ଆଦିତ୍ଯାନ୍ସଵସୂନ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ଵିଶ୍ଵାନ୍ସାଧ୍ଯାନ୍ମରୁଦ୍ଗଣାନ୍ । ସଜ୍ଜୀଭଵତ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।। ୭.୨୭.
"ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ସାଧ୍ୟ ଓ ମରୁତ ଗଣମାନେ—ସମସ୍ତେ ରାବଣ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ଶତ୍ରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ।"
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରସମା ଯୁଧି । ସନ୍ନହ୍ଯ ସୁମହାସତ୍ତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତାଃ ।। ୭.୨୭.
ଏପରି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ।
ସ ତୁ ଦୀନଃ ପରିତ୍ରସ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ରାଵଣଂ ପ୍ରତି । ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମୀପମାଗତ୍ଯ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୭.୨୭.
କିନ୍ତୁ ମହେନ୍ଦ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ ନେଇ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୋ କଥଂ କରିଷ୍ଯାମି ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ଅସୌ ହି ବଲଵଦ୍ରକ୍ଷୋ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମଭିଵର୍ତତେ ।। ୭.୨୭.
"ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସୁଛି।"
ଵରପ୍ରଦାନାଦ୍ବଲଵାନ୍ନ ଖଲ୍ଵନ୍ଯେନ ହେତୁନା । ତତ୍ତୁ ସତ୍ଯଵଚଃ କାର୍ଯଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା ।। ୭.୨୭.
"ସେ ବରଦାନ ପାଇଥିବାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ ନୁହେଁ। ପଦ୍ମଯୋନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।"
ତଦ୍ଯଥା ନମୁଚିର୍ଵୃତ୍ରୋ ବଲିର୍ନରକଶମ୍ବରୌ । ତ୍ଵଦ୍ବଲଂ ସମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ମଯା ଦଗ୍ଧାସ୍ତଥା କୁରୁ ।। ୭.୨୭.
"ଯେପରି ନମୁଚି, ବୃତ୍ର, ବଳି, ନରକ ଓ ଶମ୍ଭରକୁ ମୁଁ ତୁମ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ନାଶ କରିଥିଲି, ସେପରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ କର।"
ନହ୍ଯନ୍ଯୋ ଦେଵଦେଵେଶ ତ୍ଵାମୃତେ ମଧୁସୂଦନ । ଗତିଃ ପରାଯଣଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ ।। ୭.୨୭.
"ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧୁ ନାଶକ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ଶରଣ ନାହିଁ।"
ତ୍ଵଂ ହି ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପଦ୍ମନାଭଃ ସନାତନଃ । ତ୍ଵଯେମେ ସ୍ଥାପିତା ଲୋକାଃ ଶକ୍ରଶ୍ଚାହଂ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୨୭.
"ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ପଦ୍ମନାଭ ଓ ସନାତନ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଶକ୍ର ଓ ମୁଁ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।"
ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟମିଦଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ । ତ୍ଵାମେଵ ଭଗଵନ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଯୁଗକ୍ଷଯେ ।। ୭.୨୭.
"ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ଯୁଗ ଶେଷରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।"
ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵଦେଵ ମମ ସ୍ଵଯମ୍ । ଅପି ଚକ୍ରସହାଯସ୍ତ୍ଵଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯସେ ରାଵଣଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୨୭.
"ସେହିପରି, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ତୁମେ ନିଜେ ମୋତେ ସତ୍ୟ କଥା କହ। ତୁମେ ଚକ୍ର ସହାୟତାରେ ରାବଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ କି, ହେ ପ୍ରଭୁ?"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଶକ୍ରେଣ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଅବ୍ରଵୀନ୍ନ ପରିତ୍ରାସଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଚ ମେ ।। ୭.୨୭.
ଏପରି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ କହିଲେ, "ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୋ କଥା ଶୁଣ।"
ନ ତାଵଦେଷ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ । ହନ୍ତୁଂ ଚାପି ସମାସାଦ୍ଯ ଵରଦାନେନ ଦୁର୍ଜଯଃ ।। ୭.୨୭.
"ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ବର ମିଳିଥିବାରୁ ସେ ଅଜୟ, ଏବଂ ସମ୍ନାଶ କରିବା ମୁସ୍କିଲ।"
ସର୍ଵଥା ତୁ ମହତ୍କର୍ମ କରିଷ୍ଯତି ବଲୋତ୍କଟଃ । ରାକ୍ଷସଃ ପୁତ୍ରସହିତୋ ଦୃଷ୍ଟମେତନ୍ନିସର୍ଗତଃ ।। ୭.୨୭.
"ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ; ଏହା ଆରମ୍ଭରୁ ଦେଖାଯାଇଛି।"
ଯତ୍ତୁ ମାଂ ତ୍ଵମଭାଷିଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵେତି ସୁରେଶ୍ଵର । ନାହଂ ତଂ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସଂ ଯୁଧି ।। ୭.୨୭.
"ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ କହିଥିଲ, 'ଯୁଦ୍ଧ କର', ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ମୁଁ ରାବଣ ରାକ୍ଷସ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।"
ନାହତ୍ଵା ସମରେ ଶତ୍ରୁଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ । ଦୁର୍ଲଭଶ୍ଚୈଵ କାମୋ ଽଦ୍ଯ ଵରଗୁପ୍ତାଦ୍ଧି ରାଵଣାତ୍ ।। ୭.୨୭.
ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବା ଛାଡ଼ି ଫେରି ନାହାନ୍ତି; ଆଜି ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିବାରୁ, ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହୋଇଛି।
ପ୍ରତିଜାନେ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵତ୍ସମୀପେ ଶତକ୍ରତୋ । ଭଵିତା ଽସ୍ମି ଯଥା ଽସ୍ଯାହଂ ରକ୍ଷସୋ ମୃତ୍ଯୁକାରଣମ୍ ।। ୭.୨୭.
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି—ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବି।
ଅହମେଵ ନିହନ୍ତା ଽସ୍ମି ରାଵଣଂ ସପୁରଃସରମ୍ । ଦେଵତା ନନ୍ଦଯିଷ୍ଯାମି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାଲମୁପାଗତମ୍ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵରାଜ ଶଚୀପତେ ।। ୭.୨୭.
ମୁଁ ନିଜେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି; ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବି। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି, ହେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ରାଜା, ଶଚୀପତି।
ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ଵିଗତତ୍ରାସଃ ସର୍ଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାବଲ ।। ୭.୨୭.
ଭୟ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଯାମି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାଲମୁପାଗତମ୍ । ତତୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସହାଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ମରୁତୋ ଽଶ୍ଵନୌ । ସନ୍ନଦ୍ଧା ନିର୍ଯଯୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ରାକ୍ଷସାନଭିତଃ ପୁରାତ୍ ।। ୭.୨୭.
ମୁଁ ଜାଣିଛି ଯେ ସମୟ ଆସିଗଲା, ଏବେ ଯାଉଛି। ଏହା ପରେ ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ମରୁତ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ସହରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ନାଦଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ରଜନୀକ୍ଷଯେ । ତସ୍ଯ ରାଵଣସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାତି ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଚାରିଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।
ତେ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯା ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ । ସଙ୍ଗ୍ରାମମେଵାଭିମୁଖା ହ୍ଯଭଵର୍ତନ୍ତ ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।। ୭.୨୭.
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତୋ ଦୈଵତସୈନ୍ଯନାଂ ସଙ୍କ୍ଷୋଭଃ ସମଜାଯତ । ତଦକ୍ଷଯଂ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରମୂର୍ଧନି ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଗଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ମୁହାଁମୁହିଁ ଅସୀମ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵେଦ୍ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ଘୋରଂ ତୁମୁଲନିର୍ହ୍ରାଦଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତମ୍ ।। ୭.୨୭.
ତାପରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗଞ୍ଜନ ହୋଇଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶୂରା ରାକ୍ଷସା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ । ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସମଵର୍ତନ୍ତ ସଚିଵା ରାଵଣସ୍ଯ ତେ ।। ୭.୨୭.
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାବଣଙ୍କ ସଚିବମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ସୂର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ।
ମାରୀଚଶ୍ଚ ପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ । ଅକମ୍ପନୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ଶୁକଃ ସାରଣ ଏଵ ଚ ।। ୭.୨୭.
ମାରୀଚ, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର, ଅକମ୍ପନ, ନିକୁମ୍ଭ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ—ଏମାନେ ସେଠି ଥିଲେ।
ସଂହ୍ଲାଦୋ ଧୂମକେତୁଶ୍ଚ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଘଟୋଦରଃ । ଜମ୍ବୁମାଲୀ ମହାହ୍ରାଦୋ ଵିରୂପାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୭.
ସଂହ୍ଲାଦ, ଧୂମକେତୁ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଘଟୋଦର, ଜମ୍ବୁମାଳୀ, ମହାହ୍ରାଦ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ।
ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୂଷଣଃ ଖରଃ । ତ୍ରିଶିରାଃ କରଵୀରାକ୍ଷଃ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୭.
ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୂଷଣ, ଖର, ତ୍ରିଶିରା, କରବୀରାକ୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ।
ମହାକାଯୋ ଽତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ । ଏତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବଲଃ ।। ୭.୨୭.
ମହାକାୟ, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ—ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯାର୍ଯକଃ ସୈନ୍ଯଂ ସୁମାଲୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ସ ଦୈଵତଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାନାପ୍ରହରଣୈଃ ଶିତୈଃ । ଵ୍ଯଧ୍ଵଂସଯତ୍ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଯୁର୍ଜଲଧରାନିଵ ।। ୭.୨୭.
ରାବଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ସୁମାଳୀ ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ, ବିଭିନ୍ନ ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ ବଦଳିକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ।
ତଦ୍ଦୈଵତବଲଂ ରାମ ହନ୍ଯମାନଂ ନିଶାଚରୈଃ । ପ୍ରଣୁନ୍ନଂ ସର୍ଵତୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସିଂହନୁନ୍ନା ମୃଗା ଇଵ ।। ୭.୨୭.
ହେ ରାମ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲା, ଯେପରି ସିଂହ ଆସିଲେ ମୃଗମାନେ ଚାରିଦିଗକୁ ଭାଗିଯାନ୍ତି।