ଵତ୍ସ ରାଵଣ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ସଂଯୁଗେ । ଅହୋ ଽସ୍ଯ ଵିକ୍ରମୌଦାର୍ଯଂ ତଵ ତୁଲ୍ଯୋ ଽଧିକୋ ଽପି ଵା ।। ୭.୩୦.
ବତ୍ସ ରାବଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି; ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଓ ଉଦାରତା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି — ସେ ତୁମ ପରି, କିମ୍ବା ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ମହାନ।
ଜିତଂ ହି ଭଵତା ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା । କୃତା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଫଲା ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ସ୍ଵସୁତେନ ଵୈ ।। ୭.୩୦.
ତୁମ ନିଜ ତେଜରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ ପାଇଁ ଖୁସି ହେଲି।
ଅଯଂ ଚ ପୁତ୍ରୋ ଽତିବଲସ୍ତଵ ରାଵଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଜଗତୀନ୍ଦ୍ରଜିଦିତ୍ଯେଵ ପରିଖ୍ଯାତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୦.
ରାବଣ, ତୁମର ଏହି ପୁଅ ଅତିବଳ ଏବଂ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ବଲଵାନ୍ଦୁର୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵ ରାକ୍ଷସଃ । ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେ ରାଜନ୍ସ୍ଥାପିତାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଵଶେ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ରାକ୍ଷସ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ହେବ; ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ରାଜା, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଅଧିନରେ ରଖିଛ।
ତନ୍ମୁଚ୍ଯତାଂ ମହାବାହୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ । କିଞ୍ଚାସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ଦିଵୌକସଃ ।। ୭.୩୦.
ଏହିପରି, ମହାବାହୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର — ଯିଏ ବଜ୍ରଧାରୀ — କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ; ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଦେଉ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସମିତିଞ୍ଜଯଃ । ଅମରତ୍ଵମହଂ ଦେଵ ଵୃଣେ ଯଦ୍ଯେଷ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନେ, ଯଦି ସେ ମୁକ୍ତ ହେବେ, ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ।'
ଚତୁଷ୍ପଦାଂ ଖେଚରାଣାମନ୍ଯେଷାଂ ଵା ମହୌଜସାମ୍ । ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମକ୍ଷୁପଲତାତୃଣୋପଲମହୀଭୃତାମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବାମାନେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ — ଗଛ, ଝାଡ଼, ଲତା, ଘାସ, ପଥର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ —
ସର୍ଵେ ଽପି ଜନ୍ତଵୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭେତଵ୍ଯେ ସତି ବିଭ୍ଯତି । ଅତୋ ଽତ୍ର ଲୋକେ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵସ୍ମାଚ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଭଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ପାଖରୁ ଭୟ ଥାଏ, ସେମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପାଖରୁ ଭୟ ହୁଏ।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ମେଘନାଦଂ ପ୍ରଜାପତିଃ । ନାସ୍ତି ସର୍ଵାମରତ୍ଵଂ ହି କସ୍ଯଚିତ୍ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି । ଚତୁଷ୍ପଦଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ଵା ମହୌଜସାମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରଜାପତି ମେଘନାଦକୁ କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ — ଚତୁଷ୍ପଦ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ — ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତାମହେନୋକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ପ୍ରଭୁଣାଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ —
୍ଵଂ ହି କସ୍ଯଚିତ୍ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି । ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ସ ତତ୍ରସ୍ଥଂ ମେଘନାଦୋ ମହାବଲଃ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵା ଭଵେତ୍ସିଦ୍ଧିଃ ଶତକ୍ରତୁଵିମୋକ୍ଷଣେ ।। ୭.୩୦.
ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ — ତାପରେ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ମେଘନାଦ କହିଲେ: 'ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେଉଁ ଵର ଦେଲେ ସଫଳତା ମିଳିବ, ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ମମେଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯଶୋ ହର୍ଵ୍ଯୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପାଵକମ୍ । ସଙ୍ଗ୍ରାମମଵତର୍ତ୍ତୁଂ ଚ ଶତ୍ରୁନିର୍ଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ।। ୭.୩୦.
ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିତ୍ୟ ହବି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାବକକୁ ପୂଜା କରାଯାଉ; ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବା ଆଶାରେ।
ଅଶ୍ଵଯୁକ୍ତୋ ରଥୋ ମହ୍ଯମୁତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ଵିଭାଵସୋଃ । ତତ୍ସ୍ଥସ୍ଯାମରତା ସ୍ଯାନ୍ମେ ଏଷ ମେ ନିଶ୍ଚଯୋ ଵରଃ ।। ୭.୩୦.
ପାବକରୁ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ଏକ ରଥ ମୋ ପାଇଁ ଉଠିଯାଉ; ତାହାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଇ ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ — ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଵର।
ତସ୍ମିନ୍ଯଦ୍ଯସମାପ୍ତେ ଚ ଜପ୍ଯହୋମେ ଵିଭାଵସୌ । ଯୁଧ୍ଯେଯଂ ଦେଵ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ତଦା ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିନାଶନମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଯଦି ଜପ ଓ ହୋମ ପାବକରେ ସମାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିଅି, ତେବେ, ଦେବତା, ଏହି ସମୟରେ ମୋର ନାଶ ହେଉ।
ସର୍ଵୋ ହି ତପସା ଦେଵ ଵୃଣୋତ୍ଯମରତାଂ ପୁମାନ୍ । ଵିକ୍ରମେଣ ମଯା ତ୍ଵେତଦମରତ୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଦେବତା, ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟାରେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋର ଶୌର୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଅମରତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚାହ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଃ ପିତାମହଃ । ମୁକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତା ଶକ୍ରୋ ଗତାଶ୍ଚ ତ୍ରିଦିଵଂ ସୁରାଃ ।। ୭.୩୦.
‘ଏହିପରି ହେଉ’, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମ ଦୀନୋ ଭ୍ରଷ୍ଟାମ୍ବରଦ୍ଯୁତିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିନ୍ତାପରୀତାତ୍ମା ଧ୍ଯାନତତ୍ପରତାଂ ଗତଃ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସମୟରେ, ରାମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ପୋଷାକ ହରାଇଯାଇଛି, ଚିନ୍ତାରେ ତଳିଗଲେ, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଗଲେ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଭୂତଂ ପ୍ରାହ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଶତକ୍ରତୋ କିମୁ ପୁରା କରୋତି ସ୍ମ ସୁଦୁଷ୍କୃତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା କହିଲେ: 'ଶତକ୍ରତୁ, ପୂର୍ବରୁ କଣ ଏପରି ଦୁଃଖଦ କାମ କରିଥିଲେ?'
ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମଯା ବହ୍ଵ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତଥା ପ୍ରଭୋ । ଏକଵର୍ଣାଃ ସମାଭାଷା ଏକରୂପାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। ୭.୩୦.
ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକେ ରଙ୍ଗର, ଏକେ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକେ ରୂପରେ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ନାସ୍ତି ଵିଶେଷୋ ହି ଦର୍ଶନେ ଲକ୍ଷଣେ ଽପି ଵା । ତତୋ ଽହମେକାଗ୍ରମନାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପରିଚିନ୍ତଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷଣରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଥିଲାନି; ଏହିପରି ଦେଖି, ମୁଁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି।
ସୋ ଽହଂ ତାସାଂ ଵିଶେଷାର୍ଥଂ ସ୍ତ୍ରିଯମେକାଂ ଵିନିର୍ମମେ । ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ତତ୍ତଦୁଦ୍ଧୃତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଆଣିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଏକ ଜଣେ ଜନନୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଲି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଜାରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲା, ସେ ସବୁକୁ ଏକାଠି କରିଲି।
ତତୋ ମଯା ରୂପଗୁଣୈରହଲ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଵିନିର୍ମିତା । ହଲଂ ନାମେହ ଵୈରୂପଂ ହଲ୍ଯଂ ତତ୍ପ୍ରଭଵଂ ଭଵେତ୍ ।। ୭.୩୦.
ଏଭଳି ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ, ମୁଁ ଅହଲ୍ୟା ନାମକ ଜନନୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଲି; 'ହଳ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିକୃତି, ଏବଂ 'ହଳ୍ୟା' ହେଉଛି ତାହାର ଉତ୍ସ।
ଯସ୍ମାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ ହଲ୍ଯଂ ତେନାହଲ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତା । ଅହଲ୍ଯେତି ମଯା ଶକ୍ର ତସ୍ଯା ନାମ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଯେହেতୁ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିକୃତି ନଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଅହଲ୍ୟା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ମୁଁ, ଓ ଶକ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦେଇଥିଲି।
ନିର୍ମିତାଯାଂ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ଯାଂ ନାର୍ଯାଂ ସୁରର୍ଷଭ । ଭଵିଷ୍ଯତୀତି କସ୍ଯୈଷା ମମ ଚିନ୍ତା ତତୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—'ଏହି ଜନନୀ କାହା ପାଇଁ ହେବେ?'
ତ୍ଵଂ ତୁ ଶକ୍ର ତଦା ନାରୀଂ ଜାନୀଷେ ମନସା ପ୍ରଭୋ । ସ୍ଥାନାଧିକତଯା ପତ୍ନୀ ମମୈଷେତି ପୁରନ୍ଦର ।। ୭.୩୦.
କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ଓ ଶକ୍ର, ତୁମ ମନରେ ଏହି ଜନନୀକୁ ନିଜର ପତ୍ନୀ ଭାବିଥିଲ; ତଥାପି, ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ମୋର ପତ୍ନୀ ହେଲେ, ଓ ପୁରନ୍ଦର।
ସା ମଯା ନ୍ଯାସଭୂତା ତୁ ଗୌତମସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନ୍ଯସ୍ତା ବହୂନି ଵର୍ଷାଣି ତେନ ନିର୍ଯାତିତା ଚ ହ ।। ୭.୩୦.
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କ ପାଖରେ ନିଯାମାନା ଭାବେ ଦେଇଥିଲି; ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ, ଏହା ମୋର ଦ୍ୱାରା ନିଯାମାନା ହେବାରୁ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାଯ ମହାସ୍ଥୈର୍ଯଂ ମହାମୁନେଃ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତପସି ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ପର୍ଶିତା ତଦା ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ମହା ଧୈର୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲ।
ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ମୁନେଃ । ଦୃଷ୍ଟଵାଂଶ୍ଚ ତଦା ତାଂ ସ୍ତ୍ରୀଂ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ ।। ୭.୩୦.
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତୁମେ ସେ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲା; ଏବଂ ସେ ଜନନୀକୁ ଦେଖିଲା, ଯେଉଁ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସା ତ୍ଵଯା ଧର୍ଷିତା ଶକ୍ର କାମାର୍ତେନ ସମନ୍ଯୁନା । ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତଦା ତେନ ହ୍ଯାଶ୍ରମେ ପରମର୍ଷିଣା ।। ୭.୩୦.
ତୁମେ, ଓ ଶକ୍ର, ଅଭିଲାଷ ଓ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲ; ଏବଂ ସେ ମୁନି ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ତେନା ଽସି ଶପ୍ତଃ ପରମତେଜସା । ଗତୋ ଽସି ଯେନ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ଦଶାଭାଗଵିପର୍ଯଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ସେ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ତୁମେ, ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଶକ୍ତିର ଦଶମ ଅଂଶ ହରାଇବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଛ।