ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦ୍ବଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଦୈଵତୈର୍ଵିନିପାତିତମ୍ ।। ୭.୨୮.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦଶମୁଖୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଖିଲେ।
ସ ତଂ ପ୍ରତି ଵିଗାହ୍ଯାଶୁ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ସୈନ୍ଯସାଗରମ୍ । ତ୍ରିଦଶାନ୍ସମରେ ନିଘ୍ନଞ୍ଛକ୍ରମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତତ ।। ୭.୨୮.
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେହି ବିଶାଳ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ମାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଗାଚ୍ଛକ୍ରୋ ମହଚ୍ଚାପଂ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ସୁମହାସ୍ଵନମ୍ । ଯସ୍ଯ ଵିସ୍ଫାରଘୋଷେଣ ସ୍ତନନ୍ତି ସ୍ମ ଦିଶୋ ଦଶ ।। ୭.୨୮.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଆସିଲେ, ଯାହାର ଧ୍ୱନି ଦଶ ଦିଗକୁ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ତଦ୍ଵିକୃଷ୍ଯ ମହଚ୍ଚାପମିନ୍ଦ୍ରୋ ରାଵଣମୂର୍ଧନି । ନିପାତଯାମାସ ଶରାନ୍ପାଵକାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ ।। ୭.୨୮.
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ରାବଣଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତଥୈଵ ଚ ମହାବାହୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ଶକ୍ରଂ କାର୍ମୁକଵିଭ୍ରଷ୍ଟୈଃ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍ ।। ୭.୨୮.
ସେହିପରି ଦଶମୁଖୀ ବଳଶାଳୀ ରାବଣ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଣର ବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଛିଣ୍ଡିଦେଲେ।
ପ୍ରଯୁଧ୍ଯତୋରଥ ତଯୋର୍ବାଣଵର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ନ ଜ୍ଞାଯତେ ତଦା କିଞ୍ଚିତ୍ସର୍ଵଂ ହି ତମସା ଵୃତମ୍ ।। ୭.୨୮.
ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ଚାରିପଟେ ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ସବୁଠି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯିବାରୁ କିଛି ଦେଖିବାଠାରୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଇଗଲା।
ତତସ୍ତମସି ସଞ୍ଜାତେ ସର୍ଵେ ତେ ଦେଵରାକ୍ଷସାଃ । ଅଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତ ବଲୋନ୍ମତ୍ତାଃ ସୂଦଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯିବା ପରେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା ହୋଇ, ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ପରସ୍ପରକୁ ହାନିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଦେଵସୈନ୍ଯେନ ରାକ୍ଷସାନାଂ ବୃହଦ୍ବଲମ୍ । ଦଶାଂଶଂ ସ୍ଥାପିତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶେଷଂ ନୀତଂ ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବଳକୁ ଦଶମାଂଶ କରିଦେଲା, ବାକି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ତାମସେ ଯୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵେ ତେ ଦେଵରାକ୍ଷସାଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନାଭ୍ଯଜାନନ୍ତ ଯୁଧ୍ଯମାନାଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୭.୨୯.
ସେଇ ଅନ୍ଧାର ଯୁଦ୍ଧରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏକାଉଠି ଅନ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ରାଵଣଶ୍ଚୈଵ ରାଵଣିଶ୍ଚ ମହାବଲଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତମୋଜାଲଵୃତେ ମୋହମୀଯୁର୍ନ ତେ ତ୍ରଯଃ ।। ୭.୨୯.
ଇନ୍ଦ୍ର, ରାବଣ ଓ ରାବଣଙ୍କର ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ମାଝିରେ ମହାଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲଂ ସର୍ଵଂ ରାଵଣୋ ନିହତଂ କ୍ଷଣାତ୍ । କ୍ରୋଧମଭ୍ଯଗମତ୍ତୀଵ୍ରଂ ମହାନାଦଂ ଚ ମୁକ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୨୯.
କିନ୍ତୁ ରାବଣ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
କ୍ରୋଧାତ୍ସୂତଂ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସ୍ଯନ୍ଦନସ୍ଥମୁଵାଚ ହ । ପରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେନ ଯାଵଦନ୍ତୋ ନଯସ୍ଵ ମାମ୍ ।। ୭.୨୯.
କ୍ରୋଧରେ ଅଦମ୍ୟ ରାବଣ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ସେନାର ମୁହଁମୁହିଁ ନେଇଯା।'
ଅଦ୍ଯୈତାନ୍ ତ୍ରିଦଶାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିକ୍ରମୈଃ ସମରେ ସ୍ଵଯମ୍ । ନାନାଶସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାଘୋରୈର୍ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍ ।। ୭.୨୯.
'ଆଜି ମୁଁ ମୋର ବୀରତାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।'
ଅହମିନ୍ଦ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଧନଦଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ । ତ୍ରିଦଶାନ୍ଵିନିହତ୍ଯାଥ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥାସ୍ଯାମ୍ଯଥୋପରି । ଵିଷାଦୋ ନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାହଯ ମେ ରଥମ୍ ।। ୭.୨୯.
'ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମଙ୍କୁ ମାରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମରିଗଲାପରେ ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିବି। ଭୟ କରିନାହଁ—ମୋ ରଥକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଲା।'
ଦ୍ଵିଃ ଖଲୁ ତ୍ଵାଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯଦ୍ଯ ଯାଵଦନ୍ତୋ ନଯସ୍ଵ ମାମ୍ ।। ୭.୨୯.
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନି କହୁଛି, ଏବେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ନେଇଯାଅ।
ଅଯଂ ସ ନନ୍ଦନୋଦ୍ଦେଶୋ ଯତ୍ର ଵର୍ତାମହେ ଵଯମ୍ । ନଯ ମାମଦ୍ଯ ତତ୍ର ତ୍ଵମୁଦଯୋ ଯତ୍ର ପର୍ଵତଃ ।। ୭.୨୯.
ଏଠା ନନ୍ଦନ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଅଛୁ। ଏବେ ମୋତେ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଉଠିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଅ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁରଗାନ୍ସ ମନୋଜଵାନ୍ । ଆଦିଦେଶାଥ ଶତ୍ରଣାଂ ମଧ୍ଯେନୈଵ ଚ ସାରଥିଃ ।। ୭.୨୯.
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସାରଥି ତୁରନ୍ତ ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡାମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ରଥ ଚଳାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ତଂ ନିଶ୍ଚଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶକ୍ରୋ ଦେଵେଶ୍ଵରସ୍ତଦା । ରଥସ୍ଥଃ ସମରସ୍ଥସ୍ତାନ୍ଦେଵାନ୍ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୨୯.
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ସୁରାଃ ଶୃଣୁତ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯତ୍ତାଵନ୍ମମ ରୋଚତେ । ଜୀଵନ୍ନେଵ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସାଧୁ ରକ୍ଷୋ ନିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୨୯.
ଦେବମାନେ, ମୋ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଜୀବନ୍ତ ଅଛି, ଏହି ଦେମନକୁ ଦମନ କରାଯିଉ।
ଏଷ ହ୍ଯତିବଲଃ ସୈନ୍ଯୈ ରଥେନ ପଵନୌଜସା । ଗମିଷ୍ଯତି ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋର୍ମିଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ପର୍ଵଣି ।। ୭.୨୯.
ସେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ପବନ ଗତିର ରଥ ସହିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ତରଙ୍ଗିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ।
ନହ୍ଯେଷ ହନ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଽଦ୍ଯ ଵରଦାନାତ୍ସୁନିର୍ଭଯଃ । ତଦ୍ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମହେ ରକ୍ଷୋ ଯତ୍ତା ଭଵତ ସଂଯୁଗେ ।। ୭.୨୯.
ଆଜି ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦେଇଥିବା ଦାନରେ ସେ ଭୟହୀନ। ଏହି ଦେମନକୁ ଆମେ ଧରିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ଯେତେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହା କର।
ଯଥା ବଲୌ ନିରୁଦ୍ଧେ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ମଯା । ଏଵମେତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ନିରୋଧୋ ମମ ରୋଚତେ ।। ୭.୨୯.
ଯେପରି ବଳ ଓ ଭିରୋଚନ ଦମିତ ହେଲାପରେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକ ଶାସନ କରିଥିଲି, ସେହିପରି ଏହି ପାପୀର ଦମନ ମୋ ଇଚ୍ଛା।
ତତୋ ଽନ୍ଯଂ ଦେଶମାସ୍ଥାଯ ଶକ୍ରଃ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ରାଵଣମ୍ । ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହାରାଜ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ରଣେ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରାବଣକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରିଲେ, ମହାରାଜ।
ଉତ୍ତରେଣ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରଵିଵେଶାନିଵର୍ତକଃ । ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵେନ ପ୍ରଵିଵେଶ ଶତକ୍ରତୁଃ ।। ୭.୨୯.
ରାବଣ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପଛକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ଶତକ୍ରତୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତଃ ସ ଯୋଜନଶତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ଦେଵତାନାଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଉପରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରୋ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ତୁ ସ୍ଵକଂ ବଲମ୍ । ନ୍ଯଵର୍ତଯଦସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ଦଶାନନମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ନିଜ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ରାବଣକୁ ଘେରି ଫେରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ନାଦୋ ମୁକ୍ତୋ ଦାନଵରାକ୍ଷସୈଃ । ହା ହତାଃ ସ୍ମ ଇତି ଗ୍ରସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରେଣ ରାଵଣମ୍ ।। ୭.୨୯.
ଏହି ସମୟରେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ 'ହା, ଆମେ ମରିଗଲୁ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ରାବଣକୁ ଧରିଥିବା ଦେଖି।
ତତୋ ରଥଂ ସମାସ୍ଥାଯ ରାଵଣିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ତତ୍ସୈନ୍ଯମତିସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୭.୨୯.
ତାପରେ ରାବଣି, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବହୁତ ରୋଷିତ ହୋଇ ସେ ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାମାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଗୋପତିନା ପୁରା । ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁସଂରବ୍ଧସ୍ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍ ।। ୭.୨୯.
ସେ ଗୋପତି ପୂର୍ବରୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମହାମାୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ସର୍ଵା ଦେଵତାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରମେଵାଭ୍ଯଧାଵତ । ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାତେଜା ନାପଶ୍ଯଚ୍ଚ ସୁତଂ ରିପୋଃ ।। ୭.୨୯.
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁର ପୁଅକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।