଂହିକାସୁତମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ରାହୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ମାରୁତି ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଲାଫିଲେ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଧରିବାକୁ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯାର୍କମିମଂ ରାମ ପ୍ରଧାଵନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍ । ଅଵେକ୍ଷ୍ଯୈଵଂ ପରାଵୃତ୍ତ୍ଯ ମୁଖଶେଷଃ ପରାଙ୍ମୁଖଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ମାକଡ଼ ହନୁମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ରାହୁଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ଦେଖି, ରାହୁ ମୁହଁ ମାତ୍ର ଦେଖାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଛକୁ ଘୁରି, ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।