ଧର୍ଷଯିତ୍ଵା ହୃତା ସା ତୁ ସୁପ୍ତାପ୍ଯନ୍ତଃପୁରେ ତଵ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଽପି ତନ୍ମହାରାଜ କ୍ଷାନ୍ତମେଵ ହତୋ ନ ସଃ ।। ୭.୨୫.
ସେ ତୁମ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଘୁମାଉଥିବାବେଳେ ମଧୁ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ ଓ ଅପମାନ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ କ୍ଷମା କଲ, ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ମାଦଵଶ୍ଯଂ ଦାତଵ୍ଯା କନ୍ଯା ଭର୍ତ୍ରେ ହି ଭ୍ରାତୃଭିଃ । ତଦେତତ୍କର୍ମଣୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ପାପସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେ ।। ୭.୨୫.
ଭଉଣୀକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭାଇମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଏହା ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ, ହେ ଦୁର୍ମତି।
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵାଭିସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକେ ଵିଦିତମସ୍ତୁ ତେ । ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ସ ରାଵଣଃ । ଦୌରାତ୍ମ୍ଯେନାତ୍ମନୋଦ୍ଧୂତସ୍ତପ୍ତାମ୍ଭ ଇଵ ସାଗରଃ ।। ୭.୨୫.
ଏହି ଘଟଣା ଏବେ ଏହି ଲୋକରେ ଘଟିଛି ବୋଲି ତୁମେ ଜାଣ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଗରମ ହେଉଥିବା ସମୁଦ୍ର।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀଦୃଶଗ୍ରୀଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । କଲ୍ପ୍ଯତାଂ ମେ ରଥଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଶୂରାଃ ସଜ୍ଜୀଭଵନ୍ତୁ ନଃ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଲାଲ ଆଖିରେ କହିଲେ, 'ମୋର ରଥ ଶୀଘ୍ର ତିଆରି କର; ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଭ୍ରାତା ମେ କୁମ୍ଭକର୍ଣଶ୍ଚ ଯେ ଚ ମୁଖ୍ଯା ନିଶାଚରାଃ । ଵାହନାନ୍ଯଧିରୋହନ୍ତୁ ନାନାପ୍ରହରଣାଯୁଧାଃ ।। ୭.୨୫.
ମୋ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୁଖ୍ୟ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କର ଯାନରେ ବସନ୍ତୁ।
ଅଦ୍ଯ ତଂ ସମରେ ହତ୍ଵା ମଧୁଂ ରାଵଣନିର୍ଭଯମ୍ । ସୁରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷୀ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ।। ୭.୨୫.
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧୁଙ୍କୁ ମାରି, ଭୟ ଛାଡି ରାବଣ ମୁଁ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାର୍ଯଗ୍ର୍ଯାଣି ରକ୍ଷସାମ୍ । ନାନାପ୍ରହରଣାନ୍ଯାଶୁ ନିର୍ଯଯୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣାମ୍ ।। ୭.୨୫.
ଚାରି ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ସେନା, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତ୍ଵଗ୍ରତଃ (ଅଗ୍ରତଃ) ସୈନ୍ଯାତ୍ସୈନିକାନ୍ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ । ଜଗାମ ରାଵଣୋ ମଧ୍ଯେ କୁମ୍ଭକର୍ଣଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠତଃ ।। ୭.୨୫.
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ସେନାର ଆଗରେ ଥିଲେ, ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ନେଲେ; ରାବଣ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚାଲିଲେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପଛରେ ଥିଲେ।
ଵିଭୀଷଣଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଲଙ୍କାଯାଂ ଧର୍ମାମାଚରତ୍ । ଶୋଷାଃ ସର୍ଵେ ମହାଭାଗା ଯଯୁର୍ମଧୁପୁରଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୫.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ଲଙ୍କାରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ମହାନ ଶୋଷମାନେ ମଧୁପୁର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଖରୈରୁଷ୍ଟ୍ରୈର୍ହଯୈର୍ଦୀପ୍ତୈଃ ଶିଂଶୁମାରୈର୍ମହୋରଗୈଃ । ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ସର୍ଵେ କୃତ୍ଵା ଽ ଽକାଶଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ।। ୭.୨୫.
ଗୋଡ଼ା, ଉଷ୍ଟ୍ର, ଘୋଡ଼ା, ମହାନ କୁମିର ଓ ବଡ଼ ସାପ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶସ୍ତତ୍ର କୃତଵୈରାଶ୍ଚ ଦୈଵତୈଃ । ରାଵଣଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ହି ପୃଷ୍ଠତଃ ।। ୭.୨୫.
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଦୈତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।
ସ ତୁ ଗତ୍ଵା ମଧୁପୁରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଦଶାନନଃ । ନ ଦଦର୍ଶ ମଧୁଂ ତତ୍ର ଭଗିନୀଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ।। ୭.୨୫.
ଦଶମୁଖୀ ମଧୁପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ସା ଚ ପ୍ରହ୍ଵାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶିରସା ଚରଣୌ ଗତା ।। ୭.୨୫.
ସେ ଭଉଣୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ଛୁଇଁଲେ।
ତସ୍ଯ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯ ତ୍ରସ୍ତା କୁମ୍ଭୀନସୀ ତଦା । ତାଂ ସମୁତ୍ଥାପଯାମାସ ନ ଭେତଵ୍ଯମିତି ବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୭.୨୫.
ସେ ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବା କୁମ୍ଭୀନସୀଙ୍କୁ ସେ ଉଠାଇ କହିଲେ, 'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'
ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କିଂ ଚାପି କରଵାଣି ତେ । ସାବ୍ରଵୀଦ୍ଯଦି ମେ ରାଜନ୍ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ମହାଭୁଜ । ଭର୍ତାରଂ ନ ମମେହାଦ୍ଯ ହନ୍ତୁର୍ମହସି ମାନଦ ।। ୭.୨୫.
ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ରାଜା, ଯଦି ଆଜି ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛ, ତେବେ ଦୟାକରି ମୋ ଘରବାଳାଙ୍କୁ ତୁମ ରୋଷରେ ମାରିନହଅ, ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିବା ମହାବଳୀ।"
ନ ହୀଦୃଶଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିତ୍କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାମିହୋଚ୍ଯତେ । ଭଯାନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ଵୈଧଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯସନଂ ମହତ୍ ।। ୭.୨୫.
ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଜଣେ ଜଣେ ଜିଅମାନେ ଏପରି ଭୟ କେବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଭୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଧବା ହେବାଟିଏ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ।
ସତ୍ଯଵାଗ୍ଭଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ଯାଚତୀମ୍ । ତ୍ଵଯାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ମହାରାଜ ନ ଭେତଵ୍ଯମିତି ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୨୫.
ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ସତ୍ୟବାଦୀ ହେବେ ଏବଂ ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଦେଖନ୍ତୁ; ଆପଣ ନିଜେ କହିଥିଲେ, 'ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ'।
ରାଵଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଧୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସାରଂ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାମ୍ । କ୍ଵ ଚାସୌ ତଵ ଭର୍ତା ଵୈ ମମ ଶୀଘ୍ରଂ ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ରାବଣ, ସାହସିକ ଭାବେ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଭଉଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୋ ଘରବାଳା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।"
ସହ ତେନ ଗମିଷ୍ଯାମି ସୁରଲୋକଂ ଜଯାଵହେ । ତଵ କାରୁଣ୍ଯସୌହାର୍ଦାନ୍ନିଵୃତ୍ତୋ ଽସ୍ମି ମଧୋର୍ଵଧାତ୍ ।। ୭.୨୫.
"ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯିବି ଏବଂ ବିଜୟ ଆଣିବି; ତୋପରି ଦୟା ଓ ସ୍ନେହ ଦେଖି, ମୁଁ ମଧୁଙ୍କୁ ମାରିବାରୁ ମନ ହଟାଇଛି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ତଂ ନିଶାଚରମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟେଵ ରାକ୍ଷସୀ ସା ପତିଂ ଵଚଃ ।। ୭.୨୫.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଦ୍ରାରତ ନିଶାଚର ପତିଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ,
ଏଷ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମମ ଭ୍ରାତା ମହାବଲଃ । ସୁରଲୋକଜଯାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସାହାଯ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଵୃଣୋତି ଚ ।। ୭.୨୫.
"ଏହି ଦଶମୁଖୀ, ମୋର ପ୍ରବଳ ଭାଇ, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ବିଜୟ ଆଶା କରି, ସେ ତୁମ ସହଯୋଗ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।"
ତଦସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସହାଯାର୍ଥଂ ସବନ୍ଧୁର୍ଗଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସ । ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ଯ ଭଜମାନସ୍ଯ ଯୁକ୍ତମର୍ଥାଯ କଲ୍ପିତୁମ୍ ।। ୭.୨୫.
"ତେଣୁ, ତୁମେ ତୁମ ପରିବାର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯାଅ; ଯିଏ ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖାଏ, ସେଠାରେ ଉପକାର କରିବା ଉଚିତ୍।"
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତ୍ଯାହ ମଧୁର୍ଵଚଃ ।। ୭.୨୫.
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମିଠା କଥାରେ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି।"
ଦଦର୍ଶ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମୁପେତ୍ଯ ସଃ । ପୂଜଯମାସ ଧର୍ମେଣ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ।। ୭.୨୫.
ସେ ଯଥାଯଥିତ ଭାବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ପୂଜାଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମଧୁଵେଶ୍ମାନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ତତ୍ର ଚୈକାଂ ନିଶାମୁଷ୍ଯ ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ ।। ୭.୨୫.
ସମ୍ମାନ ପାଇ, ପ୍ରବଳ ଦଶମୁଖୀ ମଧୁଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ରାତି କାଟି, ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତଃ କୈଲାସମାସାଦ୍ଯ ଶୈଲଂ ଵୈଶ୍ରଵଣାଲଯମ୍ । ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରାଭଃ ସେନାମୁପନିଵେଶଯତ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ସେ କୈଳାଶ ପର୍ବତ, ଯାହା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ସେଠାରେ ବସାଇଲେ।
ସ ତୁ ତତ୍ର ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସହ ସୈନ୍ଯେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିନକରେ ନିଵାସଂ ସମରୋଚଯତ୍ ।। ୭.୨୬.
ସେଠାରେ ଦଶମୁଖୀ, ପ୍ରବଳ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଶିବିର କରିବାକୁ ଚୟନ କଲେ।
ଉଦିତେ ଵିମଲେ ଚନ୍ଦ୍ରେ ତୁଲ୍ଯପର୍ଵତଵର୍ଚସି । ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ସୁମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ ନାନାପ୍ରହରଣାଯୁଧମ୍ ।। ୭.୨୬.
ପରିସ୍କୃତ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଗିରିପର୍ବତ ସମାନ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଉଦିଲାବେଳେ, ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଥିବା ବିଶାଳ ସେନା ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ରାଵଣସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୋ ନିଷଣ୍ଣଃ ଶୈଲମୂର୍ଧନି । ସ ଦଦର୍ଶ ଗୁଣାଂସ୍ତତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପାଦପଶୋଭିତାନ୍ ।। ୭.୨୬.
ପ୍ରବଳ ରାବଣ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସି, ସେଠାରେ ଚାନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ ରୂପସଜ୍ଜିତ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ।
କର୍ଣିକାରଵନୈର୍ଦୀପ୍ତୈଃ କଦମ୍ବଗହନୈସ୍ତଥା । ପଦ୍ମିନୀଭିଶ୍ଚ ଫୁଲ୍ଲାଭିର୍ମନ୍ଦାକିନ୍ଯା ଜଲୈରପି ।। ୭.୨୬.
ଦୀପ୍ତିମାନ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଉଦ୍ୟାନ, ଘନ କଦମ୍ବ ଜଙ୍ଗଲ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର ଜଳରେ ଉପଭୂଷିତ ସେଉଁଠି,