ହୈହଯାଧିପଯୋଧାନାଂ ଵେଗ ଆସୀତ୍ସୁଦାରୁଣଃ । ସନକ୍ରମୀନମକରସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ନିଃସ୍ଵନଃ ।। ୭.୩୨.
ହୈହୟ ରାଜାଙ୍କ ସେନାମାନେର ଶକ୍ତି ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଯେପରି ମାଛ ଓ ମଗରା ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ।
ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ତେ ଽମାତ୍ଯାଃ ପ୍ରହସ୍ତଶୁକସାରଣାଃ । କାର୍ତଵୀର୍ଯବଲଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ନିର୍ଦହନ୍ତି ସ୍ମ ତେଜସା ।। ୭.୩୨.
ରାବଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରହସ୍ତ, ଶୁକ, ସାରଣ ଏମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି ମହାତ୍ୱର ତେଜରେ କାର୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ସେନାକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନାଯ ତୁ ତତ୍କର୍ମ ରାଵଣସ୍ଯ ସମନ୍ତ୍ରିଣଃ । କ୍ରୀଡମାନାଯ କଥିତଂ ପୁରୁଷୈର୍ଦ୍ଵାରରକ୍ଷିଭିଃ ।। ୭.୩୨.
ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାର ରକ୍ଷକମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ଭେତଵ୍ଯମିତି ସ୍ତ୍ରୀଜନଂ ତଂ ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ । ଉତ୍ତତାର ଜଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଗଙ୍ଗାତୋଯାଦିଵାଞ୍ଜନଃ ।। ୭.୩୨.
‘ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ’ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ ଗଙ୍ଗା ଜଳରୁ କଳା ମଲକୁ ବାହାରିବା ପରି ବାହାରିଲେ।
କ୍ରୋଧଦୂଷିତନେତ୍ରସ୍ତୁ ସ ତତୋ ଽର୍ଜୁନପାଵକଃ । ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ମହାଘୋରୋ ଯୁଗାନ୍ତ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୭.୩୨.
କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହେଲା, ସେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନି।
ସ ତୂର୍ଣତରମାଦାଯ ଵରହେମାଙ୍ଗଦୋ ଗଦାମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରକ୍ଷାଂସି ତମାଂସୀଵ ଦିଵାକରଃ ।। ୭.୩୨.
ସେ ତୁରନ୍ତ ନିଜର ସୁନା ଅଙ୍ଗଦ ଥିବା ମହା ଗଦା ନେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରେ।
ବାହୁଵିକ୍ଷେପକରଣାଂ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ମହାଗଦାମ୍ । ଗାରୁଡଂ ଵେଗମାସ୍ଥାଯ ଚାପପାତୈଵ ସୋ ଽର୍ଜୁନଃ ।। ୭.୩୨.
ବଡ଼ ଗଦାକୁ ହାତରେ ଉଠାଇ ଅର୍ଜୁନ ଗରୁଡ଼ର ଗତି ନେଇ ପକ୍ଷୀ ପରି ତଳକୁ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ସମାରୁଦ୍ଧ୍ଯ ଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ଽର୍କସ୍ଯେଵ ପର୍ଵତଃ । ସ୍ଥିତୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯ ଇଵାକମ୍ପ୍ଯଃ ପ୍ରହସ୍ତୋ ମୁସଲାଯୁଧଃ ।। ୭.୩୨.
ତାଙ୍କର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଟକାଇଥିବା ପରି, ପ୍ରହସ୍ତ ମୁସଳ ନେଇ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପରି ଅଡ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ଯ ମୁସଲଂ ଘୋରଂ ଲୋହବଦ୍ଧଂ ମହୋଦ୍ଧତଃ । ପ୍ରହସ୍ତଃ ପ୍ରେଷଯନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରରାସ ଚ ଯଥାମ୍ବୁଦଃ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ପ୍ରହସ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଲୋହା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଏବଂ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ମୁସଲସ୍ଯାଗ୍ନିରଶୋକାପୀଡସନ୍ନିଭଃ । ପ୍ରହସ୍ତକରମୁକ୍ତସ୍ଯ ବଭୂଵ ପ୍ରଦହନ୍ନିଵ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ମୁସଳର ଆଗରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ଅଶୋକ ଗଛର ଶିରା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ସବୁକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛି।
ଅଥାଯାନ୍ତଂ ତୁ ମୁସଲଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ତଦାର୍ଜୁନଃ । ନିପୁଣଂ ଵଞ୍ଚଯାମାସ ସଗଦୋ ଽଗଦଵିକ୍ରମଃ ।। ୭.୩୨.
ମୁସଳ ଆସୁଥିବାବେଳେ କାର୍ତବୀର୍ୟର ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଗଦା ନେଇ ଦକ୍ଷତାରେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ, ତାଙ୍କର ଶୂରତା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା।
ତତସ୍ତମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ପ୍ରହସ୍ତଂ ହୈହଯାଧିପଃ । ଭ୍ରାମଯାନୋ ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀଂ ପଞ୍ଚବାହୁଶତୋଚ୍ଛ୍ରଯାମ୍ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ହୈହୟ ରାଜା ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ସେ ନିଜର ମହା ଗଦାକୁ ଏକ ଶତ ବାହୁରେ ଘୁମାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତଥା ହତୋ ଽତିଵେଗେନ ପ୍ରହସ୍ତୋ ଗଦଯା ତଦା । ନିପପାତ ସ୍ଥିତଃ ଶୈଲୋ ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରହତୋ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗଦାରେ ପ୍ରହସ୍ତ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ପର୍ବତ ଭୂମିକୁ ଚିରି ପଡ଼ିଯାଏ।
ପ୍ରହସ୍ତଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାରୀଚଶୁକସାରଣାଃ । ସମହୋଦରଧୂମ୍ରାକ୍ଷା ହ୍ଯପସୃଷ୍ଟା ରଣାଜିରାତ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ମାରୀଚ, ଶୁକ, ସାରଣ, ମହୋଦର ଓ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଅପକ୍ରାନ୍ତେଷ୍ଵମାତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହସ୍ତେ ଵୈ ନିପାତିତେ । ରାଵଣୋ ଽଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ତୂର୍ଣମର୍ଜୁନଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୨.
ପ୍ରହସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଳାଇଯିବା ସମୟରେ, ରାବଣ ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସହସ୍ରବାହୋସ୍ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଵିଂଶଦ୍ବାହୋଶ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ନୃପରାକ୍ଷସଯୋସ୍ତତ୍ର ଚାରବ୍ଧଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୩୨.
ସହସ୍ରବାହୁ ରାବଣ ଓ ବିଶି ହାତ ଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ସାଗରାଵିଵ ସଂରବ୍ଧୌ ଚଲନ୍ମୂଲାଵିଵାଚଲୌ । ତେଜୋଯୁକ୍ତାଵିଵାଦିତ୍ଯୌ ପ୍ରଦହନ୍ତାଵିଵାନଲୌ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍କଟ କ୍ରୋଧରେ ଦୁଇଟି ଦୁର୍ଦାମ ସାଗର ପରି, ଡାଳ ହଲାଇଦେଇଥିବା ଦୁଇ ମହାବୃକ୍ଷ ପରି, ଦୁଇଟି ତେଜସ୍ବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଓ ଦୁଇଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଏକାଉଠି ଆସିଥିଲେ।
ବଲୋଦ୍ଧତୌ ଯଥା ନାଗୌ ଵାଶିତାର୍ଥେ ଯଥା ଵୃଷୌ । ମେଘାଵିଵ ଵିନର୍ଦନ୍ତୌ ସିଂହାଵିଵ ବଲୋତ୍କଟୌ ।। ୭.୩୨.
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ପରି, ଆଧିକ୍ୟ ପାଇଁ ଝଗଡ଼ୁଥିବା ବଳଦ ପରି, ଘର୍ଜନା କରୁଥିବା ମେଘ ପରି, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ପରି ଏକାଉଠି ଲଡ଼ୁଥିଲେ।
ରୁଦ୍ରକାଲାଵିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ତଦା ତୌ ରାକ୍ଷସାର୍ଜୁନୌ । ପରସ୍ପରଂ ଗଦାଭ୍ଯାଂ ତୌ ତାଡଯାମାସତୁର୍ଭୃଶମ୍ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ରୁଦ୍ର ଓ କାଳ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଜଣ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଠି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ଵଜ୍ରପ୍ରହାରାନଚଲା ଯଥା ଘୋରାନ୍ଵିଷେହିରେ । ଗଦାପ୍ରହାରାଂସ୍ତୌ ତତ୍ର ସେହାତେ ନରରାକ୍ଷସୌ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ପାହାଡ଼ ବଜ୍ରପାତର ଆଘାତ ସହିପାରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଠି ଗଦାର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ସହିଯାଉଥିଲେ।
ଯଥା ଽ ଶନିରଵେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଜାଯତେ ଽଥ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିଃ । ତଥା ତଯୋର୍ଗଦାପୋଥୈର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଜ୍ରପାତର ଶବ୍ଦରୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କର ଗଦା ଆଘାତର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଗଦା ସା ତୁ ପାତ୍ଯମାନା ଽହିତୋରସି । କାଞ୍ଚନାଭଂ ନଭଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମିନୀ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ସୁନା ଆଭା ଦେଖାଯାଇଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ହଠାତ୍ ବିଜୁଳି ଚମକେ।
ତଥୈଵ ରାଵଣେନାପି ପାତ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଅର୍ଜୁନୋରସି ନିର୍ଭାତି ଗଦୋଲ୍କେଵ ମହାଗିରୌ ।। ୭.୩୨.
ସେପରି, ରାବଣଙ୍କ ଗଦା ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ି, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ନାର୍ଜୁନଃ ଖେଦମାଯାତି ନ ରାକ୍ଷସଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଇଦମାସୀତ୍ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ବଲୀନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ।। ୭.୩୨.
ନ ଅର୍ଜୁନ, ନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, କେହି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉନଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପୁରୁଣା ବଳଶାଳୀମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଉଥିଲା।
ଶୃଙ୍ଗୈରିଵ ଵୃଷାଯୁଧ୍ଯନ୍ଦନ୍ତାଗ୍ରୈରିଵ କୁଞ୍ଜରୌ । ପରସ୍ପରଂ ତୌ ନିଘ୍ନନ୍ତୌ ନରରାକ୍ଷସସତ୍ତମୌ ।। ୭.୩୨.
ଯେପରି ବଳଦ ଶିଙ୍ଗରେ ଲଡ଼େ, ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁନିପୁନି ଏକାଉଠି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଜୁନେନ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ସା ଗଦା । ସ୍ତନଯୋରନ୍ତରେ ମୁକ୍ତା ରାଵଣସ୍ଯ ମହୋରସି ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଗଦାଟିକୁ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଇ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହାନ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
ଵରଦାନକୃତତ୍ରାଣେ ସା ଗଦା ରାଵଣୋରସି । ଦୁର୍ବଲେଵ ଯଥାଵେଗଂ ଦ୍ଵିଧାଭୂତ୍ଵା ଽପତତ୍କ୍ଷିତୌ ।। ୭.୩୨.
ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ଗଦାଟି ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗି, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ତ୍ଵର୍ଜୁନପ୍ରମୁକ୍ତେନ ଗଦାପାତେନ ରାଵଣଃ । ଅପାସର୍ପଦ୍ଧନୁର୍ମାତ୍ରଂ ନିଷସାଦ ଚ ନିଷ୍ଟନନ୍ ।। ୭.୩୨.
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ରାବଣ ଧନୁଷ ଦୂରତା ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବସି ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଵିହ୍ଵଲଂ ତଦାଲକ୍ଷ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ । ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ପନ୍ନଗମ୍ ।। ୭.୩୨.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଧରିବାପରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ସ ତୁ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ବଲାଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଦଶାନନମ୍ । ବବନ୍ଧ ବଲଵାନ୍ରାଜା ବଲିଂ ନାରାଯଣୋ ଯଥା ।। ୭.୩୨.
ସେହି ପ୍ରବଳ ରାଜା ନିଜ ସହସ୍ର ବାହୁ ଦେଇ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେପରି ନାରାୟଣ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।