ଅତୁଲଂ ବଲମେତଦ୍ଵୈ ଵାଲିନୋ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ । ନ ତ୍ଵେତାଭ୍ଯାଂ ହନୁମତା ସମଂ ତ୍ଵିତି ମତିର୍ମମ ।। ୭.୩୫.
ବାଲି ଓ ରାବଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ଅପୂର୍ବ, କିନ୍ତୁ ମୋ ମତରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି।
ଶୌର୍ଯଂ ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ବଲଂ ଧୈର୍ଯଂ ପ୍ରାଜ୍ଞତା ନଯସାଧନମ୍ । ଵିକ୍ରମଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚ ହନୂମତି କୃତାଲଯାଃ ।। ୭.୩୫.
ସାହସ, କୌଶଳ, ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି, ନୀତିର ଦକ୍ଷତା, ପ୍ରଭାବ ଓ ପରାକ୍ରମ—ଏସବୁ ଗୁଣ ହନୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଛି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସାଗରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୀଦନ୍ତୀଂ କପିଵାହିନୀମ୍ । ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ପ୍ଲୁତଃ ।। ୭.୩୫.
ସାଗରକୁ ଦେଖି ବାନର ସେନା ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଲାଂଘିଲେ।
ଧର୍ଷଯିତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରଂ ତଦା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ଭାଷିତା ଚାପି ସୀତା ହ୍ଯାଶ୍ଵାସିତା ତଥା ।। ୭.୩୫.
ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ଭେଦି, ସେ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି କଥାହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ସେନାଗ୍ରଗା ମନ୍ତ୍ରିସୁତାଃ କିଙ୍କରା ରାଵଣାତ୍ମଜଃ । ଏତେ ହନୁମତା ତତ୍ର ହ୍ଯେକେନ ଵିତିପାତିତାଃ ।। ୭.୩୫.
ସେନାପତିମାନେ, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, କିଙ୍କର ଓ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ—ଏମାନେ ସେଠାରେ ହନୁମାନ ଏକାଏକି ପରାଜିତ କଲେ।
ଭୂଯୋ ବନ୍ଧାଦ୍ଵିମୁକ୍ତେନ ଭାଷଯିତ୍ଵା ଦଶାନନମ୍ । ଲଙ୍କା ଭସ୍ମୀକୃତା ଯେନ ପାଵକେନେଵ ମେଦିନୀ ।। ୭.୩୫.
ପୁଣି ବାନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସେ ଦଶମୁଖୀ ସହ କଥାହେଲେ—ଯିଏ ଅଗ୍ନି ପରି ଲଙ୍କାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।
ନ କାଲସ୍ଯ ନ ଶକ୍ରସ୍ଯ ନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିତ୍ତପସ୍ଯ ଚ । କର୍ମାଣି ତାନି ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଯାନି ଯୁଦ୍ଧେ ହନୂମତଃ ।। ୭.୩୫.
କାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା କୁବେରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ପରି ଶୁଣାଯାଏନାହିଁ।
ଏତସ୍ଯ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଲଙ୍କା ସୀତା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ପ୍ରାପ୍ତା ମଯା ଜଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ମିତ୍ରାଣି ବାନ୍ଧଵାଃ ।। ୭.୩୫.
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଲଙ୍କା, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଜୟ, ରାଜ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଲି।
ହନୂମାନ୍ଯଦି ମେ ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାନରାଧିପତେଃ ସଖା । ପ୍ରଵୃତ୍ତିମପି କୋ ଵେତ୍ତୁଂ ଜାନକ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିମାନ୍ଭଵେତ୍ ।। ୭.୩୫.
ହନୁମାନ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ସଂଗୀ, ଯଦି ଆମ ସହିତ ନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଜାନକୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଏ ଖବର ଆଣିପାରିଥାନ୍ତି?
କିମର୍ଥଂ ଵାଲ୍ଯନେନୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା । ତଦା ଵୈରେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ନ ଦଗ୍ଧୋ ଵୀରୁଧୋ ଯଥା ।। ୭.୩୫.
କିଏଉଁଠି ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମିଥିବାବେଳେ, ସେ ତେଣୁ ଅଧମୁଳା ପରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ?
ନହି ଵେଦିତଵାନ୍ମନ୍ଯେ ହନୂମାନାତ୍ମନୋ ବଲମ୍ । ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଞ୍ଜୀଵିତେଷ୍ଟଂ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତଂ ଵାନରାଧିପମ୍ ।। ୭.୩୫.
ମୋ ମନେ ହୁଏ, ହନୁମାନ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଥିଲେ।
ଏତନ୍ମେ ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଂ ହନୂମତି ମହାମତୌ । ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯାମରପୂଜିତ ।। ୭.୩୫.
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ହନୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯଥାଯଥ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହେତୁଯୁକ୍ତମୃଷିସ୍ତଦା । ହନୂମତଃ ସମକ୍ଷଂ ତମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୩୫.
ରାଘବଙ୍କର ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ତାହାକୁ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ସତ୍ଯମେତଦ୍ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ହନୂମତଃ । ନ ବଲେ ଵିଦ୍ଯତେ ତୁଲ୍ଯୋ ନ ଗତୌ ନ ମତୌ ପରଃ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ହନୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ। ଶକ୍ତି, ଦ୍ରୁତତା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଅମୋଘଶାପୈଃ ଶପ୍ତସ୍ତୁ ଦତ୍ତୋ ଽସ୍ଯ ମୁନିଭିଃ ପୁରା । ନ ଵେତ୍ତା ହି ବଲଂ ଯେନ ବଲୀ ସନ୍ନିରିମର୍ଦନଃ ।। ୭.୩୫.
ପୂର୍ବେ ମୁନିମାନେ ଅମୋଘ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ବାଲ୍ଯେ ଽପ୍ଯେତେନ ଯତ୍କର୍ମ କୃତଂ ରାମ ମହାବଲ । ତନ୍ନ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯମିତି ବାଲତଯା ଽ ଽସ୍ଯତେ ।। ୭.୩୫.
ହେ ରାମ, ତାଙ୍କ ଶୈଶବରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶିଶୁଭାବ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅବରୋଧିତ।
ଯଦି ଵା ଽସ୍ତି ତ୍ଵଭିପ୍ରାଯସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୋତୁଂ ତଵ ରାଘଵ । ସମାଧାଯ ମତିଂ ରାମ ନିଶାମଯ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଯଦି ତୁମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ସୂର୍ଯଦତ୍ତଵରସ୍ଵର୍ଣଃ ସୁମେରୁର୍ନାମ ପର୍ଵତଃ । ଯତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ କେସରୀ ନାମ ଵୈ ପିତା ।। ୭.୩୫.
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଉପରେ ଚମକୁଥିବା ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପିତା କେସରୀ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ବଭୂଵୈଷା ହ୍ଯଞ୍ଜନେତି ପରିଶ୍ରୁତା । ଜନଯାମାସ ତସ୍ଯାଂ ଵୈ ଵାଯୁରାତ୍ମଜମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୫.
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବାୟୁଦେବ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଶାଲିଶୂକନିଭାଭାସଂ ପ୍ରାସୂତାମୁଂ ତଦା ଽଞ୍ଜନା । ଫଲାନ୍ଯାହର୍ତୁକାମା ଵୈ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ଗହନେଚରା ।। ୭.୩୫.
ଅଞ୍ଜନା ସେତେବେଳେ ଧାନ ଓ ଟିଉଁ ପିଲା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ଫଳ ଆଣିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ଏଷ ମାତୁର୍ଵିଯୋଗାଚ୍ଚ କ୍ଷୁଧଯା ଚ ଭୃଶାର୍ଦିତଃ । ରୁରୋଦ ଶିଶୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଶିଶୁଃ ଶରଵଣେ ଯଥା ।। ୭.୩୫.
ମାଆଁଠାରୁ ଦୂର ଓ ଭୋକରେ ବେଶି ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଶିଶୁ ବହୁତ କନ୍ଦିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଶୁ କନ୍ଦେ।
ତଦୋଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ଜପାପୁଷ୍ପୋତ୍କରୋପମମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଫଲଲୋଭାଚ୍ଚ ହ୍ଯୁତ୍ପପାତ ରଵିଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୩୫.
ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜପା ଫୁଲ ଗୁଛ ପରି ଦେଖି, ଫଳ ଲୋଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଲାଫ ଦେଲେ।
ବାଲାର୍କାଭିମୁଖୋ ବାଲୋ ବାଲାର୍କ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍ । ଗ୍ରହୀତୁକାମୋ ବାଲାର୍କଂ ପ୍ଲଵତେ ଽମ୍ବରମଧ୍ଯଗଃ ।। ୭.୩୫.
ଏହି ଶିଶୁ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼ିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ପ୍ଲଵମାନେ ତୁ ଶିଶୁଭାଵେ ହନୂମତି । ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସୁମହାନଭୂତ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏପରି ଶିଶୁ ହନୁମାନ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନାପ୍ଯେଵଂ ଵେଗଵାନ୍ଵାଯୁର୍ଗରୁଡୋ ଵା ମନସ୍ତଥା । ଯଥା ଽଯଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ କ୍ରମତେ ଽମ୍ବରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଏପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକାଶ ଚାଲିପାରିବାକୁ ବାୟୁ, ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ମନ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ଯେପରି ବାୟୁପୁତ୍ର ଏବେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଛନ୍ତି।
ଯଦି ତାଵଚ୍ଛିଶୋରସ୍ଯ ତ୍ଵୀଦୃଶୋ ଗତିଵିକ୍ରମଃ । ଯୌଵନଂ ବଲମାସାଦ୍ଯ କଥଂ ଵେଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୫.
ଯଦି ଏହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ଦ୍ରୁତତା ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଉଛି, ତେବେ ଯୁବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଗତି କେମିତି ହେବ?
ତମନୁପ୍ଲଵତେ ଵାଯୁଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଂ ପୁତ୍ରମାତ୍ମନଃ । ସୂର୍ଯଦାହଭଯାଦ୍ରକ୍ଷଂସ୍ତୁଷାରଚଯଶୀତଲଃ ।। ୭.୩୫.
ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ବାୟୁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରି, ତୁଷାର ଗୁଛ ପରି ଶୀତଳତା ଦେଲେ।
ବହୁଯୋଜନସାହସ୍ରଂ କ୍ରମତ୍ଯେଷ ଗତୋମ୍ବରମ୍ । ପିତୁର୍ବଲାଚ୍ଚ ବାଲ୍ଯାଚ୍ଚ ଭାସ୍କରାଭ୍ଯାଶମାଗତଃ ।। ୭.୩୫.
ସେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟରେ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଚାଲିଗଲେ, ପିତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଶିଶୁ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶିଶୁରେଷ ତ୍ଵଦୋଷଜ୍ଞ ଇତି ମତ୍ଵା ଦିଵାକରଃ । କାର୍ଯଂ ଚାତ୍ର ସମାଯତ୍ତମିତ୍ଯେଵଂ ନ ଦଦାହ ସଃ ।। ୭.୩୫.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ, 'ଏହିଏ ଏକ ଦୋଷ ଅଜ୍ଞାନ ଶିଶୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ', ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ଯମେଵ ଦିଵସଂ ହ୍ଯେଷ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଭାସ୍କରଂ ପ୍ଲୁତଃ । ତମେଵ ଦିଵସଂ ରାହୁର୍ଜିଘୃକ୍ଷତି ଦିଵାକରମ୍ ।। ୭.୩୫.
ଯେ ଦିନ ସେ ଶିଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଉଡ଼ିଥିଲେ, ସେଇ ଦିନ ରାହୁ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।