ଦିଵ୍ଯଚନ୍ଦନଲିପ୍ତାଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦାରକୃତମୂର୍ଧଜା । ଦିଵ୍ଯୋତ୍ସଵକୃତାରମ୍ଭା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା ।। ୭.୨୬.
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ, ମଣ୍ଡାର ଫୁଲରେ ଚୁଳି ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଚକ୍ଷୁର୍ମନୋହରଂ ପୀନଂ ମେଖଲାଦାମଭୂଷିତମ୍ । ସମୁଦ୍ଵହନ୍ତୀ ଜଘନଂ ରତିପ୍ରାଭୃତମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୨୬.
ତାଙ୍କର ଆଖି ମନମୋହନା, ଭାରି ଜଘନ ମେଖଳା ଦାମରେ ଶୋଭିତ, ସେ ପ୍ରେମର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପହାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
କୃତୈର୍ଵିଶେଷକୈରାର୍ଦ୍ରୈଃ ଷଡର୍ତୁକୁସୁମୋଦ୍ଭଵୈଃ ।। ୭.୨୬.
ସେ ଛଅ ଋତୁର ତାଜା ଫୁଲରେ ତିଆରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବଭାଵନ୍ଯତମେଵ ଶ୍ରୀକାନ୍ତିଦ୍ଯୁତିମତିହ୍ରିଯାମ୍ । ନୀଲଂ ସତୋଯମେଘାଭଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ସମଵକୁଣ୍ଠିତା ।। ୭.୨୬.
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଯସ୍ଯା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଶଶିନିଭଂ ଭ୍ରୁଵୌ ଚାପନିଭେ ଶୁଭେ । ଊରୂ କରିକରାକାରୌ କରୌ ପଲ୍ଲଵକୋମଲୌ । ସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ରାଵଣେନୋପଵୀକ୍ଷିତା ।। ୭.୨୬.
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି, ଭୌଁ ଧନୁଷ ପରି ଶୋଭା, ଉରୁ ଶିଶୁ ହାତୀର ତୁଣ୍ଡ ପରି, ହାତ ନବପଲ୍ଲବ ପରି କୋମଳ; ସେ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିବାବେଳେ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ତକି ରହିଲେ।
ତାଂ ସମୁତ୍ଥାଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ କାମବାଣଵଶଂ ଗତଃ । କରେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଲଜ୍ଜନ୍ତୀଂ ସ୍ମଯମାନୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୨୬.
କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ ରାବଣ ଉଠି, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଖ ନମାଇ ଚାଲୁଥିବା ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
କ୍ଵ ଗଚ୍ଛସି ଵରାରୋହେ କାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଭଜସେ ସ୍ଵଯମ୍ । କସ୍ଯାଭ୍ଯୁଦଯକାଲୋ ଽଯଂ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ସମୁପଭୋକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୭.୨୬.
ହେ ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? କଣ ସଫଳତା ନିଜେ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛ? ଏହି ଶୁଭ ସମୟ କାହା ପାଇଁ, କିଏ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ଉପଭୋଗ କରିବ?
ତ୍ଵଦାନନରସସ୍ଯାଦ୍ଯ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲସୁଗନ୍ଧିନଃ । ସୁଧାମୃତରସସ୍ଯେଵ କୋ ଽଦ୍ଯ ତୃପ୍ତିଂ ଗମିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୬.
ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ସୁଗନ୍ଧି ଥିବା ତୁମ ମୁହଁର ଅମୃତ ରସର ଆସ୍ୱାଦ ଆଜି କିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ?
ସ୍ଵର୍ଣକୁମ୍ଭନିଭୌ ପୀନୌ ଶୁଭୌ ଭୀରୁ ନିରନ୍ତରୌ । କସ୍ଯୋରସ୍ଥଲସଂସ୍ପର୍ଶଂ ଦାସ୍ଯତସ୍ତେ କୁଚାଵିମୌ ।। ୭.୨୬.
ହେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ପରି ଭରିପୁରା ଓ ଶୁଭ ଏହି ଦୁଇ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସ୍ଥନ କାହାର ଛାତିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ?
ସୁଵର୍ଣଚକ୍ରପ୍ରତିମଂ ସ୍ଵର୍ଣଦାମଚିତଂ ପୃଥୁ । ଅଧ୍ଯାରୋହତି କସ୍ତେ ଽଦ୍ଯ ଜଘନଂ ସ୍ଵର୍ଗରୂପିଣମ୍ ।। ୭.୨୬.
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାମରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ତୁମ ଜଘନ ଉପରେ ଆଜି କିଏ ଆରୋହଣ କରିବ?
ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ ପୁମାନ୍କୋ ଽଦ୍ଯ ଶକ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁରଥାଶ୍ଵିନୌ । ମାମତୀତ୍ଯ ହି ଯଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଯାସି ଭୀରୁ ନ ଶୋଭନମ୍ ।। ୭.୨୬.
ମୋଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଏ ଅଛି? ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ? ଭୟଭୀତେ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିଶ୍ରମ ତ୍ଵଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣି ଶିଲାତଲମିଦଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୭.୨୬.
ବଡ଼ ନିତମ୍ବବତୀ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ପଥର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କର।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯଃ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚୈଵ ମଦନ୍ଯୋ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୭.୨୬.
ତିନି ଜଗତରେ ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଭୁ ନାହିଁ।
ତଦେଵଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରହ୍ଵୋ ଯାଚତେ ତ୍ଵାଂ ଦଶାନନଃ । ଭର୍ତୁର୍ଭର୍ତା ଵିଧାତା ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍ ।। ୭.୨୬.
ଏଭଳି ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହ ଦଶମୁଖୀ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ତିନି ଜଗତର ଭର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭର୍ତ୍ତା, ମୋତେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଏଵମୁକ୍ତା ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରମ୍ଭା ଵେପମାନା କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ପ୍ରସୀଦ ନାର୍ହସେ ଵକ୍ତୁମୀଦୃଶଂ ତ୍ଵଂ ହି ମେ ଗୁରୁଃ ।। ୭.୨୬.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରମ୍ଭା କମ୍ପିଥିବା ଦେହରେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—ଦୟା କର, ଏପରି କଥା କହିବା ତୁମର ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଗୁରୁ।
ଅନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହି ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଧର୍ଷଣଂ ଯଦି । ତଦ୍ଧର୍ମତଃ ସ୍ନୁଷା ତେ ଽହଂ ତତ୍ତ୍ଵମେଵ ବ୍ରଵୀମି ତେ ।। ୭.୨୬.
ମୁଁ ଯଦି କାହାରୋ ଅପମାନ ଭୋଗିଥାଏ, ତେବେ ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ତୁମର ପୁଅର ଜଣେ ଜା। ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦଶଗ୍ରୀଵଶ୍ଚରଣାଧୋମୁଖୀଂ ସ୍ଥିତାମ୍ । ରୋମହର୍ଷମନୁପ୍ରାପ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେଣ ତାଂ ତଦା ।। ୭.୨୬.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ସେ ଚରଣ ତଳକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ତାଙ୍କ ଦେହ କଣ୍ଟକିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସୁତସ୍ଯ ଯଦି ମେ ଭାର୍ଯା ତତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ସ୍ନୁଷା ଭଵେଃ । ବାଢମିତ୍ଯେଵ ସା ରମ୍ଭା ପ୍ରାହ ରାଵଣମୁତ୍ତରମ୍ ।। ୭.୨୬.
ମୁଁ ଯଦି ତୁମର ପୁଅର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତୁମର ଜା। ଏହିକଥାକୁ ରମ୍ଭା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହିପରି ଅଛି'।
ଧର୍ମତସ୍ତେ ସୁତସ୍ଯାହଂ ଭାର୍ଯା ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ । ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିଯତରଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ତେ । ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନଲକୂବର ଇତ୍ଯଯମ୍ ।। ୭.୨୬.
ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ। ତୁମର ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କର ପୁଅ, ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ତିନି ଲୋକରେ ନଳକୁବେର ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଧର୍ମତୋ ଯୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୀର୍ଯତୋ ଭଵେତ୍ । କ୍ରୋଧାଦ୍ଯଶ୍ଚ ଭଵେଦଗ୍ନିଃ କ୍ଷାନ୍ତ୍ଯା ଚ ଵସୁଧାସମଃ ।। ୭.୨୬.
ଧର୍ମରେ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରାକ୍ରମରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି, ଓ ଛମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ।
ତସ୍ଯାସ୍ମି କୃତସଙ୍କେତା ଲୋକପାଲସୁତସ୍ଯ ଵୈ । ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତୁ ମେ ସର୍ଵଂ ଵିଭୂଷଣମିଦଂ କୃତମ୍ ।। ୭.୨୬.
ମୁଁ ଲୋକପାଳଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ନିଜେ ଦେଇଛି; ମୋ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ପିନ୍ଧିଛି।
ତଥା ତସ୍ଯ ହି ନାନ୍ଯସ୍ଯ ଭାଵୋ ମାଂ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ।। ୭.୨୬.
ଏଭଳି, ତାଙ୍କ ଭଳି ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କାହାର ମନଭାବ ନାହିଁ।
ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ରାଜନ୍ମୋକ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯରିନ୍ଦମ ।। ୭.୨୬.
ଏହି ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଇ, ରାଜା, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।
ସ ହି ତିଷ୍ଠତି ଧର୍ମାତ୍ମା ମାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ସମୁତ୍ସୁକଃ । ତତ୍ର ଵିଘ୍ନଂ ସୁତସ୍ଯେହ କର୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ମୁଞ୍ଚ ମାମ୍ ।। ୭.୨୬.
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନେ, ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ। ତୁମେ ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ସଦ୍ଭିରାଚରିତଂ ମାର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସୁପୁଙ୍ଗଵ । ମାନନୀଯୋ ମମ ତ୍ଵଂ ହି ପାଲନୀଯା ତଥା ଽସ୍ମି ତେ ।। ୭.୨୬.
ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେଇପରି ଚାଲ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିନୀତଵତ୍ । ସ୍ନୁଷା ଽସ୍ମି ଯଦଵୋଚସ୍ତ୍ଵମେକପତ୍ନୀଷ୍ଵଯଂ କ୍ରମଃ । ଦେଵଲୋକସ୍ଥିତିରିଯଂ ସୁରାଣାଂ ଶାଶ୍ଵତୀ ମତା ।। ୭.୨୬.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦଶମୁଖୀ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ—'ଜା, ତୁମେ ଯେଉଁଥିରେ ଏକପତ୍ନୀତ୍ୱ କଥା କହିଲ, ଏହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୀତି।'
ପତିରପ୍ସରସାଂ ନାସ୍ତି ନ ଚୈକସ୍ତ୍ରୀପରିଗ୍ରହଃ ।। ୭.୨୬.
ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିୟମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସ୍ମି ଯଦଵୋଚସ୍ତ୍ଵମେକପତ୍ନୀଷ୍ଵଯଂ କ୍ରମଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତାଂ ରକ୍ଷୋ ନିଵେଶ୍ଯ ଚ ଶିଲାତଲେ । କାମଭୋଗାଭିସଂସକ୍ତୋ ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୨୬.
ତୁମେ ଯେଉଁଥିରେ ଏକପତ୍ନୀତ୍ୱ କଥା କହିଲ, ଏଭଳି କହି ସେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପଥର ଉପରେ ବସାଇଲେ, ଏବଂ କାମବାସନାରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସା ଵିମୁକ୍ତା ତତୋ ରମ୍ଭା ଭ୍ରଷ୍ଟମାଲ୍ଯଵିଭୂଷଣା । ଗଜେନ୍ଦ୍ରାକ୍ରୀଡମଥିତା ନଦୀଵାକୁଲତାଂ ଗତା ।। ୭.୨୬.
ତାପରେ ରମ୍ଭା ମୁକ୍ତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଖସିଯିବା ପରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀର ଖେଳରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ନଦୀ ପରି ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଗଲେ।
ଲୁଲିତାକୁଲକେଶାନ୍ତା କରଵେପିତପଲ୍ଲଵା । ପଵନେନାଵଧୂତେଵ ଲତା କୁସୁମଶାଲିନୀ ।। ୭.୨୬.
ତାଙ୍କର କେଶ ଖୋଲିଯିଥିଲା, ଶିରା ଅସ୍ଥିର ଓ ହାତ ଗଜିଯାଇଥିଲା; ସେ ଏକ ନବବଧୂ ପରି ଫୁଲ ଲତାକୁ ବାତାସ ହେଲେ ଯେପରି ହଲେ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।