ରାମୋ ନାମ ଶ୍ରୁତୋ ଲୋକେ ଵନଂ ଚାପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯତି । ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ମହାବାହୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାନୁଷଵିଗ୍ରହଃ । ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଯଦା ଭଦ୍ରେ ତତଃ ପୂତା ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩୦.
ତାହାର ନାମ ରାମ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅଟବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ମାନବ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ । ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ ।
ସ ହି ପାଵଯିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍ । ତସ୍ଯାତିଥ୍ଯଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଵୈ ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩୦.
ତୁମେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସେ ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ ।
ଵତ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ମଯା ସାର୍ଧଂ ତଦା ହି ଵରଵର୍ଣିନି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରର୍ଷିରାଜଗାମ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ବାସ କରିବ । ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ତପଶ୍ଚାଚାର ସୁମହତ୍ସା ପତ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ । ଶାପୋତ୍ସର୍ଗାଦ୍ଧି ତସ୍ଯେଦଂ ମୁନେଃ ସର୍ଵମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତିନି ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ମୁନିଙ୍କୁ ଶାପର ଫଳରେ ଘଟିଥିଲା ।
ତତ୍ସ୍ମର ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ । ତେନ ତ୍ଵଂ ଗ୍ରହଣଂ ଶତ୍ରୋର୍ଯାତୋ ନାନ୍ଯେନ ଵାସଵ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ତୁମେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର । ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବାସବ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡିଛ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଵୈ ଯଜ ଯଜ୍ଞଂ ତ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସୁସମାହିତଃ । ପାଵିତସ୍ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯାସ୍ଯସେ ତ୍ରିଦିଵଂ ତତଃ ।। ୭.୩୦.
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ କର । ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତଵ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ନ ଵିନଷ୍ଟୋ ମହାରଣେ । ନୀତଃ ସନ୍ନିହିତଶ୍ଚୈଵ ଆର୍ଯକେଣ ମହୋଦଧୌ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପୁଅ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ବଡ଼ ସାଗରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞମିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ । ପୁନସ୍ତ୍ରିଦିଵମାକ୍ରାମଦନ୍ଵଶାସଚ୍ଚ ଦେଵରାଟ୍ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସବୁ ଶୁଣି, ମହାଇନ୍ଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଶାସନ କଲେ ।
ଏତଦିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ନାମ ବଲଂ ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ମଯା । ନିର୍ଜିତସ୍ତେନ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଽନ୍ଯେ ତୁ କିଂ ପୁନଃ ।। ୭.୩୦.
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ କଥା କହିଛି, ତାହା ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ରାମଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାବ୍ରଵୀତ୍ତଦା । ଅଗସ୍ତ୍ଯଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରା ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦା ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସବୁ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, 'କି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!' ବୋଲି କହିଲେ ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ସ୍ମାରିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଯତ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ପୁରାତନମ୍ ।। ୭.୩୦.
ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଉଡ଼ି ଥିବା ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ ପୁନି ସେ ପୁରାତନ ଦିନର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ମନେ ପକାଇଲି ।'
ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃ ସତ୍ଯମେତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଚ ମେ ।। ୭.୩୦.
ରାମ ତାପରେ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ସବୁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିଛି ।'
ଏଵଂ ରାମ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ରାଵଣୋ ଲୋକକଣ୍ଟକଃ । ସପୁତ୍ରୋ ଯେନ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଜିତଃ ଶକ୍ରଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୩୦.
ଏଭଳି ରାମ, ରାବଣ ଲୋକର ଦୁଃଖର କାରଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜିତିଯାଇଥିଲେ ।
ତତୋ ରାମୋ ମହାତେଜା ଵିସ୍ମଯାତ୍ପୁନରେଵ ହି । ଉଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଵାକ୍ଯମଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୧.
ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୂରୋ ଯଦାପ୍ରଭୃତି ମେଦିନୀମ୍ । ପର୍ଯଟତ୍କିଂ ତଦା ଲୋକାଃ ଶୂନ୍ଯା ଆସନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୭.୩୧.
ଭଗବନ୍, ଯେତେବେଳେ ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ଏ ଭୂମିକୁ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲେ କି? ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କହ।
ରାଜା ଵା ରାଜମାତ୍ରୋ ଵା କିଂ ତଦା ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ । ଧର୍ଷଣଂ ଯତ୍ର ନ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୩୧.
ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ କି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାର ଥିଲେନି?
ଉତାହୋ ହତଵୀର୍ଯାସ୍ତେ ବଭୂଵୁଃ ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତଃ । ବହିଷ୍କୃତା ଵରାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ବହଵୋ ନିର୍ଜିତା ନୃପାଃ ।। ୭.୩୧.
କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଶକ୍ତି ହରାଇଦେଇଥିଲେ କି? ବହୁତ ରାଜାମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ?
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଉଵାଚ ରାମଂ ପ୍ରହସନ୍ପିତାମହ ଇଵେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୧.
ରାଘବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହସି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ବାଧମାନସ୍ତୁ ପାର୍ଥିଵାନ୍ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ । ଚଚାର ରାଵଣୋ ରାମ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀପତେ ।। ୭.୩୧.
ହେ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏଭଳି ଭାବରେ ରାବଣ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ହେ ରାମ, ପୃଥିବୀର ନାଥ।
ତତୋ ମାହିଷ୍ମତୀଂ ନାମ ପୁରୀଂ ସ୍ଵର୍ଗପୁରୀପ୍ରଭାମ୍ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ସଦାସୀଦ୍ଵସୁରେତସଃ ।। ୭.୩୧.
ତାପରେ ସେ ମାହିଷ୍ମତୀ ନାମକ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗର ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏଠାରେ ସଦା ଅସୁରେତସଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା।
ତୁଲ୍ଯ ଆସୀନ୍ନୃପସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଦ୍ଵସୁରେତସଃ । ଅର୍ଜୁନୋ ନାମ ଯତ୍ରାଗ୍ନିଃ ଶରକୁଣ୍ଡେଶଯଃ ସଦା ।। ୭.୩୧.
ସେଠାରେ ରାଜା, ଶକ୍ତିରେ Vasuretas ସମାନ, ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ଥିଲେ, ଯିଏ ସଦା ତୀର-ଗୁହାରେ ଅଗ୍ନିରେ ନିରତ ଥିଲେ।
ତମେଵ ଦିଵସଂ ସୋ ଽଥ ହୈହଯାଧିପତିର୍ବଲୀ । ଅର୍ଜୁନୋ ନର୍ମଦାଂ ରନ୍ତୁଂ ଗତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସହେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୩୧.
ସେହି ଦିନ, ହୈହୟମାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭୁ ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ତମେଵ ଦିଵସଂ ସୋ ଽଥ ରାଵଣସ୍ତତ୍ର ଆଗତଃ । ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତସ୍ଯାମାତ୍ଯାନପୃଚ୍ଛତ ।। ୭.୩୧.
ସେହି ଦିନ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ରାଜା, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କ୍ଵାର୍ଜୁନୋ ନୃପତିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସମ୍ଯଗାଖ୍ଯାତୁମର୍ହଥ । ରାଵଣୋ ଽହମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧେପ୍ସୁର୍ନୃଵରେଣ ହ । ମମାଗମନମପ୍ଯଗ୍ରେ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସନ୍ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୩୧.
‘ରାଜା ଅର୍ଜୁନ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଠିକ୍ ଭଳି କହିଦିଅ। ମୁଁ ରାବଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସେଠି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ଆଗମନ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଏହିମାନେ ସୂଚନା ଦିଅ।’
ଇତ୍ଯେଵଂ ରାଵଣେନୋକ୍ତାସ୍ତେ ଽମାତ୍ଯାଃ ସୁଵିପଶ୍ଚିତଃ । ଅବ୍ରୁଵନ୍ରାକ୍ଷସପତିମସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ମହୀପତେଃ ।। ୭.୩୧.
ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରଃ ପୌରାଣାମର୍ଜୁନଂ ଗତମ୍ । ଅପସୃତ୍ଯାଗତୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ହିମଵତ୍ସନ୍ନିଭଂ ଗିରିମ୍ ।। ୭.୩୧.
ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ଏଠାରୁ ଚାଲି ଯାଇ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ତମଭ୍ରମିଵାଵିଷ୍ଟମୁଦ୍ଭ୍ରନ୍ତମିଵ ମେଦିନୀମ୍ । ଅପଶ୍ଯଦ୍ରାଵଣୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯମାଲିଖନ୍ତମିଵାମ୍ବରମ୍ ।। ୭.୩୧.
ରାବଣ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଏହା ମেঘରେ ଢାକା ଥିବା ପରି, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଖୋଚି ଦେଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସହସ୍ରଶିଖରୋପେତଂ ସିଂହାଧ୍ଯୁଷିତକନ୍ଦରମ୍ । ପ୍ରପାତପତିତୈସ୍ତୋଯୈଃ ସାଟ୍ଟହାସମିଵାମ୍ବୁଧିମ୍ ।। ୭.୩୧.
ହଜାରଟି ଶିଖର ଥିବା, ସିଂହମାନେ ଥିବା ଗୁହା ଥିବା, ଖଡ଼ାରୁ ଝରିଥିବା ଜଳରେ, ସମୁଦ୍ରର ହସିବା ଶବ୍ଦ ପରି ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାପ୍ସରୋଗଣକିନ୍ନରୈଃ । ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କ୍ରୀଡମାନୈଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଭୂତଂ ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯମ୍ ।। ୭.୩୧.
ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଦଳ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ନିଜ ଜନନୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଦେବଲୋକ ପରି ଉଚ୍ଚ ଓ ଭବ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନଦୀଭିଃ ସ୍ଯନ୍ଦମାନାଭିଃ ସ୍ଫଟିକପ୍ରତିମଂ ଜଲମ୍ । ଫଣାଭିଶ୍ଚଲଜିହ୍ଵାଭିରନନ୍ତମିଵ ଵିଷ୍ଠିତମ୍ ।। ୭.୩୧.
ନଦୀମାନେ ଦୃତ ଭାବରେ ବହୁଥିଲେ, ପାଣି ସ୍ଫଟିକ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ ସର୍ପମାନେ ଚଳିତ ଜିହ୍ବା ସହ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଓ ବିଶାଳ ଲାଗୁଥିଲା।