ଯଦ୍ଵା ଽମୃତରସଃ ପୀତସ୍ତ୍ଵଯା ରାଵଣ ରାକ୍ଷସ । ତଦା ଵାଲିନମାସାଦ୍ଯ ତଦନ୍ତଂ ତଵ ଜୀଵିତମ୍ ।। ୭.୩୪.
ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, ଯଦି ତୁମେ ଅମୃତ ପିଇଥିବା, ତେବେ ବାଳୀଙ୍କ ସାମ୍ନା କଲେ ତୁମ ଜୀବନର ଶେଷ ହେବ।
ପଶ୍ଯେଦାନୀଂ ଜଗଚ୍ଚିତ୍ରମିମଂ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସୁତ । ଇଦଂ ମୁହୂର୍ତଂ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ଦୁର୍ଲଭଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୪.
ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ଏବେ ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିପାରିବ, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର, ଏହା ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଅପହାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଯିବ।
ଅଥଵା ତ୍ଵରସେ ମର୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛ ଦକ୍ଷିଣସାଗରମ୍ । ଵାଲିନଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତତ୍ର ଭୂମିସ୍ଥମିଵ ପାଵକମ୍ ।। ୭.୩୪.
ନହେଲେ, ଯଦି ତୁମେ ମରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ତୁମେ ବାଳୀଙ୍କୁ ଭୂମି ଉପରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖିପାରିବ।
ସ ତୁ ତାରଂ ଵିନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରାଵଣୋ ଲୋକରାଵଣଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ତତ୍ସମାରୁହ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଣଵମ୍ ।। ୭.୩୪.
ତାରାଙ୍କୁ ଡାଟିଦେଇ, ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ରାବଣ, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ହେମଗିରିପ୍ରଖ୍ଯଂ ତରୁଣାର୍କନିଭାନନମ୍ । ରାଵଣୋ ଵାଲିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସନ୍ଧ୍ଯୋପାସନତତ୍ପରମ୍ ।। ୭.୩୪.
ସେଠାରେ, ରାବଣ ବାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାଙ୍କ ମୁହଁ ଉଦୟାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜଳମଲ କରୁଥିଲା ଏବଂ ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପକାଦଵରୁହ୍ଯାଥ ରାଵଣୋ ଽଞ୍ଜନସନ୍ନିଭଃ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ଵାଲିନଂ ତୂର୍ଣଂ ନିଃଶବ୍ଦପଦମାଵ୍ରଜତ୍ ।। ୭.୩୪.
ପୁଷ୍ପକରୁ ଅବତରି, କାଜଳ ପରି କଳା ରାବଣ ଚୁପଚାପ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ବାଳୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି।
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ତଦା ଦୃଷ୍ଟୋ ଵାଲିନାପି ସ ରାଵଣଃ । ପାପାଭିପ୍ରାଯଵାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକାର ନ ତୁ ସମ୍ଭ୍ରମମ୍ ।। ୭.୩୪.
ସେଇ ସମୟରେ, ବାଳୀ ଅଚାନକ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ମନରେ ଖରାପ ଭାବ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିଲେ ବେଳେ ବାଳୀ କିଛି ଭୟ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ।
ଶଶମାଲକ୍ଷ୍ଯ ସିଂହୋ ଵା ପନ୍ନଗଂ ଗରୁଡୋ ଯଥା । ନ ଚିନ୍ତଯତି ତଂ ଵାଲୀ ରାଵଣଂ ପାପନିଶ୍ଚଯମ୍ ।। ୭.୩୪.
ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ଖରଗୋଷକୁ ଗଣନା କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଗଣେନାହିଁ, ସେପରି ବାଳୀ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଗଣନା କଲେ ନାହିଁ।
ଜିଘୃକ୍ଷମାଣମାଯାନ୍ତଂ ରାଵଣଂ ପାପଚେତସମ୍ । କକ୍ଷାଵଲମ୍ବିନଂ କୃତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯେ ତ୍ରୀନ୍ମହାର୍ଣଵାନ୍ ।। ୭.୩୪.
ଖରାପ ମନ ଥିବା ରାବଣ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ବାଳୀ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବାହୁ ତଳେ ଧରି ସାରା ତିନିଟି ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବି।'
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯରିଂ ମମାଙ୍କସ୍ଥଂ ସ୍ରଂସଦୂରୁକରାମ୍ବରମ୍ । ଲମ୍ବମାନଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ଗରୁଡସ୍ଯେଵ ପନ୍ନଗମ୍ ।। ୭.୩୪.
ମୋ ଶତ୍ରୁ, ମୋ ବାହୁ ତଳେ ଧରାଯାଇ, ତାଙ୍କର ଧୋତି ଓ ଉପର ଚାଦର ଖସିଯିବ, ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସାପକୁ ଧରି ରଖେ, ସେପରି ରାବଣ ଲଟକିବାକୁ ଲୋକେ ଦେଖିବେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମତିମାସ୍ଥାଯ ଵାଲୀ କର୍ଣମୁପାଶ୍ରିତଃ । ଜପନ୍ଵୈ ନୈଗମାନ୍ମନ୍ତ୍ରାଂସ୍ତସ୍ଥୌ ପର୍ଵତରାଡିଵ ।। ୭.୩୪.
ଏହିପରି ଭାବ ରଖି, ବାଳୀ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଅଡି଼ଗ ରହିଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ତୌ ହରିରାକ୍ଷସପାର୍ଥିଵୌ । ପ୍ରଯତ୍ନଵନ୍ତୌ ତତ୍କର୍ମ ଈହତୁର୍ବଲଦର୍ପିତୌ ।। ୭.୩୪.
ହରି ଓ ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ଦୁହେଁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଦୁହେଁ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିଲେ।
ହସ୍ତଗ୍ରାହଂ ତୁ ତଂ ମତ୍ଵା ପାଦଶବ୍ଦେନ ରାଵଣମ୍ । ପରାଙ୍ମୁଖୋ ଽପି ଜଗ୍ରାହ ଵାଲୀ ସର୍ପମିଵାଣ୍ଡଜଃ ।। ୭.୩୪.
ରାବଣ ହାତ ଦେଇ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାକୁ ବୁଝି, ବାଳୀ ପଛକୁ ମୁହଁ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଧରେ।
ଗ୍ରହୀତୁକାମଂ ତଂ ଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷସାମୀଶ୍ଵରଂ ହରିଃ । ଖମୁତ୍ପପାତ ଵେଗେନ କୃତ୍ଵା କକ୍ଷାଵଲମ୍ବିନମ୍ ।। ୭.୩୪.
ଧରିବାକୁ ଚାହୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାଜାକୁ ବାଳୀ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ବାହୁ ତଳେ ଲଟକାଇ, ବଡ଼ ଗତିରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ତଂ ଚାପୀଡଯମାନଂ ତୁ ଵିତୁଦନ୍ତଂ ନଖୈର୍ମୁହୁଃ । ଜହାର ରାଵଣଂ ଵାଲୀ ପଵନସ୍ତୋଯଦଂ ଯଥା ।। ୭.୩୪.
ରାବଣ ବାରମ୍ବାର ନଖ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ବାଳୀ ତାଙ୍କୁ ବାୟୁ ମେଘକୁ ଯେପରି ଉଠାଇନେଇଯାଏ, ସେପରି ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥ ତେ ରାକ୍ଷସାମାତ୍ଯା ହ୍ରିଯମାଣଂ ଦଶାନନମ୍ । ମୁମୋକ୍ଷଯିଷଵୋ ଵାଲିଂ ରଵମାଣା ଅଭିଦ୍ରୁତାଃ ।। ୭.୩୪.
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ବାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇନେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ଅନ୍ଵୀଯମାନସ୍ତୈର୍ଵାଲୀ ଭ୍ରାଜତେ ଽମ୍ବରମଧ୍ଯଗଃ । ଅନ୍ଵୀଯମାନୋ ମେଘୌଘୈରମ୍ବରସ୍ଥ ଇଵାଂଶୁମାନ୍ ।। ୭.୩୪.
ସେମାନେ ଧାଉଥିବା ବେଳେ, ବାଳୀ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ମେଘମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧାଉଥିବା ବେଳେ ସେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୁଏ।
ତେ ଽଶକ୍ନୁଵନ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵାଲିନଂ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମାଃ । ତସ୍ଯ ବାହୂରୁଵେଗେନ ପରିଶ୍ରାନ୍ତା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୩୪.
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାଳୀଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ଓ ଉରୁର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଥମ୍ହିଗଲେ।
ଵାଲିମାର୍ଗାଦପାକ୍ରାମନ୍ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରୋ ହି ଗଚ୍ଛତଃ । କିଂ ପୁନର୍ଜୀଵିତପ୍ରେପ୍ସୁର୍ବିଭ୍ରଦ୍ଵୈ ମାଂସଶୋଣିତମ୍ ।। ୭.୩୪.
ବାଳୀଙ୍କ ପଥରୁ ପର୍ବତମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଏ, ତେଣୁ ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଢାକା ଲୋକ ତ ଅବଶ୍ୟ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ।
ଅପକ୍ଷିଗଣସମ୍ପାତାନ୍ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାଜଵଃ । କ୍ରମଶଃ ସାଗରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲମଵନ୍ଦତ ।। ୭.୩୪.
ତୀବ୍ର ଗତିର ବାନରରାଜା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଛାଡ଼ି, ଦେଉଳି ଦେଉଳି ସମସ୍ତ ସାଗରକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସଭାଜ୍ଯମାନୋ ଭୂତୈସ୍ତୁ ଖୈଚରୈଃ ଖୈଚରୋତ୍ତମଃ । ପଶ୍ଚିମଂ ସାଗରଂ ଵାଲୀ ହ୍ଯାଜଗାମ ସରାଵଣଃ ।। ୭.୩୪.
ଆକାଶର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା, ଆକାଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଳୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ନେଇ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସିତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ଜପ୍ତ୍ଵା ଚ ଵାନରଃ । ଉତ୍ତରଂ ସାଗରଂ ପ୍ରାଯାଦ୍ଵହମାନୋ ଦଶାନନମ୍ ।। ୭.୩୪.
ସେଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନ କରି ଓ ଜପ କରି, ବାନର ରାବଣଙ୍କୁ ନେଇ ଉତ୍ତର ସାଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବହୁଯୋଜନସାହସ୍ରଂ ଵହମାନୋ ମହାହରିଃ । ଵାଯୁଵଚ୍ଚ ମନୋଵଚ୍ଚ ଜଗାମ ସହ ଶତ୍ରୁଣା ।। ୭.୩୪.
ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ବୋକି, ମହାବାନର ବାୟୁ ଓ ମନ ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଉତ୍ତରେ ସାଗରେ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସିତ୍ଵା ଦଶାନନମ୍ । ଵହମାନୋ ଽଗମଦ୍ଵାଲୀ ପୂର୍ଵଂ ଵୈ ସ ମହୋଦଧିମ୍ ।। ୭.୩୪.
ଉତ୍ତର ସାଗରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ବାଳୀ ରାବଣଙ୍କୁ ବୋକି ପୁଣି ପୂର୍ବ ମହାସାଗରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରାପି ସନ୍ଧ୍ଯାମନ୍ଵାସ୍ଯ ଵାସଵିଃ ସହରୀଶ୍ଵରଃ । କିଷ୍କିନ୍ଧାମଭିତୋ ଗୃହ୍ଯ ରାଵଣଂ ପୁନରାଗମତ୍ ।। ୭.୩୪.
ସେଠି ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ବାନରମାନ୍ୟ ଓ ଦେବମାନ୍ୟ ସହିତ ବାଳୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ନେଇ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନିକଟକୁ ଫେରିଲେ।
ଚତୁର୍ଷ୍ଵପି ସମୁଦ୍ରେଷୁ ସନ୍ଧ୍ଯାମନ୍ଵାସ୍ଯ ଵାନରଃ । ରାଵଣୋଦ୍ଵହନଶ୍ରାନ୍ତଃ କିଷ୍କିନ୍ଧୋପଵନେ ଽପତତ୍ ।। ୭.୩୪.
ସମସ୍ତ ଚାରି ସାଗରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ବୋକି କ୍ଳାନ୍ତ ବାନର କିଷ୍କିନ୍ଧା ଉପବନରେ ଅବତରିଲେ।
ରାଵଣଂ ତୁ ମୁମୋଚାଥ ସ୍ଵକକ୍ଷାତ୍କପିସତ୍ତମଃ । କୁତସ୍ତ୍ଵମିତି ଚୋଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ରାଵଣଂ ମୁହୁଃ ।। ୭.୩୪.
ତାପରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହସି ହସି ପୁଣିପୁଣି ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ?'
ଵିସ୍ମଯଂ ତୁ ମହଦ୍ଗତ୍ଵା ଶ୍ରମଲୋଲନିରୀକ୍ଷଣଃ । ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ହରୀନ୍ଦ୍ରଂ ତମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୩୪.
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, କ୍ଳାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବାନରମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଵାନରେନ୍ଦ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରାଭ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଽସ୍ମି ରାଵଣଃ । ଯୁଦ୍ଧେପ୍ସୁରିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ଚାଦ୍ଯାସାଦିତସ୍ତ୍ଵଯା ।। ୭.୩୪.
'ବାନରରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଦ୍ୟୁତିମାନ, ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ରାବଣ, ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲି, ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ଧରିଛ।'
ଅହୋ ବଲମହୋ ଵୀର୍ଯମହୋ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯମେଵ ଚ । ଯେନାହଂ ପଶୁଵଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଭ୍ରାମିତଶ୍ଚତୁରୋ ଽର୍ଣଵାନ୍ ।। ୭.୩୪.
'ହାଁ, କେତେ ଶକ୍ତି, କେତେ ପରାକ୍ରମ, କେତେ ଗଭୀରତା! ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପଶୁ ଭଳି ଧରାଯାଇ, ଚାରି ସାଗର ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚାଯାଇଛି।'