ତତଃ ପୁତ୍ରକୃତସ୍ନେହାତ୍କମ୍ପ୍ଯମାନୋ ମହାଧୃତିଃ । ମାହିଷ୍ମତୀପତିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଜଗାମ ମହାନୃଷିଃ ।। ୭.୩୩.
ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ମହାଧୃତି ମହାଋଷି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମାହିଷ୍ମତୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସ ଵାଯୁମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ଵାଯୁତୁଲ୍ଯଗତିର୍ଦ୍ଵିଜଃ । ପୁରୀଂ ମାହିଷ୍ମତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନଃସମ୍ପାତଵିକ୍ରମଃ ।। ୭.୩୩.
ସେ ଦ୍ୱିଜ, ବାୟୁପଥ ଧରି, ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ଦୃଢ଼ ମନସା ସେଇ ମାହିଷ୍ମତୀ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୋ ଽମରାଵତିସଙ୍କାଶାଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲାମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାମରାଵତୀମ୍ ।। ୭.୩୩.
ସେ, ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିବା ସେହି ସହରକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପାଦଚାରମିଵାଦିତ୍ଯଂ ନିଷ୍ପତନ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ଦଶମ୍ । ତତସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାଯ ଅର୍ଜୁନାଯ ନିଵେଦଯନ୍ ।। ୭.୩୩.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଆସୁଥିବା ପରି ଦେଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଇତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଵଚନାଦ୍ଧୈହଯାଧିପଃ । ଶିରସ୍ଯଞ୍ଜଲିମାଧାଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗଚ୍ଛତ୍ତପସ୍ଵିନମ୍ ।। ୭.୩୩.
ହୈହୟ ରାଜା, ଏହା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ତାପସଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ପୁରୋହିତୋ ଽସ୍ଯ ଗୃହ୍ଯାର୍ଘ୍ଯଂ ମଧୁପର୍କଂ ତଥୈଵ ଚ । ପୁରସ୍ତାତ୍ପ୍ରଯଯୌ ରାଜ୍ଞଃ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୭.୩୩.
ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପାର୍କ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ, ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ଯିବା ପରି, ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତମୃଷିମାଯାନ୍ତମୁଦ୍ଯନ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ । ଅର୍ଜୁନୋ ଦୃଶ୍ଯ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଵଵନ୍ଦେନ୍ଦ୍ର ଇଵେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୩.
ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ମଧୁପର୍କଂ ଗାଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ । ପୁଲସ୍ତ୍ଯମାହ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।। ୭.୩୩.
ସେ ମଧୁପାର୍କ, ଗାଈ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ଖୁସିରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯୈଵମମରାଵତ୍ଯା ତୁଲ୍ଯା ମାହିଷ୍ମତୀ କୃତା । ଅଦ୍ଯାହଂ ତୁ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵାଂ ଯସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯାମି ଦୁର୍ଦଶମ୍ ।। ୭.୩୩.
ଆଜି ମାହିଷ୍ମତୀ ଅମରାବତୀ ସମାନ ହୋଇଗଲା; ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି, ଯେଉଁଠିକି ଦେଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଅଦ୍ଯ ମେ କୁଶଲଂ ଦେଵ ଅଦ୍ଯ ମେ କୁଶଲଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ତପଃ । ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵଗଣୈର୍ଵନ୍ଦ୍ଯୌ ଵନ୍ଦେ ଽହଂ ଚରଣୌ ତଵ ।। ୭.୩୩.
ପ୍ରଭୁ, ଆଜି ମୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ଫଳଦାୟକ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା; କାରଣ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯମିମେ ପୁତ୍ରା ଇମେ ଦାରା ଇମେ ଵଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଂ କୁର୍ମି କିଂ କାର୍ଯମାଜ୍ଞାପଯତୁ ନୋ ଭଵାନ୍ ।। ୭.୩୩.
ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏହି ପୁଅମାନେ, ଏହି ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀମାନେ ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅଛୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କଣ କରିବି, କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଆମକୁ ଦିଅ।
ତଂ ଧର୍ମେ ଽଗ୍ନିଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଶିଵଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍ । ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋଵାଚ ରାଜାନଂ ହୈହଯାନାଂ ତଥା ଽର୍ଜୁନମ୍ ।। ୭.୩୩.
ଧର୍ମ, ଅଗ୍ନି ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ହୈହୟ ରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନରେନ୍ଦ୍ରାମ୍ବୁଜପତ୍ରାକ୍ଷ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନ । ଅତୁଲଂ ତେ ବଲଂ ଯେନ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଯା ଜିତଃ ।। ୭.୩୩.
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଭଯାଦ୍ଯସ୍ଯୋପତିଷ୍ଠେତାଂ ନିଷ୍ପନ୍ଦୌ ସାଗରାନିଲୌ । ସୋ ଽଯଂ ମୃଧେ ତ୍ଵଯା ବଦ୍ଧଃ ପୌତ୍ରୋ ମେ ରଣଦୁର୍ଜଯଃ ।। ୭.୩୩.
ଯାହାଙ୍କ ଭୟରେ ସାଗର ଓ ପବନ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ, ସେଇ ମୋ ପଉତା, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନ୍ଧିଛ।
ପୁତ୍ରକସ୍ଯ ଯଶଃ ପୀତଂ ନାମ ଵିଶ୍ରାଵିତଂ ତ୍ଵଯା । ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ଯାଚ୍ଯମାନୋ ଽଦ୍ଯ ମୁଞ୍ଚ ଵତ୍ସଂ ଦଶାନନମ୍ ।। ୭.୩୩.
ମୋ ପଉତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ନାମ ତୁମେ ପ୍ରସାର କରିଛ। ଏବେ, ମୋ ଅନୁରୋଧରେ, ମୋ ପୁଅ ଦଶାନନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯୋଚେ ନ କିଞ୍ଚନ ଵଚୋ ଽର୍ଜୁନଃ । ମୁମୋଚ ଵୈ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।। ୭.୩୩.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅର୍ଜୁନ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ତଂ ପ୍ରମୁଚ୍ଯ ତ୍ରିଦଶାରିମର୍ଜୁନଃ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାଭରଣସ୍ରଗମ୍ବରୈଃ । ଅହିଂସକଂ ସଖ୍ଯମୁପେତ୍ଯ ସାଗ୍ନିକଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ବ୍ରହ୍ମସୁତଂ ଗୃହଂ ଯଯୌ ।। ୭.୩୩.
ତିନିଠାରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଗହନା, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶାନ୍ତି ଓ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ ରଖି, ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନାପି ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପରିଷ୍ଵକ୍ତଃ କୃତାତିଥ୍ଯୋ ଲଜ୍ଜମାନୋ ଵିନିର୍ଜିତଃ ।। ୭.୩୩.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପରାଜିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ପିତାମହସୁତଶ୍ଚାପି ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ମୋଚଯିତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ ।। ୭.୩୩.
ପିତାମହଙ୍କ ପଉତା ଏବଂ ମହାନ ମୁନି ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ସ ରାଵଣଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯାତ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍ । ପୁଲସ୍ତ୍ଯଵଚନାଚ୍ଚାପି ପୁନର୍ମୁକ୍ତୋ ମହାବଲଃ ।। ୭.୩୩.
ଏଭଳି ଭାବେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ରାବଣ ଅପମାନ ଭୋଗିଲେ, ଏବଂ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥାରେ ପୁନି ମୁକ୍ତି ମିଳିଲା।
ଏଵଂ ବଲିଭ୍ଯୋ ବଲିନଃ ସନ୍ତି ରାଘଵନନ୍ଦନ । ନାଵଜ୍ଞା ହି ପରେ କାର୍ଯା ଯ ଇଚ୍ଛେତ୍ ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ ।। ୭.୩୩.
ହେ ରଘୁବଂଶର ଅନନ୍ଦ, ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରନ୍ତି। ନିଜ ସୁଖ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତଃ ସ ରାଜା ପିଶିତାଶନାନାଂ ସହସ୍ରବାହୋରୁପଲଭ୍ଯ ମୈତ୍ରୀମ୍ । ପୁନର୍ନୃପାଣାଂ କଦନଂ ଚକାର ଚଚାର ସର୍ଵାଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ଦର୍ପାତ୍ ।। ୭.୩୩.
ତାପରେ ସେ ରାଜା, ସହସ୍ରବାହୁ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରି, ପୁନି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ଗର୍ବରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦୁତ୍ତରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ତିରିଶିତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଅର୍ଜୁନେନ ଵିମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ଚଚାର ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାମନିର୍ଵିଣ୍ଣସ୍ତଥା କୃତଃ ।। ୭.୩୪.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ ପୁନି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଅବିଚଳିତ ରହିଲେ।
ରାକ୍ଷସଂ ଵା ମନୁଷ୍ଯଂ ଵା ଶୃଣୁତେ ଽଯଂ ବଲାଧିକମ୍ । ରାଵଣସ୍ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ହ୍ଵଯତି ଦର୍ପିତଃ ।। ୭.୩୪.
ଯେତେବେଳେ ରାବଣ କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ମଣିଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେ ଗର୍ବରେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ କଦାଚିତ୍କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ନଗରୀଂ ଵାଲିପାଲିତାମ୍ । ଗତ୍ଵା ହ୍ଵଯତି ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵାଲିନଂ ହେମମାଲିନମ୍ ।। ୭.୩୪.
ତାପରେ ଗୋଟେ ସମୟରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ବାଲି ରକ୍ଷିଥିବା କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ଯାଇ, ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଵାନରାମାତ୍ଯସ୍ତାରସ୍ତାରାପିତା ପ୍ରଭୁଃ । ଉଵାଚ ଵାନରୋ ଵାକ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେପ୍ସୁମୁପାଗତମ୍ ।। ୭.୩୪.
ତାପରେ ବାନର ମନ୍ତ୍ରୀ ତାରା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ବାଲିଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ ଗତୋ ଵାଲୀ ଯସ୍ତେ ପ୍ରତିବଲୋ ଭଵେତ୍ । କୋ ଽନ୍ଯଃ ପ୍ରମୁଖତଃ ସ୍ଥାତୁଂ ତଵ ଶକ୍ତଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମଃ ।। ୭.୩୪.
ହେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ବାଲି ଯିଏ ତୁମ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ କିଏ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ?
ଚତୁର୍ଭ୍ଯୋ ଽପି ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମନ୍ଵାସ୍ଯ ରାଵଣ । ଇମଂ ମୁହୂର୍ତମାଯାତି ଵାଲୀ ତିଷ୍ଠ ମୁହୂର୍ତକମ୍ ।। ୭.୩୪.
ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାଳୀ ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ରାବଣ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।
ଏତାନସ୍ଥିଚଯାନ୍ପଶ୍ଯ ଯ ଏତେ ଶଙ୍ଖପାଣ୍ଡୁରାଃ । ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥିନାମିମେ ରାଜନ୍ଵାନରାଧିପତେଜସା ।। ୭.୩୪.
ଏହି ଧଳା ଶଂଖ ପରି ଅସ୍ଥିର ଢେରକୁ ଦେଖ, ରାଜା, ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ଥି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।