ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଶକ୍ରେଣ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଅବ୍ରଵୀନ୍ନ ପରିତ୍ରାସଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଚ ମେ ।। ୭.୨୭.
ଏପରି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ କହିଲେ, "ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୋ କଥା ଶୁଣ।"
ନ ତାଵଦେଷ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ । ହନ୍ତୁଂ ଚାପି ସମାସାଦ୍ଯ ଵରଦାନେନ ଦୁର୍ଜଯଃ ।। ୭.୨୭.
"ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ବର ମିଳିଥିବାରୁ ସେ ଅଜୟ, ଏବଂ ସମ୍ନାଶ କରିବା ମୁସ୍କିଲ।"
ସର୍ଵଥା ତୁ ମହତ୍କର୍ମ କରିଷ୍ଯତି ବଲୋତ୍କଟଃ । ରାକ୍ଷସଃ ପୁତ୍ରସହିତୋ ଦୃଷ୍ଟମେତନ୍ନିସର୍ଗତଃ ।। ୭.୨୭.
"ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ; ଏହା ଆରମ୍ଭରୁ ଦେଖାଯାଇଛି।"
ଯତ୍ତୁ ମାଂ ତ୍ଵମଭାଷିଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵେତି ସୁରେଶ୍ଵର । ନାହଂ ତଂ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସଂ ଯୁଧି ।। ୭.୨୭.
"ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ କହିଥିଲ, 'ଯୁଦ୍ଧ କର', ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ମୁଁ ରାବଣ ରାକ୍ଷସ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।"
ନାହତ୍ଵା ସମରେ ଶତ୍ରୁଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ । ଦୁର୍ଲଭଶ୍ଚୈଵ କାମୋ ଽଦ୍ଯ ଵରଗୁପ୍ତାଦ୍ଧି ରାଵଣାତ୍ ।। ୭.୨୭.
ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବା ଛାଡ଼ି ଫେରି ନାହାନ୍ତି; ଆଜି ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିବାରୁ, ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହୋଇଛି।
ପ୍ରତିଜାନେ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵତ୍ସମୀପେ ଶତକ୍ରତୋ । ଭଵିତା ଽସ୍ମି ଯଥା ଽସ୍ଯାହଂ ରକ୍ଷସୋ ମୃତ୍ଯୁକାରଣମ୍ ।। ୭.୨୭.
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି—ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବି।
ଅହମେଵ ନିହନ୍ତା ଽସ୍ମି ରାଵଣଂ ସପୁରଃସରମ୍ । ଦେଵତା ନନ୍ଦଯିଷ୍ଯାମି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାଲମୁପାଗତମ୍ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵରାଜ ଶଚୀପତେ ।। ୭.୨୭.
ମୁଁ ନିଜେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି; ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବି। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି, ହେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ରାଜା, ଶଚୀପତି।
ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ଵିଗତତ୍ରାସଃ ସର୍ଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାବଲ ।। ୭.୨୭.
ଭୟ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଯାମି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାଲମୁପାଗତମ୍ । ତତୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସହାଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ମରୁତୋ ଽଶ୍ଵନୌ । ସନ୍ନଦ୍ଧା ନିର୍ଯଯୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ରାକ୍ଷସାନଭିତଃ ପୁରାତ୍ ।। ୭.୨୭.
ମୁଁ ଜାଣିଛି ଯେ ସମୟ ଆସିଗଲା, ଏବେ ଯାଉଛି। ଏହା ପରେ ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ମରୁତ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ସହରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ନାଦଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ରଜନୀକ୍ଷଯେ । ତସ୍ଯ ରାଵଣସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାତି ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଚାରିଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।
ତେ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯା ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ । ସଙ୍ଗ୍ରାମମେଵାଭିମୁଖା ହ୍ଯଭଵର୍ତନ୍ତ ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।। ୭.୨୭.
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତୋ ଦୈଵତସୈନ୍ଯନାଂ ସଙ୍କ୍ଷୋଭଃ ସମଜାଯତ । ତଦକ୍ଷଯଂ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରମୂର୍ଧନି ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଗଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ମୁହାଁମୁହିଁ ଅସୀମ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵେଦ୍ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ଘୋରଂ ତୁମୁଲନିର୍ହ୍ରାଦଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତମ୍ ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗଞ୍ଜନ ହୋଇଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶୂରା ରାକ୍ଷସା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ । ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସମଵର୍ତନ୍ତ ସଚିଵା ରାଵଣସ୍ଯ ତେ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାବଣଙ୍କ ସଚିବମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ସୂର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ।
ମାରୀଚଶ୍ଚ ପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ । ଅକମ୍ପନୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ଶୁକଃ ସାରଣ ଏଵ ଚ ।। ୭.୨୭.
ମାରୀଚ, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର, ଅକମ୍ପନ, ନିକୁମ୍ଭ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ—ଏମାନେ ସେଠି ଥିଲେ।
ସଂହ୍ଲାଦୋ ଧୂମକେତୁଶ୍ଚ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଘଟୋଦରଃ । ଜମ୍ବୁମାଲୀ ମହାହ୍ରାଦୋ ଵିରୂପାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୭.
ସଂହ୍ଲାଦ, ଧୂମକେତୁ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଘଟୋଦର, ଜମ୍ବୁମାଳୀ, ମହାହ୍ରାଦ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ।
ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୂଷଣଃ ଖରଃ । ତ୍ରିଶିରାଃ କରଵୀରାକ୍ଷଃ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୭.
ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୂଷଣ, ଖର, ତ୍ରିଶିରା, କରବୀରାକ୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ।
ମହାକାଯୋ ଽତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ । ଏତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବଲଃ ।। ୭.୨୭.
ମହାକାୟ, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ—ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯାର୍ଯକଃ ସୈନ୍ଯଂ ସୁମାଲୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ସ ଦୈଵତଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାନାପ୍ରହରଣୈଃ ଶିତୈଃ । ଵ୍ଯଧ୍ଵଂସଯତ୍ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଯୁର୍ଜଲଧରାନିଵ ।। ୭.୨୭.
ରାବଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ସୁମାଳୀ ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ, ବିଭିନ୍ନ ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ ବଦଳିକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ।
ତଦ୍ଦୈଵତବଲଂ ରାମ ହନ୍ଯମାନଂ ନିଶାଚରୈଃ । ପ୍ରଣୁନ୍ନଂ ସର୍ଵତୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସିଂହନୁନ୍ନା ମୃଗା ଇଵ ।। ୭.୨୭.
ହେ ରାମ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲା, ଯେପରି ସିଂହ ଆସିଲେ ମୃଗମାନେ ଚାରିଦିଗକୁ ଭାଗିଯାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶୂରୋ ଵସୂନାମଷ୍ଟମୋ ଵସୁଃ । ସାଵିତ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ରଣାଜିରମ୍ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ବସୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ ବସୁ, ସାବିତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଥା ଽ ଽଦିତ୍ଯୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପୂଷା ଚ ଦଂଶିତୌ । ନିଂର୍ଭଯୌ ସହ ସୈନ୍ଯେନ ତଦା ପ୍ରାଵିଶତାଂ ରଣେ ।। ୭.୨୭.
ତେଣୁ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଦିତ୍ୟ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ପୂଷା, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସେନାସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵତ୍ସୁରାଣାଂ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ କୀର୍ତିଂ ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍ ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।
ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ଵିବୁଧାନ୍ସମରେ ସ୍ଥିତାନ୍ । ନାନାପ୍ରହରଣୈର୍ଘୋରୈର୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୨୭.
ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶତ-ଶହ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଦେବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍ଘୋରାନ୍ମହାବଲପରାକ୍ରମାନ୍ । ସମରେ ଵିମଲୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈରୁପନିନ୍ଯୁର୍ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୨୭.
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଧ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମ ସୁମାଲୀ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ । ନାନାପ୍ରହରଣୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ରାମ, ସୁମାଳୀ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ସେହି ସେନା ଉପରେ ଆଗେଇ ଆସିଲା।
ସ ଦୈଵତବଲଂ ସର୍ଵଂ ନାନାପ୍ରହଣୈଃ ଶିତୈଃ । ଵ୍ଯଧ୍ଵଂସଯତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଯୁର୍ଜଲଧରଂ ଯଥା ।। ୭.୨୭.
ସେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଝଡ଼ ବାଦଳକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ।
ତେ ମହାବାଣଵର୍ଷୈଶ୍ଚ ଶୂଲପ୍ରାସୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ହନ୍ଯମାନାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ନ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ସଂହତାଃ ।। ୭.୨୭.
ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ-ଫଳା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଟିକି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯମାଣେଷୁ ଦୈଵତେଷୁ ସୁମାଲିନା । ଵସୂନାମଷ୍ଟମଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସାଵିତ୍ରୋ ଵୈ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ, ସୁମାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅଷ୍ଟମ ବସୁ ସାବିତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ସଂଵୃତଃ ସ୍ଵୈରଥାନୀକୈଃ ପ୍ରହରନ୍ତଂ ନିଶାଚରମ୍ । ଵିକ୍ରମେଣ ମହାତେଜା ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ ।। ୭.୨୭.
ସେ, ନିଜ ରଥ ବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିବା, ତାପରି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସାହସ ଦେଖାଇ, ରାତିର ଚର ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସୁମାଳୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାରଣ କଲେ।