ଅଥାଯାନ୍ତଂ ତୁ ମୁସଲଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ତଦାର୍ଜୁନଃ । ନିପୁଣଂ ଵଞ୍ଚଯାମାସ ସଗଦୋ ଽଗଦଵିକ୍ରମଃ ।। ୭.୩୨.
ମୁସଳ ଆସୁଥିବାବେଳେ କାର୍ତବୀର୍ୟର ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଗଦା ନେଇ ଦକ୍ଷତାରେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ, ତାଙ୍କର ଶୂରତା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା।
ତତସ୍ତମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ପ୍ରହସ୍ତଂ ହୈହଯାଧିପଃ । ଭ୍ରାମଯାନୋ ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀଂ ପଞ୍ଚବାହୁଶତୋଚ୍ଛ୍ରଯାମ୍ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ହୈହୟ ରାଜା ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ସେ ନିଜର ମହା ଗଦାକୁ ଏକ ଶତ ବାହୁରେ ଘୁମାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତଥା ହତୋ ଽତିଵେଗେନ ପ୍ରହସ୍ତୋ ଗଦଯା ତଦା । ନିପପାତ ସ୍ଥିତଃ ଶୈଲୋ ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରହତୋ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗଦାରେ ପ୍ରହସ୍ତ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ପର୍ବତ ଭୂମିକୁ ଚିରି ପଡ଼ିଯାଏ।
ପ୍ରହସ୍ତଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାରୀଚଶୁକସାରଣାଃ । ସମହୋଦରଧୂମ୍ରାକ୍ଷା ହ୍ଯପସୃଷ୍ଟା ରଣାଜିରାତ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ମାରୀଚ, ଶୁକ, ସାରଣ, ମହୋଦର ଓ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଅପକ୍ରାନ୍ତେଷ୍ଵମାତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହସ୍ତେ ଵୈ ନିପାତିତେ । ରାଵଣୋ ଽଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ତୂର୍ଣମର୍ଜୁନଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଳାଇଯିବା ସମୟରେ, ରାବଣ ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସହସ୍ରବାହୋସ୍ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଵିଂଶଦ୍ବାହୋଶ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ନୃପରାକ୍ଷସଯୋସ୍ତତ୍ର ଚାରବ୍ଧଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୩୨.
ସହସ୍ରବାହୁ ରାବଣ ଓ ବିଶି ହାତ ଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ସାଗରାଵିଵ ସଂରବ୍ଧୌ ଚଲନ୍ମୂଲାଵିଵାଚଲୌ । ତେଜୋଯୁକ୍ତାଵିଵାଦିତ୍ଯୌ ପ୍ରଦହନ୍ତାଵିଵାନଲୌ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍କଟ କ୍ରୋଧରେ ଦୁଇଟି ଦୁର୍ଦାମ ସାଗର ପରି, ଡାଳ ହଲାଇଦେଇଥିବା ଦୁଇ ମହାବୃକ୍ଷ ପରି, ଦୁଇଟି ତେଜସ୍ବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଓ ଦୁଇଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଏକାଉଠି ଆସିଥିଲେ।
ବଲୋଦ୍ଧତୌ ଯଥା ନାଗୌ ଵାଶିତାର୍ଥେ ଯଥା ଵୃଷୌ । ମେଘାଵିଵ ଵିନର୍ଦନ୍ତୌ ସିଂହାଵିଵ ବଲୋତ୍କଟୌ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ପରି, ଆଧିକ୍ୟ ପାଇଁ ଝଗଡ଼ୁଥିବା ବଳଦ ପରି, ଘର୍ଜନା କରୁଥିବା ମେଘ ପରି, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ପରି ଏକାଉଠି ଲଡ଼ୁଥିଲେ।
ରୁଦ୍ରକାଲାଵିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ତଦା ତୌ ରାକ୍ଷସାର୍ଜୁନୌ । ପରସ୍ପରଂ ଗଦାଭ୍ଯାଂ ତୌ ତାଡଯାମାସତୁର୍ଭୃଶମ୍ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ରୁଦ୍ର ଓ କାଳ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଜଣ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଠି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ଵଜ୍ରପ୍ରହାରାନଚଲା ଯଥା ଘୋରାନ୍ଵିଷେହିରେ । ଗଦାପ୍ରହାରାଂସ୍ତୌ ତତ୍ର ସେହାତେ ନରରାକ୍ଷସୌ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ପାହାଡ଼ ବଜ୍ରପାତର ଆଘାତ ସହିପାରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଠି ଗଦାର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ସହିଯାଉଥିଲେ।
ଯଥା ଽ ଶନିରଵେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଜାଯତେ ଽଥ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିଃ । ତଥା ତଯୋର୍ଗଦାପୋଥୈର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଜ୍ରପାତର ଶବ୍ଦରୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କର ଗଦା ଆଘାତର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଗଦା ସା ତୁ ପାତ୍ଯମାନା ଽହିତୋରସି । କାଞ୍ଚନାଭଂ ନଭଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମିନୀ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ସୁନା ଆଭା ଦେଖାଯାଇଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ହଠାତ୍ ବିଜୁଳି ଚମକେ।
ତଥୈଵ ରାଵଣେନାପି ପାତ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଅର୍ଜୁନୋରସି ନିର୍ଭାତି ଗଦୋଲ୍କେଵ ମହାଗିରୌ ।। ୭.୩୨.
ସେପରି, ରାବଣଙ୍କ ଗଦା ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ି, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ନାର୍ଜୁନଃ ଖେଦମାଯାତି ନ ରାକ୍ଷସଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଇଦମାସୀତ୍ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ବଲୀନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ।। ୭.୩୨.
ନ ଅର୍ଜୁନ, ନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, କେହି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉନଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପୁରୁଣା ବଳଶାଳୀମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଉଥିଲା।
ଶୃଙ୍ଗୈରିଵ ଵୃଷାଯୁଧ୍ଯନ୍ଦନ୍ତାଗ୍ରୈରିଵ କୁଞ୍ଜରୌ । ପରସ୍ପରଂ ତୌ ନିଘ୍ନନ୍ତୌ ନରରାକ୍ଷସସତ୍ତମୌ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଳଦ ଶିଙ୍ଗରେ ଲଡ଼େ, ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁନିପୁନି ଏକାଉଠି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଜୁନେନ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ସା ଗଦା । ସ୍ତନଯୋରନ୍ତରେ ମୁକ୍ତା ରାଵଣସ୍ଯ ମହୋରସି ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଗଦାଟିକୁ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଇ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହାନ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
ଵରଦାନକୃତତ୍ରାଣେ ସା ଗଦା ରାଵଣୋରସି । ଦୁର୍ବଲେଵ ଯଥାଵେଗଂ ଦ୍ଵିଧାଭୂତ୍ଵା ଽପତତ୍କ୍ଷିତୌ ।। ୭.୩୨.
ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ଗଦାଟି ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗି, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ତ୍ଵର୍ଜୁନପ୍ରମୁକ୍ତେନ ଗଦାପାତେନ ରାଵଣଃ । ଅପାସର୍ପଦ୍ଧନୁର୍ମାତ୍ରଂ ନିଷସାଦ ଚ ନିଷ୍ଟନନ୍ ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ରାବଣ ଧନୁଷ ଦୂରତା ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବସି ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଵିହ୍ଵଲଂ ତଦାଲକ୍ଷ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ । ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ପନ୍ନଗମ୍ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଧରିବାପରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ସ ତୁ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ବଲାଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଦଶାନନମ୍ । ବବନ୍ଧ ବଲଵାନ୍ରାଜା ବଲିଂ ନାରାଯଣୋ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ସେହି ପ୍ରବଳ ରାଜା ନିଜ ସହସ୍ର ବାହୁ ଦେଇ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେପରି ନାରାୟଣ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ବଧ୍ଯମାନେ ଦଶଗ୍ରୀଵେ ସିଦ୍ଧଚାରଣଦେଵତାଃ । ସାଧ୍ଵୀତିଵାଦିନଃ ପୁଷ୍ପୈଃ କିରନ୍ତ୍ଯର୍ଜୁନମୂର୍ଧନି ।। ୭.୩୨.
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ବାନ୍ଧାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଦେବତାମାନେ 'ଶାଭାସ' ବୋଲି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ମୃଗମିଵାଦାଯ ମୃଗରାଡିଵ ଦନ୍ତିନମ୍ । ନନାଦ ହୈହଯୋ ରାଜା ହର୍ଷାଦମ୍ବୁଦଵନ୍ମୁହୁଃ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବାଘ ହରିଣକୁ ଧରିନେଇ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ହାତୀକୁ ଧରିନେଇ, ସେହିପରି ହୈହୟ ବଂଶର ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ବାରମ୍ବାର ମେଘ ଘର୍ଜନା ପରି ଉଲ୍ଲାସରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ତୁ ସମାଶ୍ଵସ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଦ୍ଧଂ ଦଶାନନମ୍ । ସହ ତୈ ରାକ୍ଷସୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାଭିଦୁଦ୍ରାଵ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତ, ରାବଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ନିଜ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଫେରାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।
ନକ୍ତଞ୍ଚରାଣାଂ ଵେଗସ୍ତୁ ତେଷାମାପତତାଂ ବଭୌ । ଉଦ୍ଭୂତ ଆତପାପାଯେ ପଯୋଦାନାମିଵାମ୍ବୁଧୌ ।। ୭.୩୨.
ସେଇ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଚଳନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ମେଘ ଉଠିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମୁଞ୍ଚ ମୁଞ୍ଚେତି ଭାଷନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାସକୃତ୍ । ମୁସଲାନି ସଶୂଲାନି ସୋତ୍ସସର୍ଜ ତଦାର୍ଜୁନେ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' ଓ 'ଥା, ଥା' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ମୁସଳ ଓ ଶୂଳ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଯେଵ ତାନ୍ଯାଶୁ ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତସ୍ତଦାର୍ଜୁନଃ । ଆଯୁଧାନ୍ଯମରାରୀଣାଂ ଜଗ୍ରାହାରିନିଷୂଦନଃ ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନ, କୌଣସି ଭୟ ନ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଠି ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦୃତ ଧରି ନେଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅପହରଣ କଲେ।
ତତସ୍ତୈରେଵ ରକ୍ଷାଂସି ଦୁର୍ଧରୈଃ ପ୍ରଵରାଯୁଧୈଃ । ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵାଯୁରମ୍ବୁଧରାନିଵ ।। ୭.୩୨.
ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବାୟୁ ମେଘକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିବା ପରି ସେମାନେ ଭାଗିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତ୍ରାସଯିତ୍ଵା ତୁ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋ ଽର୍ଜୁନସ୍ତଦା । ରାଵଣଂ ଗୃହ୍ଯ ନଗରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ।। ୭.୩୨.
ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପରେ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ରାବଣଙ୍କୁ ଧରି, ସ୍ବଜନମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ କୀର୍ଯମାଣଃ କୁସୁମାକ୍ଷତୋତ୍କରୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ସପୌରୈଃ ପୁରୁହୂତସନ୍ନିଭଃ । ତଦା ଽର୍ଜୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ତାଂ ପୁରୀଂ ବଲିଂ ନିଗୃହ୍ଯେଵ ସହସ୍ରଲୋଚନଃ ।। ୭.୩୨.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସହରବାସୀମାନେ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ସେଇ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଵଣଗ୍ରହଣଂ ତତ୍ତୁ ଵାଯୁଗ୍ରହଣସନ୍ନିଭମ୍ । ତତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ଶୁଶ୍ରାଵ କଥିତଂ ଦିଵି ଦୈଵତୈଃ ।। ୭.୩୩.
ରାବଣଙ୍କୁ ଧରିବା, ବାୟୁକୁ ଧରିବା ପରି ଅଶକ୍ୟ ଥିଲା; ଏହି ଘଟଣା ସ୍ବର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।