ଯଥା ଽ ଶନିରଵେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଜାଯତେ ଽଥ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିଃ । ତଥା ତଯୋର୍ଗଦାପୋଥୈର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଜ୍ରପାତର ଶବ୍ଦରୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କର ଗଦା ଆଘାତର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଗଦା ସା ତୁ ପାତ୍ଯମାନା ଽହିତୋରସି । କାଞ୍ଚନାଭଂ ନଭଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମିନୀ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ସୁନା ଆଭା ଦେଖାଯାଇଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ହଠାତ୍ ବିଜୁଳି ଚମକେ।
ତଥୈଵ ରାଵଣେନାପି ପାତ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଅର୍ଜୁନୋରସି ନିର୍ଭାତି ଗଦୋଲ୍କେଵ ମହାଗିରୌ ।। ୭.୩୨.
ସେପରି, ରାବଣଙ୍କ ଗଦା ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ି, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ନାର୍ଜୁନଃ ଖେଦମାଯାତି ନ ରାକ୍ଷସଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଇଦମାସୀତ୍ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ବଲୀନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ।। ୭.୩୨.
ନ ଅର୍ଜୁନ, ନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, କେହି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉନଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପୁରୁଣା ବଳଶାଳୀମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଉଥିଲା।
ଶୃଙ୍ଗୈରିଵ ଵୃଷାଯୁଧ୍ଯନ୍ଦନ୍ତାଗ୍ରୈରିଵ କୁଞ୍ଜରୌ । ପରସ୍ପରଂ ତୌ ନିଘ୍ନନ୍ତୌ ନରରାକ୍ଷସସତ୍ତମୌ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଳଦ ଶିଙ୍ଗରେ ଲଡ଼େ, ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁନିପୁନି ଏକାଉଠି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଜୁନେନ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ସା ଗଦା । ସ୍ତନଯୋରନ୍ତରେ ମୁକ୍ତା ରାଵଣସ୍ଯ ମହୋରସି ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଗଦାଟିକୁ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଇ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହାନ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
ଵରଦାନକୃତତ୍ରାଣେ ସା ଗଦା ରାଵଣୋରସି । ଦୁର୍ବଲେଵ ଯଥାଵେଗଂ ଦ୍ଵିଧାଭୂତ୍ଵା ଽପତତ୍କ୍ଷିତୌ ।। ୭.୩୨.
ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ଗଦାଟି ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗି, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ତ୍ଵର୍ଜୁନପ୍ରମୁକ୍ତେନ ଗଦାପାତେନ ରାଵଣଃ । ଅପାସର୍ପଦ୍ଧନୁର୍ମାତ୍ରଂ ନିଷସାଦ ଚ ନିଷ୍ଟନନ୍ ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ରାବଣ ଧନୁଷ ଦୂରତା ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବସି ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଵିହ୍ଵଲଂ ତଦାଲକ୍ଷ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ । ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ପନ୍ନଗମ୍ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଧରିବାପରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ସ ତୁ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ବଲାଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଦଶାନନମ୍ । ବବନ୍ଧ ବଲଵାନ୍ରାଜା ବଲିଂ ନାରାଯଣୋ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ସେହି ପ୍ରବଳ ରାଜା ନିଜ ସହସ୍ର ବାହୁ ଦେଇ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେପରି ନାରାୟଣ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ବଧ୍ଯମାନେ ଦଶଗ୍ରୀଵେ ସିଦ୍ଧଚାରଣଦେଵତାଃ । ସାଧ୍ଵୀତିଵାଦିନଃ ପୁଷ୍ପୈଃ କିରନ୍ତ୍ଯର୍ଜୁନମୂର୍ଧନି ।। ୭.୩୨.
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ବାନ୍ଧାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଦେବତାମାନେ 'ଶାଭାସ' ବୋଲି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ମୃଗମିଵାଦାଯ ମୃଗରାଡିଵ ଦନ୍ତିନମ୍ । ନନାଦ ହୈହଯୋ ରାଜା ହର୍ଷାଦମ୍ବୁଦଵନ୍ମୁହୁଃ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବାଘ ହରିଣକୁ ଧରିନେଇ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ହାତୀକୁ ଧରିନେଇ, ସେହିପରି ହୈହୟ ବଂଶର ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ବାରମ୍ବାର ମେଘ ଘର୍ଜନା ପରି ଉଲ୍ଲାସରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ତୁ ସମାଶ୍ଵସ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଦ୍ଧଂ ଦଶାନନମ୍ । ସହ ତୈ ରାକ୍ଷସୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାଭିଦୁଦ୍ରାଵ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତ, ରାବଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ନିଜ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଫେରାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।
ନକ୍ତଞ୍ଚରାଣାଂ ଵେଗସ୍ତୁ ତେଷାମାପତତାଂ ବଭୌ । ଉଦ୍ଭୂତ ଆତପାପାଯେ ପଯୋଦାନାମିଵାମ୍ବୁଧୌ ।। ୭.୩୨.
ସେଇ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଚଳନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ମେଘ ଉଠିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମୁଞ୍ଚ ମୁଞ୍ଚେତି ଭାଷନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାସକୃତ୍ । ମୁସଲାନି ସଶୂଲାନି ସୋତ୍ସସର୍ଜ ତଦାର୍ଜୁନେ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' ଓ 'ଥା, ଥା' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ମୁସଳ ଓ ଶୂଳ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଯେଵ ତାନ୍ଯାଶୁ ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତସ୍ତଦାର୍ଜୁନଃ । ଆଯୁଧାନ୍ଯମରାରୀଣାଂ ଜଗ୍ରାହାରିନିଷୂଦନଃ ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନ, କୌଣସି ଭୟ ନ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଠି ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦୃତ ଧରି ନେଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅପହରଣ କଲେ।
ତତସ୍ତୈରେଵ ରକ୍ଷାଂସି ଦୁର୍ଧରୈଃ ପ୍ରଵରାଯୁଧୈଃ । ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵାଯୁରମ୍ବୁଧରାନିଵ ।। ୭.୩୨.
ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବାୟୁ ମେଘକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିବା ପରି ସେମାନେ ଭାଗିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତ୍ରାସଯିତ୍ଵା ତୁ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋ ଽର୍ଜୁନସ୍ତଦା । ରାଵଣଂ ଗୃହ୍ଯ ନଗରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ।। ୭.୩୨.
ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପରେ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ରାବଣଙ୍କୁ ଧରି, ସ୍ବଜନମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ କୀର୍ଯମାଣଃ କୁସୁମାକ୍ଷତୋତ୍କରୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସପୌରୈଃ ପୁରୁହୂତସନ୍ନିଭଃ । ତଦା ଽର୍ଜୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ତାଂ ପୁରୀଂ ବଲିଂ ନିଗୃହ୍ଯେଵ ସହସ୍ରଲୋଚନଃ ।। ୭.୩୨.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସହରବାସୀମାନେ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ସେଇ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଵଣଗ୍ରହଣଂ ତତ୍ତୁ ଵାଯୁଗ୍ରହଣସନ୍ନିଭମ୍ । ତତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ଶୁଶ୍ରାଵ କଥିତଂ ଦିଵି ଦୈଵତୈଃ ।। ୭.୩୩.
ରାବଣଙ୍କୁ ଧରିବା, ବାୟୁକୁ ଧରିବା ପରି ଅଶକ୍ୟ ଥିଲା; ଏହି ଘଟଣା ସ୍ବର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।
ତତଃ ପୁତ୍ରକୃତସ୍ନେହାତ୍କମ୍ପ୍ଯମାନୋ ମହାଧୃତିଃ । ମାହିଷ୍ମତୀପତିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଜଗାମ ମହାନୃଷିଃ ।। ୭.୩୩.
ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ମହାଧୃତି ମହାଋଷି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମାହିଷ୍ମତୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସ ଵାଯୁମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ଵାଯୁତୁଲ୍ଯଗତିର୍ଦ୍ଵିଜଃ । ପୁରୀଂ ମାହିଷ୍ମତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନଃସମ୍ପାତଵିକ୍ରମଃ ।। ୭.୩୩.
ସେ ଦ୍ୱିଜ, ବାୟୁପଥ ଧରି, ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ଦୃଢ଼ ମନସା ସେଇ ମାହିଷ୍ମତୀ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୋ ଽମରାଵତିସଙ୍କାଶାଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲାମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାମରାଵତୀମ୍ ।। ୭.୩୩.
ସେ, ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିବା ସେହି ସହରକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପାଦଚାରମିଵାଦିତ୍ଯଂ ନିଷ୍ପତନ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ଦଶମ୍ । ତତସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାଯ ଅର୍ଜୁନାଯ ନିଵେଦଯନ୍ ।। ୭.୩୩.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଆସୁଥିବା ପରି ଦେଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଇତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଵଚନାଦ୍ଧୈହଯାଧିପଃ । ଶିରସ୍ଯଞ୍ଜଲିମାଧାଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗଚ୍ଛତ୍ତପସ୍ଵିନମ୍ ।। ୭.୩୩.
ହୈହୟ ରାଜା, ଏହା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ତାପସଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ପୁରୋହିତୋ ଽସ୍ଯ ଗୃହ୍ଯାର୍ଘ୍ଯଂ ମଧୁପର୍କଂ ତଥୈଵ ଚ । ପୁରସ୍ତାତ୍ପ୍ରଯଯୌ ରାଜ୍ଞଃ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ବୃହସ୍ପତିଃ ।। ୭.୩୩.
ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପାର୍କ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ, ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ଯିବା ପରି, ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତମୃଷିମାଯାନ୍ତମୁଦ୍ଯନ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ । ଅର୍ଜୁନୋ ଦୃଶ୍ଯ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଵଵନ୍ଦେନ୍ଦ୍ର ଇଵେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୩.
ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ମଧୁପର୍କଂ ଗାଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ । ପୁଲସ୍ତ୍ଯମାହ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।। ୭.୩୩.
ସେ ମଧୁପାର୍କ, ଗାଈ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ଖୁସିରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯୈଵମମରାଵତ୍ଯା ତୁଲ୍ଯା ମାହିଷ୍ମତୀ କୃତା । ଅଦ୍ଯାହଂ ତୁ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵାଂ ଯସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯାମି ଦୁର୍ଦଶମ୍ ।। ୭.୩୩.
ଆଜି ମାହିଷ୍ମତୀ ଅମରାବତୀ ସମାନ ହୋଇଗଲା; ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି, ଯେଉଁଠିକି ଦେଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଅଦ୍ଯ ମେ କୁଶଲଂ ଦେଵ ଅଦ୍ଯ ମେ କୁଶଲଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ତପଃ । ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵଗଣୈର୍ଵନ୍ଦ୍ଯୌ ଵନ୍ଦେ ଽହଂ ଚରଣୌ ତଵ ।। ୭.୩୩.
ପ୍ରଭୁ, ଆଜି ମୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ଫଳଦାୟକ ହେଲା; ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା; କାରଣ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।