ଆଗଚ୍ଛ ତାତ ଗଚ୍ଛାମୋ ରଣକର୍ମ ନିଵର୍ତତାମ୍ । ଜିତଂ ନୋ ଵିଦିତଂ ତେ ଽସ୍ତୁ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ଗତଜ୍ଵରଃ ।। ୭.୨୯.
ଆସନ୍ତୁ ପିତା, ଚଳନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧ ଏଠି ଶେଷ ହେଉ । ବିଜୟ ଆମର; ଏହା ଜାଣିବେ । ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ।
ଅଯଂ ହି ସୁରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଗୃହୀତୋ ଦୈଵବଲାଦ୍ଭଗ୍ନଦର୍ପାଃ ସୁରାଃ କୃତାଃ ।। ୭.୨୯.
ଦେବସେନା ଓ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଧରାଯାଇଛନ୍ତି; ଦେବମାନେ ନିଜ ଅଭିମାନ ହରାଇ ନମ୍ର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ।
ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ନିଗୃହ୍ଯାରାତିମୋଜସା । ଵୃଥା କିଂ ତେ ଶ୍ରମେଣେହ ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଯ ତୁ ନିଷ୍ଫଲମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରି, ଚାହିଁଥିବା ଭଳି ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କର । ଏଠି ଅନ୍ୟଥା କିଏ ଦୁଃଖ କରିବେ ? ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ ଅପରିଣାମଦାୟୀ ।
ତତସ୍ତେ ଦୈଵତଗଣା ନିଵୃତ୍ତା ରଣକର୍ମଣଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣେର୍ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥଚେତାଃ ବଭୂଵ ହ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଦେବଗଣ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ ।
ଅଥ ସ ରଣଵିଗତଜ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁର୍ଵିଜଯମଵାପ୍ଯ ନିଶାଚରାଧିପଃ । ସ୍ଵଭଵନମଭିତୋ ଜଗାମ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତମଵାପ୍ଯ ଚ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୨୯.
ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇ, ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଜନଙ୍କ ନାଥ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ; ପୁଅକୁ ମିଳି, ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଅତିବଲସଦୃଶୈଃ ପରାକ୍ରମୈସ୍ତୈର୍ମମ କୁଲମାନଵିଵର୍ଧନଂ କୃତମ୍ । ଯଦଯମତୁଲ୍ଯବଲସ୍ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଵୈ ତ୍ରିଦଶପତିସ୍ତ୍ରିଦଶାଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଃ ।। ୭.୨୯.
ଏତିବଳଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ତୁମେ ଆମ କୁଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢ଼ାଇଛ; ଆଜି ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ନାଥ ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି ।
ନଯ ରଥମଧିରୋପ୍ଯ ଵାସଵଂ ନଗରମିତୋ ଵ୍ରଜ ସେନଯା ଵୃତସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଅହମପି ତଵ ଗଚ୍ଛତୋ ଦ୍ରୁତଂ ସହ ସଚିଵୈରନୁଯାମି ପୃଷ୍ଠତଃ ।। ୭.୨୯.
ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ତୁମ ସେନା ସହିତ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଅ । ମୁଁ ମୋ ସଚିବମାନେ ସହ ତୁମ ପଛରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିବି ।
ଅଥ ସ ବଲଵୃତଃ ସଵାହନସ୍ତ୍ରିଦଶପତିଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ରାଵଣିଃ । ସ୍ଵଭଵନମଭିଗମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍କୃତସମରାନ୍ଵିସସର୍ଜ ରାକ୍ଷସାନ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣୀ, ନିଜ ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥକୁ ଧରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ ।
ଜିତେ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ଽତିବଲେ ରାଵଣସ୍ଯ ସୁତେନ ଵୈ । ପ୍ରଜାପତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଯୁର୍ଲଙ୍କାଂ ସୁରାସ୍ତଦା ।। ୭.୩୦.
ଏତିବଳ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମହାଇନ୍ଦ୍ର ଜିତାଯିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ର ରାଵଣମାସାଦ୍ଯ ପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃଭିରାଵୃତମ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଗଗନେ ତିଷ୍ଠନ୍ସାମପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୭.୩୦.
ସେଠି ରାବଣଙ୍କୁ ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଆକାଶରେ ଦଉଡ଼ି ନରମ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵତ୍ସ ରାଵଣ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ସଂଯୁଗେ । ଅହୋ ଽସ୍ଯ ଵିକ୍ରମୌଦାର୍ଯଂ ତଵ ତୁଲ୍ଯୋ ଽଧିକୋ ଽପି ଵା ।। ୭.୩୦.
ବତ୍ସ ରାବଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି; ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଓ ଉଦାରତା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି — ସେ ତୁମ ପରି, କିମ୍ବା ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ମହାନ।
ଜିତଂ ହି ଭଵତା ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା । କୃତା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଫଲା ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ସ୍ଵସୁତେନ ଵୈ ।। ୭.୩୦.
ତୁମ ନିଜ ତେଜରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ ପାଇଁ ଖୁସି ହେଲି।
ଅଯଂ ଚ ପୁତ୍ରୋ ଽତିବଲସ୍ତଵ ରାଵଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଜଗତୀନ୍ଦ୍ରଜିଦିତ୍ଯେଵ ପରିଖ୍ଯାତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୩୦.
ରାବଣ, ତୁମର ଏହି ପୁଅ ଅତିବଳ ଏବଂ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ବଲଵାନ୍ଦୁର୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵ ରାକ୍ଷସଃ । ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେ ରାଜନ୍ସ୍ଥାପିତାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଵଶେ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ରାକ୍ଷସ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ହେବ; ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ରାଜା, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଅଧିନରେ ରଖିଛ।
ତନ୍ମୁଚ୍ଯତାଂ ମହାବାହୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ । କିଞ୍ଚାସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ଦିଵୌକସଃ ।। ୭.୩୦.
ଏହିପରି, ମହାବାହୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର — ଯିଏ ବଜ୍ରଧାରୀ — କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ; ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଦେଉ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସମିତିଞ୍ଜଯଃ । ଅମରତ୍ଵମହଂ ଦେଵ ଵୃଣେ ଯଦ୍ଯେଷ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନେ, ଯଦି ସେ ମୁକ୍ତ ହେବେ, ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ।'
ଚତୁଷ୍ପଦାଂ ଖେଚରାଣାମନ୍ଯେଷାଂ ଵା ମହୌଜସାମ୍ । ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମକ୍ଷୁପଲତାତୃଣୋପଲମହୀଭୃତାମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବାମାନେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ — ଗଛ, ଝାଡ଼, ଲତା, ଘାସ, ପଥର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ —
ସର୍ଵେ ଽପି ଜନ୍ତଵୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭେତଵ୍ଯେ ସତି ବିଭ୍ଯତି । ଅତୋ ଽତ୍ର ଲୋକେ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵସ୍ମାଚ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଭଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ପାଖରୁ ଭୟ ଥାଏ, ସେମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପାଖରୁ ଭୟ ହୁଏ।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ମେଘନାଦଂ ପ୍ରଜାପତିଃ । ନାସ୍ତି ସର୍ଵାମରତ୍ଵଂ ହି କସ୍ଯଚିତ୍ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି । ଚତୁଷ୍ପଦଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ଵା ମହୌଜସାମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାପରେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରଜାପତି ମେଘନାଦକୁ କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ — ଚତୁଷ୍ପଦ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ — ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତାମହେନୋକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ପ୍ରଭୁଣାଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ —
୍ଵଂ ହି କସ୍ଯଚିତ୍ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି । ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ସ ତତ୍ରସ୍ଥଂ ମେଘନାଦୋ ମହାବଲଃ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵା ଭଵେତ୍ସିଦ୍ଧିଃ ଶତକ୍ରତୁଵିମୋକ୍ଷଣେ ।। ୭.୩୦.
ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ — ତାପରେ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ମେଘନାଦ କହିଲେ: 'ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେଉଁ ଵର ଦେଲେ ସଫଳତା ମିଳିବ, ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ମମେଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯଶୋ ହର୍ଵ୍ଯୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପାଵକମ୍ । ସଙ୍ଗ୍ରାମମଵତର୍ତ୍ତୁଂ ଚ ଶତ୍ରୁନିର୍ଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ।। ୭.୩୦.
ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିତ୍ୟ ହବି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାବକକୁ ପୂଜା କରାଯାଉ; ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବା ଆଶାରେ।
ଅଶ୍ଵଯୁକ୍ତୋ ରଥୋ ମହ୍ଯମୁତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ଵିଭାଵସୋଃ । ତତ୍ସ୍ଥସ୍ଯାମରତା ସ୍ଯାନ୍ମେ ଏଷ ମେ ନିଶ୍ଚଯୋ ଵରଃ ।। ୭.୩୦.
ପାବକରୁ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ଏକ ରଥ ମୋ ପାଇଁ ଉଠିଯାଉ; ତାହାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଇ ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ — ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଵର।
ତସ୍ମିନ୍ଯଦ୍ଯସମାପ୍ତେ ଚ ଜପ୍ଯହୋମେ ଵିଭାଵସୌ । ଯୁଧ୍ଯେଯଂ ଦେଵ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ତଦା ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିନାଶନମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଯଦି ଜପ ଓ ହୋମ ପାବକରେ ସମାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିଅି, ତେବେ, ଦେବତା, ଏହି ସମୟରେ ମୋର ନାଶ ହେଉ।
ସର୍ଵୋ ହି ତପସା ଦେଵ ଵୃଣୋତ୍ଯମରତାଂ ପୁମାନ୍ । ଵିକ୍ରମେଣ ମଯା ତ୍ଵେତଦମରତ୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ଦେବତା, ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟାରେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋର ଶୌର୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଅମରତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚାହ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଃ ପିତାମହଃ । ମୁକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତା ଶକ୍ରୋ ଗତାଶ୍ଚ ତ୍ରିଦିଵଂ ସୁରାଃ ।। ୭.୩୦.
‘ଏହିପରି ହେଉ’, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମ ଦୀନୋ ଭ୍ରଷ୍ଟାମ୍ବରଦ୍ଯୁତିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିନ୍ତାପରୀତାତ୍ମା ଧ୍ଯାନତତ୍ପରତାଂ ଗତଃ ।। ୭.୩୦.
ଏହି ସମୟରେ, ରାମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ପୋଷାକ ହରାଇଯାଇଛି, ଚିନ୍ତାରେ ତଳିଗଲେ, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଗଲେ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଭୂତଂ ପ୍ରାହ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଶତକ୍ରତୋ କିମୁ ପୁରା କରୋତି ସ୍ମ ସୁଦୁଷ୍କୃତମ୍ ।। ୭.୩୦.
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା କହିଲେ: 'ଶତକ୍ରତୁ, ପୂର୍ବରୁ କଣ ଏପରି ଦୁଃଖଦ କାମ କରିଥିଲେ?'
ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମଯା ବହ୍ଵ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତଥା ପ୍ରଭୋ । ଏକଵର୍ଣାଃ ସମାଭାଷା ଏକରୂପାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। ୭.୩୦.
ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକେ ରଙ୍ଗର, ଏକେ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକେ ରୂପରେ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ନାସ୍ତି ଵିଶେଷୋ ହି ଦର୍ଶନେ ଲକ୍ଷଣେ ଽପି ଵା । ତତୋ ଽହମେକାଗ୍ରମନାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପରିଚିନ୍ତଯମ୍ ।। ୭.୩୦.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷଣରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଥିଲାନି; ଏହିପରି ଦେଖି, ମୁଁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି।