ଯସ୍ମାନ୍ମେ ଧର୍ଷିତା ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଯା ଵାସଵ ନିର୍ଭଯମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସମରେ ରାଜଞ୍ଛତ୍ରୁହସ୍ତଂ ଗମିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩୦.
ଯେହেতୁ ତୁମେ, ଓ ବାସବ, ମୋର ପତ୍ନୀକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଅପମାନ କରିଥିଲ, ତେଣୁ ରଣରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁର ହାତରେ ପଡିବ।
ଅଯଂ ତୁ ଭାଵୋ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯସ୍ତ୍ଵଯେହ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ । ମାନୁଷେଷ୍ଵପି ଲୋକେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ଅଚ୍ଚାରଣ, ଓ ଅବିବେକୀ, ଯାହା ତୁମେ ଏଠାରେ କରିଛ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ।
ତତ୍ରାର୍ଧଂ ତସ୍ଯ ଯଃ କର୍ତା ତ୍ଵଯ୍ଯର୍ଧଂ ନିପତିଷ୍ଯତି । ନ ଚ ତେ ସ୍ଥାଵରଂ ସ୍ଥାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୩୦.
ଯେଉଁ ଅଂଶର କାରଣ ତୁମେ ହେବ, ସେଉଁ ଅଂଶର ଦୁଃଖ ତୁମେ ଭୋଗିବ; ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ରହିବ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଶ୍ଚ ଯଶ୍ଚ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵଃ ସ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଷ ଶାପୋ ମଯା ମୁକ୍ତ ଇତ୍ଯସୌ ତ୍ଵାଂ ତଦା ଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୩୦.
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ହେଉଛି, ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଶାପ ମୁଁ ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ସେ ଏହିପରି ତୁମକୁ କହିଥିଲେ।
ତାଂ ତୁ ଭାର୍ଯାଂ ସ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ସୁମହାତପାଃ । ଦୁର୍ଵିନୀତେ ଵିନିଧ୍ଵଂସ ମମାଶ୍ରମସମୀପତଃ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ତିରସ୍କାର କରି, କହିଲେ: 'ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀ, ମୋ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯା!'
ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମନଵସ୍ଥିତା । ତସ୍ମାଦ୍ରୂପଵତୀ ଲୋକେ ନ ତ୍ଵମେକା ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୦.
ଯେହେତୁ ତୁମେ ରୂପ ଓ ଯୁବତ୍ବରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅସ୍ଥିର ରହିଛ, ତେଣୁ ଲୋକରେ ତୁମେ ଏକା ରୂପବତୀ ନାରୀ ହେବ ନାହିଁ।
ରୂପଂ ଚ ତେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ । ଯତ୍ତଦେକଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଭ୍ରମୋ ଽଯମୁପସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୩୦.
ତୁମର ରୂପ ଏଉଁ ଭାବରେ ଦେଖିବାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏହାକୁ ହରାଇବେ, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କାରଣ, ଏକମାତ୍ର ଏହି ରୂପକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି ଭ୍ରମ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ପ୍ରଜା ରୂପସମନ୍ଵିତାଃ । ସା ତଂ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ମହର୍ଷିଂ ଗୌତମଂ ତଦା ।। ୭.୩୦.
ସେହି ସମୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଜା ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହେଉଛନ୍ତି । ତାପରେ ସେ ଗୌତମ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଧର୍ଷିତା ଵିପ୍ର ତ୍ଵଦ୍ରୂପେଣ ଦିଵୌକସା । ନ କାମକାରାଦ୍ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୩୦.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ତୁମର ରୂପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲି । ଏହା କାମବାସନାରୁ ନୁହେଁ, ମୁଁ ତୁମେ ଦୟା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି ।
ଅହଲ୍ଯଯା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସ ଗୌତମଃ । ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତି ମହାତେଜା ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାରଥଃ ।। ୭.୩୦.
ଅହଳ୍ୟା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଗୌତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧା ଜନ୍ମ ନେବେ ।
ରାମୋ ନାମ ଶ୍ରୁତୋ ଲୋକେ ଵନଂ ଚାପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯତି । ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ମହାବାହୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାନୁଷଵିଗ୍ରହଃ । ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଯଦା ଭଦ୍ରେ ତତଃ ପୂତା ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩୦.
ତାହାର ନାମ ରାମ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅଟବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ମାନବ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ । ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ ।
ସ ହି ପାଵଯିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍ । ତସ୍ଯାତିଥ୍ଯଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଵୈ ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩୦.
ତୁମେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସେ ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ ।
ଵତ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ମଯା ସାର୍ଧଂ ତଦା ହି ଵରଵର୍ଣିନି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରର୍ଷିରାଜଗାମ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ବାସ କରିବ । ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ତପଶ୍ଚାଚାର ସୁମହତ୍ସା ପତ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ । ଶାପୋତ୍ସର୍ଗାଦ୍ଧି ତସ୍ଯେଦଂ ମୁନେଃ ସର୍ଵମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତିନି ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ମୁନିଙ୍କୁ ଶାପର ଫଳରେ ଘଟିଥିଲା ।
ତତ୍ସ୍ମର ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ । ତେନ ତ୍ଵଂ ଗ୍ରହଣଂ ଶତ୍ରୋର୍ଯାତୋ ନାନ୍ଯେନ ଵାସଵ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ତୁମେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର । ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବାସବ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡିଛ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଵୈ ଯଜ ଯଜ୍ଞଂ ତ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସୁସମାହିତଃ । ପାଵିତସ୍ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯାସ୍ଯସେ ତ୍ରିଦିଵଂ ତତଃ ।। ୭.୩୦.
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ କର । ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତଵ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ନ ଵିନଷ୍ଟୋ ମହାରଣେ । ନୀତଃ ସନ୍ନିହିତଶ୍ଚୈଵ ଆର୍ଯକେଣ ମହୋଦଧୌ ।। ୭.୩୦.
ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପୁଅ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ବଡ଼ ସାଗରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞମିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ । ପୁନସ୍ତ୍ରିଦିଵମାକ୍ରାମଦନ୍ଵଶାସଚ୍ଚ ଦେଵରାଟ୍ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସବୁ ଶୁଣି, ମହାଇନ୍ଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଶାସନ କଲେ ।
ଏତଦିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ନାମ ବଲଂ ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ମଯା । ନିର୍ଜିତସ୍ତେନ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଽନ୍ଯେ ତୁ କିଂ ପୁନଃ ।। ୭.୩୦.
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ କଥା କହିଛି, ତାହା ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ରାମଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାବ୍ରଵୀତ୍ତଦା । ଅଗସ୍ତ୍ଯଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରା ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦା ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସବୁ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, 'କି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!' ବୋଲି କହିଲେ ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ସ୍ମାରିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଯତ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ପୁରାତନମ୍ ।। ୭.୩୦.
ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଉଡ଼ି ଥିବା ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ ପୁନି ସେ ପୁରାତନ ଦିନର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ମନେ ପକାଇଲି ।'
ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃ ସତ୍ଯମେତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଚ ମେ ।। ୭.୩୦.
ରାମ ତାପରେ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ସବୁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିଛି ।'
ଏଵଂ ରାମ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ରାଵଣୋ ଲୋକକଣ୍ଟକଃ । ସପୁତ୍ରୋ ଯେନ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଜିତଃ ଶକ୍ରଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୩୦.
ଏଭଳି ରାମ, ରାବଣ ଲୋକର ଦୁଃଖର କାରଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜିତିଯାଇଥିଲେ ।
ତତୋ ରାମୋ ମହାତେଜା ଵିସ୍ମଯାତ୍ପୁନରେଵ ହି । ଉଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଵାକ୍ଯମଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୩୧.
ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ଭଗଵନ୍ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୂରୋ ଯଦାପ୍ରଭୃତି ମେଦିନୀମ୍ । ପର୍ଯଟତ୍କିଂ ତଦା ଲୋକାଃ ଶୂନ୍ଯା ଆସନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୭.୩୧.
ଭଗବନ୍, ଯେତେବେଳେ ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ଏ ଭୂମିକୁ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲେ କି? ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କହ।
ରାଜା ଵା ରାଜମାତ୍ରୋ ଵା କିଂ ତଦା ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ । ଧର୍ଷଣଂ ଯତ୍ର ନ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୩୧.
ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ କି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାର ଥିଲେନି?
ଉତାହୋ ହତଵୀର୍ଯାସ୍ତେ ବଭୂଵୁଃ ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତଃ । ବହିଷ୍କୃତା ଵରାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ବହଵୋ ନିର୍ଜିତା ନୃପାଃ ।। ୭.୩୧.
କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଶକ୍ତି ହରାଇଦେଇଥିଲେ କି? ବହୁତ ରାଜାମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ?
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଉଵାଚ ରାମଂ ପ୍ରହସନ୍ପିତାମହ ଇଵେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୩୧.
ରାଘବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହସି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ବାଧମାନସ୍ତୁ ପାର୍ଥିଵାନ୍ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ । ଚଚାର ରାଵଣୋ ରାମ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀପତେ ।। ୭.୩୧.
ହେ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏଭଳି ଭାବରେ ରାବଣ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ହେ ରାମ, ପୃଥିବୀର ନାଥ।
ତତୋ ମାହିଷ୍ମତୀଂ ନାମ ପୁରୀଂ ସ୍ଵର୍ଗପୁରୀପ୍ରଭାମ୍ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ସଦାସୀଦ୍ଵସୁରେତସଃ ।। ୭.୩୧.
ତାପରେ ସେ ମାହିଷ୍ମତୀ ନାମକ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗର ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏଠାରେ ସଦା ଅସୁରେତସଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା।