ନହ୍ଯେଷ ହନ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଽଦ୍ଯ ଵରଦାନାତ୍ସୁନିର୍ଭଯଃ । ତଦ୍ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମହେ ରକ୍ଷୋ ଯତ୍ତା ଭଵତ ସଂଯୁଗେ ।। ୭.୨୯.
ଆଜି ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦେଇଥିବା ଦାନରେ ସେ ଭୟହୀନ। ଏହି ଦେମନକୁ ଆମେ ଧରିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ଯେତେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହା କର।
ଯଥା ବଲୌ ନିରୁଦ୍ଧେ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ମଯା । ଏଵମେତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ନିରୋଧୋ ମମ ରୋଚତେ ।। ୭.୨୯.
ଯେପରି ବଳ ଓ ଭିରୋଚନ ଦମିତ ହେଲାପରେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକ ଶାସନ କରିଥିଲି, ସେହିପରି ଏହି ପାପୀର ଦମନ ମୋ ଇଚ୍ଛା।
ତତୋ ଽନ୍ଯଂ ଦେଶମାସ୍ଥାଯ ଶକ୍ରଃ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ରାଵଣମ୍ । ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହାରାଜ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ରଣେ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରାବଣକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରିଲେ, ମହାରାଜ।
ଉତ୍ତରେଣ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରଵିଵେଶାନିଵର୍ତକଃ । ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵେନ ପ୍ରଵିଵେଶ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୭.୨୯.
ରାବଣ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପଛକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ଶତକ୍ରତୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତଃ ସ ଯୋଜନଶତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ଦେଵତାନାଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଉପରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରୋ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ତୁ ସ୍ଵକଂ ବଲମ୍ । ନ୍ଯଵର୍ତଯଦସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ଦଶାନନମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ନିଜ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ରାବଣକୁ ଘେରି ଫେରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ନାଦୋ ମୁକ୍ତୋ ଦାନଵରାକ୍ଷସୈଃ । ହା ହତାଃ ସ୍ମ ଇତି ଗ୍ରସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରେଣ ରାଵଣମ୍ ।। ୭.୨୯.
ଏହି ସମୟରେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ 'ହା, ଆମେ ମରିଗଲୁ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ରାବଣକୁ ଧରିଥିବା ଦେଖି।
ତତୋ ରଥଂ ସମାସ୍ଥାଯ ରାଵଣିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ତତ୍ସୈନ୍ଯମତିସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ରାବଣି, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବହୁତ ରୋଷିତ ହୋଇ ସେ ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାମାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଗୋପତିନା ପୁରା । ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁସଂରବ୍ଧସ୍ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍ ।। ୭.୨୯.
ସେ ଗୋପତି ପୂର୍ବରୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମହାମାୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ସର୍ଵା ଦେଵତାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରମେଵାଭ୍ଯଧାଵତ । ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାତେଜା ନାପଶ୍ଯଚ୍ଚ ସୁତଂ ରିପୋଃ ।। ୭.୨୯.
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁର ପୁଅକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵିମୁକ୍ତକଵଚସ୍ତତ୍ର ଵଧ୍ଯମାନୋ ଽପି ରାଵଣିଃ । ତ୍ରିଦଶୈଃ ସୁମହାଵୀର୍ଯୈର୍ନ ଚକାର ଚ କିଞ୍ଚନ ।। ୭.୨୯.
ସେଠି, ଅସ୍ତ୍ର ଚାପି ନଥିବା ରାବଣି, ତିନି ଦେବତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିଛି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ ନାହିଁ।
ସ ମାତଲିଂ ସମାଯାନ୍ତଂ ତାଡଯିତ୍ଵା ଶରୋତ୍ତମୈଃ । ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ବାଣଵର୍ଷେଣ ଭୂଯ ଏଵାଭ୍ଯଵାକିରତ୍ ।। ୭.୨୯.
ସେ ମାତଳି ଆସୁଥିବାବେଳେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ମହେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଢାକିଦେଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଥଂ ଶକ୍ରୋ ଵିସସର୍ଜ ଚ ସାରଥିମ୍ । ଐରାଵତଂ ସମାରୁହ୍ଯ ମୃଗଯାମାସ ରାଵଣିମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରଥ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ସାରଥିକୁ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ । ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ରାବଣୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ସ ତତ୍ର ମାଯାବଲଵାନଦୃଶ୍ଯୋ ଽଥାନ୍ତରିକ୍ଷଗଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ମାଯାପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ସ ପ୍ରାଦ୍ରଵଚ୍ଛରୈଃ ।। ୭.୨୯.
ସେଠି ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚି, ଆକାଶରେ ଘୂରିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ରାବଣୀ ମାୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଘେରି ଦେଲେ ଏବଂ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ସ ତଂ ଯଦା ପରିଶ୍ରାନ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଂ ଜଜ୍ଞେ ଽଥ ରାଵଣିଃ । ତଦୈନଂ ମାଯଯା ବଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଵସୈନ୍ଯମଭିତୋ ଽନଯତ୍ ।। ୭.୨୯.
ଯେତେବେଳେ ରାବଣୀ ଦେଖିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ, ସେ ମାୟାରେ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ନେଇଗଲେ ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲାତ୍ତେନ ନୀଯମାନଂ ମହାରଣାତ୍ । ମହେନ୍ଦ୍ରମମରାଃ ସର୍ଵେ କିଂ ନୁ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯଚିନ୍ତଯନ୍ ।। ୭.୨୯.
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚିନ୍ତା କରିଲେ — ଏଠି କଣ ଘଟିବ ?
ଦୃଶ୍ଯତେ ନ ସ ମାଯାଵୀ ଶକ୍ରଜିତ୍ସମିତିଞ୍ଜଯଃ । ଵିଦ୍ଯାଵାନପି ଯେନେନ୍ଦ୍ରୋ ମାଯଯା ନୀଯତେ ବଲାତ୍ ।। ୭.୨୯.
ମାୟାର ଅଧିପତି ଶକ୍ରଜିତ୍ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମାୟାରେ ଶକ୍ତିରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣାସ୍ତଦା । ରାଵଣଂ ଵିମୁଖୀକୃତ୍ଯ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରନ୍ ।। ୭.୨୯.
ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କୁ ମୁହଁ ଦେଇ ଅନେକ ବାଣରେ ଭରିଦେଲେ ।
ରାଵଣସ୍ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଆଦିତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵସୂଂସ୍ତଦା । ନ ଶଶାକ ସ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶତ୍ରୁଭିରର୍ଦିତଃ ।। ୭.୨୯.
କିନ୍ତୁ ରାବଣ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିମ୍ଲାନଂ ପ୍ରହାରୈର୍ଜର୍ଜରୀକୃତମ୍ । ରାଵଣିଃ ପିତରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦର୍ଶନସ୍ଥୋ ଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ ।। ୭.୨୯.
ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଆଘାତରେ ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ ଦେଖି, ରାବଣୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଉଡ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଆଗଚ୍ଛ ତାତ ଗଚ୍ଛାମୋ ରଣକର୍ମ ନିଵର୍ତତାମ୍ । ଜିତଂ ନୋ ଵିଦିତଂ ତେ ଽସ୍ତୁ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ଗତଜ୍ଵରଃ ।। ୭.୨୯.
ଆସନ୍ତୁ ପିତା, ଚଳନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧ ଏଠି ଶେଷ ହେଉ । ବିଜୟ ଆମର; ଏହା ଜାଣିବେ । ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ।
ଅଯଂ ହି ସୁରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଗୃହୀତୋ ଦୈଵବଲାଦ୍ଭଗ୍ନଦର୍ପାଃ ସୁରାଃ କୃତାଃ ।। ୭.୨୯.
ଦେବସେନା ଓ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଧରାଯାଇଛନ୍ତି; ଦେବମାନେ ନିଜ ଅଭିମାନ ହରାଇ ନମ୍ର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ।
ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ନିଗୃହ୍ଯାରାତିମୋଜସା । ଵୃଥା କିଂ ତେ ଶ୍ରମେଣେହ ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଯ ତୁ ନିଷ୍ଫଲମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରି, ଚାହିଁଥିବା ଭଳି ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କର । ଏଠି ଅନ୍ୟଥା କିଏ ଦୁଃଖ କରିବେ ? ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ ଅପରିଣାମଦାୟୀ ।
ତତସ୍ତେ ଦୈଵତଗଣା ନିଵୃତ୍ତା ରଣକର୍ମଣଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣେର୍ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥଚେତାଃ ବଭୂଵ ହ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଦେବଗଣ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ ।
ଅଥ ସ ରଣଵିଗତଜ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁର୍ଵିଜଯମଵାପ୍ଯ ନିଶାଚରାଧିପଃ । ସ୍ଵଭଵନମଭିତୋ ଜଗାମ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତମଵାପ୍ଯ ଚ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୨୯.
ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇ, ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଜନଙ୍କ ନାଥ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ; ପୁଅକୁ ମିଳି, ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଅତିବଲସଦୃଶୈଃ ପରାକ୍ରମୈସ୍ତୈର୍ମମ କୁଲମାନଵିଵର୍ଧନଂ କୃତମ୍ । ଯଦଯମତୁଲ୍ଯବଲସ୍ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଵୈ ତ୍ରିଦଶପତିସ୍ତ୍ରିଦଶାଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଃ ।। ୭.୨୯.
ଏତିବଳଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ତୁମେ ଆମ କୁଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢ଼ାଇଛ; ଆଜି ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ନାଥ ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି ।
ନଯ ରଥମଧିରୋପ୍ଯ ଵାସଵଂ ନଗରମିତୋ ଵ୍ରଜ ସେନଯା ଵୃତସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଅହମପି ତଵ ଗଚ୍ଛତୋ ଦ୍ରୁତଂ ସହ ସଚିଵୈରନୁଯାମି ପୃଷ୍ଠତଃ ।। ୭.୨୯.
ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ତୁମ ସେନା ସହିତ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଅ । ମୁଁ ମୋ ସଚିବମାନେ ସହ ତୁମ ପଛରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିବି ।
ଅଥ ସ ବଲଵୃତଃ ସଵାହନସ୍ତ୍ରିଦଶପତିଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ରାଵଣିଃ । ସ୍ଵଭଵନମଭିଗମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍କୃତସମରାନ୍ଵିସସର୍ଜ ରାକ୍ଷସାନ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣୀ, ନିଜ ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥକୁ ଧରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ ।
ଜିତେ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ଽତିବଲେ ରାଵଣସ୍ଯ ସୁତେନ ଵୈ । ପ୍ରଜାପତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଯୁର୍ଲଙ୍କାଂ ସୁରାସ୍ତଦା ।। ୭.୩୦.
ଏତିବଳ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମହାଇନ୍ଦ୍ର ଜିତାଯିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ର ରାଵଣମାସାଦ୍ଯ ପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃଭିରାଵୃତମ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଗଗନେ ତିଷ୍ଠନ୍ସାମପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୭.୩୦.
ସେଠି ରାବଣଙ୍କୁ ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଆକାଶରେ ଦଉଡ଼ି ନରମ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।