ତତ୍ର ତେ ଵଚନଂ ଶୂରଃ କରିଷ୍ଯତି ସଦା ଖରଃ । ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପାଣାଂ ପ୍ରଭୁରେଷ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୪.
ସେଠାରେ, ଶୂର ବଳୀୟ ଖର ସଦା ତୁମର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବେ। ଏହିଠାରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସୈନ୍ଯମସ୍ଯାଦିଦେଶ ହ । ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଵୀର୍ଯଶାଲିନାମ୍ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳି କହି, ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—ଚଉଦ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତସ୍ସର୍ଵୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରଦର୍ଶନୈଃ । ଆଗଚ୍ଛତ ଖରଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦଣ୍ଡକାନକୁତୋଭଯଃ ।। ୭.୨୪.
ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
ସ ତତ୍ର କାରଯାମାସ ରାଜ୍ଯଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍ । ସା ଚ ଶୂର୍ପଣଖା ତତ୍ର ନ୍ଯଵସଦ୍ଦଣ୍ଡକାଵନେ ।। ୭.୨୪.
ସେଠାରେ ସେ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଶୂର୍ପଣଖା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକାବନରେ, ବସିଲେ।
ସ ତୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵନଂ ଘୋରଂ ସ୍ଵରସ୍ଯ ତତ୍ । ଭଗିନୀଂ ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସ୍ଥତରୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ଭାଇ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ତତୋ ନିକୁମ୍ଭିଲା ନାମ ଲଙ୍କୋପଵନମୁତ୍ତମମ୍ । ତଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ସହାନୁଗଃ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସରାଜ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାର ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ୟାନ 'ନିକୁମ୍ଭିଳା'କୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଯୂପଶତାକୀର୍ଣଂ ସୌମ୍ଯଚୈତ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଵିଷ୍ଠିତଂ ଯଜ୍ଞଂ ଶ୍ରିଯା ସମ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ ।। ୭.୨୫.
ସେଠାରେ ସେ ଶତଶତ ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଶୁଭ୍ର ଦେଉଳରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ କମଣ୍ଡଲୁଶିଖାଧ୍ଵଜମ୍ । ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵସୁତଂ ତତ୍ର ମେଘନାଦଂ ଭଯାଵହମ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ସେ ନିଜ ପୁଅ ମେଘନାଦଙ୍କୁ, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଚୂଡ଼ାଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଲଙ୍କେଶଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଵାଥ ବାହୁଭିଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍କିମିଦଂ ଵତ୍ସ ଵର୍ତସେ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୭.୨୫.
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଲଙ୍କାର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି କଣ ହେଉଛି, ପୁଅ? ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ, କେମିତି ଅଛୁ କିମ୍ବା କଣ କରୁଛୁ?"
ଉଶନା ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଯଜ୍ଞସମ୍ପତ୍ସମୃଦ୍ଧଯେ । ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ ।। ୭.୨୫.
ସେଠି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ ଉଶନା, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସଫଳତା ପାଇଁ କହିଲେ।
ଅହମାଖ୍ଯାମି ତେ ରାଜଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମେଵ ତତ୍ । ଯଜ୍ଞାସ୍ତେ ସପ୍ତ ପୁତ୍ରେଣ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ସୁବହୁଵିସ୍ତରାଃ ।। ୭.୨୫.
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ବୁଝେଇଦେବି, ରାଜା। ଶୁଣ। ତୁମ ପୁଅ ସାତଟି ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋ ଽଶ୍ଵମେଧଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞୋ ବହୁସୁଵର୍ଣକଃ । ରାଜସୂଯସ୍ତଥା ଯଜ୍ଞୋ ଗୋମେଧୋ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ତଥା ।। ୭.୨୫.
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅଶ୍ୱମେଧ, ବହୁ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ, ରାଜସୂୟ, ଗୋମେଧ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ।
ମାହେଶ୍ଵରେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ଯଜ୍ଞେ ପୁମ୍ଭିଃ ସୁଦୁର୍ଲଭେ । ଵରାଂସ୍ତେ ଲବ୍ଧଵାନ୍ପୁତ୍ରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପଶୁପତେରିହ ।। ୭.୨୫.
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜାରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସେଠାରେ ତୁମ ପୁଅ ପଶୁପତିଙ୍କ ନିକଟରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛନ୍ତି।
କାମଗଂ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତରିକ୍ଷଚରଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ମାଯାଂ ଚ ତାମସୀଂ ନାମ ଯଯା ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତମଃ ।। ୭.୨୫.
ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଯାହା ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଆକାଶରେ ଚଳିପାରେ, ଏବଂ 'ତାମସୀ ମାୟା' ନାମକ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ।
ଏତଯା କିଲ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ମାଯଯା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର । ପ୍ରଯୁକ୍ତଯା ଗତିଃ ଶକ୍ଯା ନହି ଜ୍ଞାତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ ।। ୭.୨୫.
ଏହି ମାୟା ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗତି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅକ୍ଷଯାଵିଷୁଧୀ ବାଣୈଶ୍ଚାପଂ ଚାପି ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ । ଅସ୍ତ୍ରଂ ଚ ବଲଵଦ୍ରାଜଞ୍ଛତ୍ରୁଵିଧ୍ଵଂସନଂ ରଣେ ।। ୭.୨୫.
ଏକ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ, ଅତି ଦୁର୍ଜୟ ଧନୁଷ ଏବଂ ରଣରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର, ରାଜା।
ଏତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵରାଂଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଽଯଂ ଦଶାନନ । ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସମାପ୍ତୌ ଚ ତ୍ଵାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁସ୍ସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୨୫.
ଏସବୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ତୁମ ପୁଅ ଦଶମୁଖୀ, ଏବେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀଦୃଶଗ୍ରୀଵୋ ନ ଶୋଭନମିଦଂ କୃତମ୍ । ପୂଜିତାଃ ଶତ୍ରଵୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈରିନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ।। ୭.୨୫.
ତେବେ ଦଶମୁଖୀ କହିଲେ, "ଏହା ଠିକ୍ ହୋଇନାହିଁ, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।"
ଏହୀଦାନୀଂ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁକୃତଂ ତନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଆଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମଃ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୫.
"ଏବେ ଆ, ଯାହା କରାଯାଇଛି ଭଲ ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆସ, ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଆମ ଘରକୁ ଚଳିଯିବା।"
ତତୋ ଗତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସପୁତ୍ରଃ ସଵିଭୀଷଣଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽଵତାରଯାମାସ ସର୍ଵାସ୍ତା ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦାଃ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ପୁଅମାନେ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଗଳା ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିଲା, ସେମାନେ ଉତରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଲକ୍ଷିଣ୍ଯୋ ରତ୍ନଭୂତାଶ୍ଚ ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ତସ୍ଯ ତାସୁ ମତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧର୍ମତ୍ମା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୨୫.
ସେମାନେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଓ ରତ୍ନସମାନ, ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ବୁଝି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା କହିଲେ।
ଈଦୃଶୈସ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚାରୈର୍ଯଶୋର୍ଥକୁଲନାଶନୈଃ । ଧର୍ଷଣଂ ଜ୍ଞାତିନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵମତେନ ଵିଚେଷ୍ଟସେ ।। ୭.୨୫.
ଏପରି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଜାଣିଛ, ଏହା କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଗୋତ୍ରର ନାଶ ଆଣେ, ଏବଂ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଛ।
ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତାନ୍ଧର୍ଷଯିତ୍ଵେମାସ୍ତ୍ଵଯା ଽ ଽନୀତା ଵରାଙ୍ଗନାଃ । ତ୍ଵାମତିକ୍ରମ୍ଯ ମଧୁନା ରାଜନ୍କୁମ୍ଭୀନସୀ ହୃତା ।। ୭.୨୫.
ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ ତୁମେ ଆଣିଛ, ତଥାପି, ରାଜା, ମଧୁ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କୁମ୍ଭୀନସୀକୁ ନେଇଗଲେ।
ରାଵଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାଵଗଚ୍ଛାମି କିଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । କୋ ଽଯଂ ଯସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ଽ ଽଖ୍ଯାତୋ ମଧୁରିତ୍ଯେଵ ନାମତଃ ।। ୭.୨୫.
ରାବଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ—ଏହା କଣ? ଏହି 'ମଧୁ' କିଏ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ନାମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛ?"
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଶ୍ରୂଯତାମସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ଫଲମାଗତମ୍ ।। ୭.୨୫.
ବିଭୀଷଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୁଣ।"
ମାତାମହସ୍ଯ ଯୋ ଭ୍ରାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ସୁମାଲିନଃ । ମାଲ୍ଯଵାନିତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵୃଦ୍ଧଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନିଶାଚରଃ ।। ୭.୨୫.
ଆମ ମାମାଙ୍କର ଭାଇ, ସୁମାଳିଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ଭାଇ, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୟସ୍କ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକ ରାକ୍ଷସ।
ପିତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜନନ୍ଯା ନୋ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ଚାର୍ଯକୋ ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମ ଦୁହିତୁର୍ଦୁହିତା ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୨୫.
ଆମ ମାଆଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ଆମର ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଝିଅର ନାମ କୁମ୍ଭୀନସୀ ଥିଲା।
ମାତୃଷ୍ଵସୁରଥାସ୍ମାକଂ ସା ଚ କନ୍ଯା ଽନଲୋଦ୍ଭଵା । ଭଵତ୍ଯସ୍ମାକମେଵୈଷା ଭ୍ରାତୃଣାଂ ଧର୍ମତଃ ସ୍ଵସା ।। ୭.୨୫.
ସେ ଆମ ମାମୁଅଁ ଓ ଏହି ଝିଅ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଝିଅ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଭଉଣୀ ଅଟୁଟ ଭାବରେ।
ସା ହୃତା, ମଧୁନା ରାଜନ୍ରାକ୍ଷସେନ ବଲୀଯସା । ଯଜ୍ଞପ୍ରଵୃତ୍ତେ ପୁତ୍ରେ ତୁ ମଯି ଚାନ୍ତର୍ଜଲୋଷିତେ ।। ୭.୨୫.
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ମଧୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ଓ ମୁଁ ଜଳରେ ଡୁବିଥିଲି।
କୁମ୍ଭକର୍ଣେ ମହାରାଜ ନିଦ୍ରାମନୁଭଵତ୍ଯଥ । ନିହତ୍ଯ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠାନମାତ୍ଯାନିହ ସମ୍ମତାନ୍ ।। ୭.୨୫.
ହେ ମହାରାଜ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଘୁମରେ ଥିବାବେଳେ, ମଧୁ ଏଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।